Македонија

Конференција: Во Македонија има само два водостопански инспектора, новиот закон за води се уште

Во моментов имаме само два водостопански инспектора, што е далеку од доволно.

Во Македонија има само два водостопански инспектора, новиот закон за води се уште не е донесен, а актуелната правна рамка не ги содржи клучните елементи од Рамковната директива на ЕУ која е водечки документ за заштитата на реките во европските земји, беше речено пред почетокот на денешната трета меѓународна конференција за заштита на реките на Југоисточна Европа.

Според „Еко-Свест“, неопходна е силна инспекциска контрола во работењето на сите чинители за заштита на реките. Државава треба да работи на промена на политиките, на засилување на инспекцискиот надзор и на воведување на европските начини на управување со реките и речните ресурси.

Од „Еко-Свест“ посочуваат дека освен загадувањето, голем проблем за реките се и малите хидроцентрали. Пораката, пак, на меѓународната организација The Nature Conservancy е дека реките мора да се заштитат, но исто толку е важно и заштитата да биде одржлива.

-Во моментов имаме само два водостопански инспектора, што е далеку од доволно. Ние активно работевме со Државниот инспекторат за животна средина минатите години и двапати организиравме обуки на инспекторите во делот на мерење на еколошки проток на реките за да ги поддржиме капацитетите на Инспекторатот за монтиоринг на работата на малите хидроцентрали кои се исто така голем проблем. Исто така, бевме дел од работната група за новиот закон за води уште пред четири години, законот е веќе подготвен, но се уште чекаме да дојде во собраниска процедура, изјави Ѓорѓи Митревски од „Еко-Свест“.

Како што истакна Митревски, заштитата на реките секаде во европските земји се одвива според принципите на Рамковната директива за води на ЕУ.

-Нашиот актуелен закон за води не ги транспонира клучните елементи од Директивата. Кога работевме на новиот закон, се потрудивме да има што посеопфатно транспонирање на делови од Директивата, како што е еколошкиот проток на реките, како и поголема партиципативност на граѓаните. Она за што ние се залагаме е силна инспекциска контрола во работењето на сите чинители за заштита на реките, не би сакале да имаме поединечни инциденти кои многу често се повторуваат. Нашиот став е дека треба да се работи на промена на политиките, на засилување на инспекцискиот надзор и на воведување на европските начини на управување со реките и речните ресурси, потенцира Митревски.

Осврнувајќи се на тековните проекти, тој информира дека е во тек процесот за заштита на Демиркаписката клисура и долното течение на реката Вардар што би требало, како што рече, да се заокружи идната година.

-Пред две години поведовме иницијатива за прогласување на заштитено подрачје во Општина Демир Капија со цел заштита на долниот тек на Вардар, дел од Демиркаписката клисура и пет планински притоки. Иницијативата е во завршна фаза, овие две години интензивно комуницираме со Министерството за животна средина кое минатата година прогласувањето и изработката на студијата за заштита на Демир Капија ја стави во годишната Програма. Во интензивна комуникација сме и со Општината, Советот ја прифати иницијативата. Во моментов сме во завршна фаза на изработка на студијата за валоризација на вредностите на идното заштитено подрачје. Наесен во септември треба да е готова, Општината ќе ја поднесе до Министерството и продолжуваме со натамошниот стандарден процес, се надеваме дека идната година ќе може да стигеме до заштитено подрачје, нагласи Митревски.

Студијата за валоризација подразбира ангажирање тим експерти биолози за сите таксономски групи, ихтиофауна (риби), рипариска (крајбрежна) вегетација, цицачи, лилјаци, хидролошки и геоморфолошки истражувања,...

-Преку целосно експертски увид на теренот ќе се утврди вистинската состојбата и врз база на тоа ќе се изврши зонирање на идното заштитено подрачје. Зонирањето значи строга заштита онаму каде што има високи вредности (дозволено само научно истражување), зона на активно управување, одржливо управување, се според законската регулатива, објасни Митревски.

Според Игор Вејновиќ од The Nature Conservancy, реката Вардар е подложена на големо загадување, и индустриско и комунално, но делот кај Демиркаписката клисура е еден од позачуваните и идејата е прво тој сегмент да се заштити.

-Клисурата не е важна само за слатководниот биодиверзитет, туку и за птиците. Првиот чекор е да ја заштитиме, а потоа да се види каде во системот може да се направат интервенции за да се намали загадувањето, да се тргнат бариертие, малите брани кои веќе не се во употреба. Значи, првиот чекор е да се заштити она што е најзачувано во овој момент, рече Вејновиќ.

Тој очекува да продолжи трендот на соработка меѓу земјите од Западен Балкан, Хрватска и Словенија.

-Нашата цел е не само да обезбедиме заштита на реките, туку и заштитата да биде одржлива - финсниски и од аспект на човечки потенцијал, не само на хартија, туку да биде вистиснка заштита, одржлива на подолг временски период, подвлече Вејновиќ.

На денешната трета меѓународна конференција за заштита на реките на Југоисточна Европа што се одржува во Скопје учествуиваат преку 80 учесници од регионот и светот, експерти, претставници од институциите и граѓанското општество.

Првите две конференции се одржаа во 2019 година во Подгорица и во 2022 година во Задар.

Тагови: ЕУ Општина Демир Капија

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

СДСМ: Влада набави вода за Гостивар за 100 илјади евра преку итна постапка без оглас

Околу 100 илјади евра потрошила Владата преку Службата за општи и заеднички работи за набавка на вода за пиење за населението во Гостивар.

Шише вода од 1,5 литри ,кое во малопродажба се продава за околу 25 денари, преку набавката било обезбедено за 12,5 денари. Договорот со компанијата „Кожувчанка“ е склучен по постапка со преговарање без претходно објавување оглас, со образложение дека станува збор за крајна итност поради кризата со водоснабдувањето.

-Точно е дека постапката со преговарање ја спроведе Службата за општи и заеднички работи и обезбедува вода бесплатно за граѓаните, а договорот преку тендер го доби компанијата „Кожувчанка“ .Компанијата учествува во набавката со сопствен придонес, со цел да им се помогне на граѓаните и институциите во услови на кризна состојба. Фактите се јасни и лесно проверливи. Обидите за нивно искривување нема да ја променат вистината,- Влада.

Од компанијата дополнително појаснуваат дека разликата меѓу редовната продажна цена и понудената цена од 12,5 денари ја преземаат на свој товар, како општествено одговорен придонес. Велат дека водата ќе биде бесплатно транспортирана до Општина Гостивар, со цел навремена помош за граѓаните.

Соопштенијата на Владата и на компанијата Кожувчанка дојдоа како демант на претходните обвувања од СДСМ за можен судир на интереси поради изборот на компанијата и начинот на кој е спроведена постапката, посочувајќи дека според достапните информации компанијата е во сопственост на градоначалникот на Општина Кавадарци. Од ВМРО-ДПМНЕ пак велат дека СДСМ ја користи кризата со водата во Гостивар за добивање политички поени.

-И додека народот се труеше, Мицкоски и ВМРО-ОКГ имале други приоритети. Бизнис зделка од 100 илјади евра за вода во Гостивар без тендер, без јавен оглас. Додека народот се труе, тендер-патриотите тераат бизнис,- Симона Цветановски – СДСМ.

-Не може исти луѓе кои со години беа власт, денес да се претставуваат како да немаат никаква одговорност за состојбите што ги оставиле зад себе. Наместо политички театар, СДС и Филипче треба да им објаснат на граѓаните зошто ништо не направиле додека ја имаа целата институционална моќ во свои раце,- Валентин Манасиевски – ВМРО-ДПМНЕ.

Во меѓувреме, водата во Гостивар и натаму е само за техничка употреба и не е безбедна за пиење. Министерот за внатрешни работи Панче Тошковски најави засилени контроли се додека не се добијат три последователни исправни анализи со кои ќе се потврди исправноста на водата.

Детали од истрагата засега не откриваат од ОЈО, со образложение дека се преземаат повеќе истражни дејствија кои не може да бидат споделени во интерес на постапката. За тоа како општината се справува со состојбата, недостапен на телефонските повици и пораки остана и градоначалникот на Гостивар Валбон Лимани.

Македонија

Лоша хидролошка состојба во регионот - каква е енергетската стабилност во земјава?

Македонскиот електроенергетски систем е стабилен а ниските водостои во Европа во моментов не претставуваат ризик за домашното производство на електрична енергија – соопштија од Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини.

Соопштението следи откако во Европа се набљудуваат историски ниски водостои на големите реки како Дунав и Рајна, што предизвика кризни состојби во електроснабдувањето на земји како Унгарија, Романија и Франција.

-Состојбата со акумулациите во моментов е стабилна и овозможува сигурно управување со домашниот хидропотенцијал. Хидропотенцијалот е со вкупна исполнетост на акумулациите од околу 70 проценти. Домашните акумулации се управуваат внимателно и согласно оперативните планови, што овозможува сигурно производство на електрична енергија и стабилно функционирање на електроенергетскиот систем,- Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини.

Енергетскиот експерт Константин Димитров предупредува дека состојба на критичен недостиг на производство на енергија во земји од коишто ние увезуваме, може да предизвика рестриктивни мерки за штедење и кај нас.

-Ако се јави проблем како сега, еве нема доволно енергија во државите како Романија, делумно Бугарија, Унгарија кои што имаат проблем, како и Франција и Хрватска.. - Константин Димитров, Центар за енергетска ефикасност на Македонија.

ДРЖАВЕН ЗАВОД ЗА СТАТИСТИКА

Месец

Производство на електрична енергија

Процент од домашната потрошувачка

МАЈ 2026

462.653 MWh

96,5 %

- АД ЕСМ

ЗГОЛЕМЕНО ПРОИЗВОДСТВО 2025 / 2026

ОД ХИДРОЕЛЕКТРАНИ

ЗА 76 ПРОЦЕНТИ

ОД ВЕТЕРНИ ЕЛЕКТРАНИ

ЗА 10 ПРОЦЕНТИ

Македонија е увозно-зависна а поголемиот дел од домашното производство на електрична енергија доаѓа од приватни постројки, што значи дека за енергетски суверентитет во кризни моменти како долги суши, од национална важност е инвестирањето во државни капацитети на производство и акумулациски системи на енергија, посочува Димитров.

-Да се изградат акумулациите Чебрен и Галиште, да се изградат две акумулации на реката Вардар и да се размислува за некои трети помали системи што ќе складираат вода на определени мали зафати. // ЕСМ треба да има изградено сопствени сончеви и ветрени паркови и да ги изгради хидроцентралите и тогаш веќе може да се стабилизра, а за тоа треба време. А во меѓувреме да се изградат и когенеративни постројки на гас за да се издржи тој период, негде до 2040 година да се стабилизира и да кажеме дека Македонија и во тешки моменти може да се задоволи со домашното производство,- - Константин Димитров, Центар за енергетска ефикасност на Македонија.

Поради долгата суша и топлотни бранови во Европа, производството на електрична енергија во неколку европски земји е значително намалено – нуклеарни централи во Унгарија и Романија се затворени, додека пак австриските хидроцентрали работат со намален капацитет а некои од нив се целосно затворени. Во соседна Србија пак актуелни се апелите до граѓаните за штедење и рационално користење на енергијата.

Метео

Македонија во портокалова фаза поради екстремно топлото време

Портокаловата фаза со високите температурите кои деновиве достигнуваат и до 40тиот степен го засилија предупредувањето за заштита на здравјето на граѓаните но пред се на работниците кои на овие темеператури се директно изложени.

При обиколка на главниот град каде денеска температурата достигнува и до 38 степен, на дел од градилиштата во претпладневните часови можеа да се забележат работници, на дел не. Оние граѓани, пак кои поради работни или некој друг вид на обврски морале да излезат од дома, генерално ги почитуваа препораките за заштита од топло време од наделжните, како што е носење на лесна и светла облека, заштитни очила, капа.

Работодавачите мора да ги заштитат работниците од тополниот бран – побараа денеска од Сојузот на синдикати, особено велат оние кои работат на отворено. Од синдикатот и денеска побараа законски измени со цел задолжително да се вметне во регулативата на кои температури плус и минус не треба да се работи на отворено.

„ Ова наше барање е долгогодишно, но работодавачите немаат глух за него. Сепак нашите заложби ќе останат, и ние не отстапуваме од барањето имајќи во предвид дека мерките за заштита на здравето на работниците во услови на работа при топлотен бран или при минусни температури не смее да останат само препораки, туку обврска на работодавачите.“ -ССМ.

Од Управата за Хидрометеоролошки работи велат земјава останува под влијание на топла воздушна маса од југ и на одредени места температурите во деновите кои следат може да надминат и над 40тиот степен.

„Денес и во следните два дена се наоѓа во портокалова фаза од високи температури. Температурите дневни во следните денови ќе бидат во интервал од 33 до 39 степен. 40 степени наместа особено во јужното повардари очекуваме во деновите од викднот но може и 41 да имаме. Во Скопје во текот на утрешнито ден мак 38 во следните денови 39 степени... “-Јулијана Фиданска Мишковска – УХМР.

Засега за заштита од екстремно високите температури има само препораки но не и мерки од надлежните.

Синоптичарите очекуваат топлно време и понатаму, од УХМР најавуваат следанта недела температури кои би биле за степен, два пониски од сегашните но сепак велат ќе се над просекот за месец август.

Инаку високи температури се забелеќани насекаде во регионот и Европа, а во Словенија е прогласена и црвена фаза...