Технологија

Колку се убедливи доказите за постоење живот на Марс?

Првите луѓе на НАСА објавија дека роверот „Персеверанс“ на Црвената планета открил карпи со потенцијални биолошки потписи.

Администраторот на НАСА, Шон Дафи, го опиша ова како „најблиску што некогаш сме биле до откривање на живот на Марс“.

Примерокот од карпа анализиран од роверот е мешавина од глина и тиња, материјали што НАСА ги нарекува „извонредни чувари на минатиот микробен живот“ на Земјата. Роверот, исто така, пронашол знаци на одредени хемиски реакции кои обично го придружуваат микробниот живот, но научниците во студијата во списанието „Природа“ забележале дека овие сигнали можат да произлезат и од небиолошки процеси.

Д-р Карин Роџерс, директорка на Центарот за астробиолошки истражувања и едукација „Ренселер“ (RARE) во Политехничкиот институт „Ренселер“, ги проучува односите помеѓу микробните заедници и условите на животната средина во екстремните екосистеми. Нејзината цел е да ја разбере природата на потеклото на животот на Земјата, потенцијалот за живот низ целиот Сончев систем и распространетоста на животот во современите екстремни средини. Таа вели дека новите наоди се интригантни, но не и дефинитивен доказ за минатиот живот на Црвената планета.

Ги споделуваме нејзините одговори на прашањата за ова откритие објавени на веб-страницата на Политехничкиот институт Ренселаер (RPI).

• Колку се убедливи новите наоди од роверот Perseverance за присуството на минат живот на Марс?

- Клучно е да биде јасно дека ова не е дефинитивен доказ за минат живот на Марс. Она што го забележале можело да биде создадено од живот, но сè додека не можеме да докажеме дека можело да биде создадено исклучиво од живот, а не од други процеси, не можеме да кажеме дека ова е дефинитивен доказ за живот.

Сепак, ова е многу интересно откритие кое отвора нови можности за истражување на хемијата што може да се одвива на различни планети.

• Ако можевме да го вратиме овој примерок на Земјата за анализа, дали би имале подобар увид во тоа дали е навистина резултат на биолошки процес?

- Постојат две клучни компоненти што можат да го унапредат ова откритие: едната е набљудувачка, а другата е експериментална. Од страна на набљудувањето, треба да ги вратиме овие примероци од Марс за да можеме да направиме робусна анализа со сите најдобри техники што ги имаме. Покрај тоа, клучно е да се вратат сите примероци од Марс за да можеме да ставиме планетарен контекст околу овој конкретен примерок. Но, треба да „ја завршиме нашата домашна задача“, а тоа се враќа на она за што зборував. Дали постојат други начини за производство на оваа хемија, овие минерали со овие состави, во присуство на органски материи кои можеби не потекнуваат од биологијата под услови слични на Марс? Во зависност од резултатите од обете, можеби ќе дојдеме до нешто дефинитивно, или можеби нема.

Убавиот дел од науката е што не го знаеме одговорот однапред.

• Дали има нешто што ровер би можел да го најде што би обезбедило 10/10 неоспорен доказ за минат живот?

- Најтешкиот дел во врска со дефинитивноста на знаците за живот е тоа што мора да ја докажете нултата хипотеза, која е дека нема друг начин освен живот за да се произведат нашите набљудувања. Значи, неоспорните докази од ровер се големо прашање. Ако размислите што можеме да направиме со ровери во моментов, немаме доволно простор за товар за да го вклучиме секој инструмент што ни е потребен, сè уште не.

Но, потрагата по живот не е еднократна мисија. Она што навистина ќе нè доближи до дефинитивен одговор е да продолжиме со она што го правиме, а тоа е сериозно, методично и робусно истражување на планетата. Колку повеќе го разбираме Марс, толку подобро ќе можеме да направиме разлика помеѓу тоа што може да направи животот и што може да направи Марс без живот. Тоа е аргументот за повеќе мисии на ровери и враќање на примероци. Одржливото истражување со широк планетарен контекст ќе биде клучно за нашата потрага по живот на друго место.

• Дали има нешто друго што би сакале луѓето да го знаат за ова откритие или за потрагата по потеклото на животот воопшто?

- Постои преклопување помеѓу потеклото на животот и потрагата по живот, а еден од клучните делови од тоа е дека секоја планета е различна: ако животот потекнува некаде на друго место на друга планета, тој ќе биде различен од она што го наоѓаме на Земјата. Ќе има некои сличности, но ќе има и некои разлики. А разликите помеѓу планетите ќе значат разлики во животот или знаци на живот од една планета до друга.

Тагови: животи марс

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Забава

Детска работилница за најмладите и рап забава со „Жабата“ за тинејџерите во Карпош

Неделното карпошово културно лето, започна на плоштадот „Фонтана“, во Карпош 3,.

Неделното карпошово културно лето, започна на плоштадот „Фонтана“, во Карпош 3, каде што во рамки на проектот „Нашето Маало-детска интерактивна просторна инсталација“, организирана од архитектот Ружица Ивановиќ, дечињата заедно со своите родители учествуваа во боење и цртање на претходно изработената макета од архитектката. На тој начин, на детската работилница најмладите карпошани освен што се дружеа помеѓу себе , тие и го развиваа својот креативен и уметнички потенцијал.

Во училишниот двор на ООУ „Петар Поп Арсов“, со почеток од 20:00, часот, во една пријатна, релаксирана и маалска атмосфера беше прикажан филмскиот класик од Димитрие Османли - „Мирно лето“, каде што меѓу присутните карпошани беше и претседателот на Советот на Општина Карпош, Христо Саракинов. Филмските проекции во рамки на културното лето ќе траат до 27-ми овој месец, каде што љубителите на добриот филм, заедно со своите соседи, роднини и пријатели, во предвидениот термин на истата локација, ќе можaт да уживаат во селектираните филмски остварувања од домашната македонска кинематографија.

Вечерта кулминираше со рап изведбата на „Стефан Трајковски- Жабата“, кој со своите авторски изведби ја крена публиката на нозе и направи одлична забава пред своите маалски другари, соседи и пријатели. На настапот на „Жабата“, на фонтана во Карпош 3 беше присутен и заедно со жителите на Карпош 3 се забавуваше и дружеше првиот човек на Општината, Сотир Лукровски.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Бензините поскапи за 1,5 , дизелот за 3,5 денари

Регулаторната комисија за енергетика, водни услуги и услуги за управување со комунален отпад на Република Македонија (РКЕ) донесе Одлука со која се врши зголемување на малопродажните цени на нафтените деривати во просек за 2,62%

Регулаторната комисија за енергетика, водни услуги и услуги за управување со комунален отпад на Република Македонија (РКЕ) донесе Одлука со која се врши зголемување на малопродажните цени на нафтените деривати во просек за 2,62% во однос на одлуката од 17.8.2026 година.

Референтните цени на нафтените деривати на светскиот пазар во споредба со претходната пресметка бележат зголемување и тоа во просек: кај бензините за 3,795%, кај дизелот за 4,842%, кај екстра лесното масло за 3,958% и кај мазутот зголемувањето е за 6,467%.

Курсот на денарот во однос на доларот во изминатиот период по кој беа формирани цените со претходната пресметка е понизок за 0,5340%.

Од 25.8.2026 година од 00:01 часот максималните цени на нафтените деривати ќе изнесуваат:

Моторен бензин ЕУРОСУПЕР БС - 95 93,00 (денари/литар)

Моторен бензин ЕУРОСУПЕР БС - 98 95,00 (денари/литар)

Дизел гориво ЕУРОДИЗЕЛ БС (Д-Е V) 101,50 (денари/литар)

Масло за горење Екстра лесно 1 (ЕЛ-1) 100,50 (денари/литар)

Мазут М-1 НС 45,576 (денари/килограм)

Малопродажните цени на бензините ЕУРОСУПЕР БС-95 и ЕУРОСУПЕР БС-98 се зголемуваат за 1,50 ден/лит.

Малопродажната цена на ЕУРОДИЗЕЛ (Д-Е V) се зголемува за 3,50 ден/лит.

Малопродажната цена на Екстра лесното масло за домаќинство (ЕЛ-1) се зголемува за 2,00 ден/лит.

Малопродажната цена на Мазутот М-1 НС се зголемува за 1,850 ден/кг. и сега ќе изнесува 45,576 ден/кг.

Напоменуваме дека ова се максималните цени на нафтените деривати од 00:01 часот на 25.8.2026 година. Трговците на големо и трговците на мало со нафтени деривати и горива за транспорт можат да ги формираат цените на одделни нафтени деривати и горива за транспорт и пониско од највисоките утврдени цени.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Министерството за јавна администрација ја започна оперативната фаза за воспоставување на Академијата за обука и стручно усовршување на јавните службеници

„Академијата не е само институционална новина. Таа е инвестиција во квалитетот, интегритетот и ефикасноста на јавната администрација, а со тоа и во довербата на граѓаните во институциите.“

„Академијата не е само институционална новина. Таа е инвестиција во квалитетот, интегритетот и ефикасноста на јавната администрација, а со тоа и во довербата на граѓаните во институциите.“ Со овие зборови министерот за јавна администрација, Горан Минчев, ја отвори првата работна сесија со тимот кој ќе биде дел од Академијата за обука и стручно усовршување на јавните службеници, која треба да започне со работа на полетокот од 2027 година.

Во изминатиот период беа поставени основите за формирање на Академијата, беше спроведена анализа на постојната состојба и потребите, а во наредниот период следува дефинирањето на организацискиот модел, клучните функции и оперативната поставеност на новата организациска единица во рамките на Министерството за јавна администрација.

Во рамките на дводневната работна сесија тимот ќе работи на подготовка на клучните документи за воспоставување на Академијата, како и на преточување на стратешката рамка и четирифазниот патоказ на реформата во конкретен, реалистичен и временски дефиниран акциски план. Овие документи ќе ја постават основата за започнување на оперативната фаза и функционирањето на Академијата во состав на Министерството за јавна администрација.

„Работата во овие два дена бара од секого од нас конкретност и посветеност. Не бараме уште еден документ на хартија, бараме јасен, реалистичен и спроведлив акциски план, со прецизно распределени одговорности, идентификувани ризици и временска рамка на која можеме да се потпреме. Тоа е она што ќе го означи вистинскиот почеток на оперативната фаза на Академијата“ истакна министерот Минчев.

Работната сесија се реализира во соработка со Регионалното училиште за јавна администрација – РеСПА. Преку менторската поддршка, регионалната експертиза и споделените искуства и практики од земјите во регионот, Министерството за јавна администрација добива значајна поддршка во процесот на градење на одржлив и функционален институционален модел на Академијата.

Воспоставувањето на Академијата претставува важен чекор во создавањето современа, професионална и ефикасна јавна администрација, во која континуираното учење, развојот на компетенции и стручното усовршување ќе бидат составен дел од професионалниот развој на јавните службеници.

Министерството за јавна администрација продолжува посветено да работи на реформите кои значат поквалитетна администрација, подобри услуги за граѓаните и создавање услови во кои јавните службеници ќе имаат можност континуирано да ги развиваат своите знаења и професионални компетенции.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.