Колку се безбедни медицинските податоци од хакерски напади? - Канал 5

Живот

Колку се безбедни медицинските податоци од хакерски напади?

Ова важи и за државните ИТ системи и бази на податоци, бидејќи според нивната намена, државните служби и агенции ги собираат најчувствителните податоци за граѓаните. 

Колку се безбедни медицинските податоци од хакерски напади?

Ал Џазира

Иако технолошките експерти постојано ги предупредуваат корисниците на интернет, паметни телефони и компјутери за можноста од хакерски напади, кражба на податоци, кражба на идентитет и преземање на нивните уреди со цел понатамошни напади (т.н. зомби уреди), се чини дека во пракса не се придава доволно значење за овие проблеми.

Ова важи и за државните ИТ системи и бази на податоци, бидејќи според нивната намена, државните служби и агенции ги собираат најчувствителните податоци за граѓаните. Овие податоци се движат од податоци за идентификација - за самото лице, податоци за локација - за недвижниот имот што го поседува, финансиски податоци и најчувствителни податоци, кои потенцијално можат да предизвикаат најголема штета во случај на злоупотреба - медицински податоци.

Хакерите не мора да бидат медицински професионалци

Денешните здравствени системи во огромното мнозинство на индустриски развиени земји во голема мера се потпираат на цела серија електронски и дигитални уреди, кои ја следат состојбата на пациентите, спроведуваат комплексна дијагностика на бројни болести и ги користат за примена на терапии во процесот на лекување. Компјутерските системи на тој начин станаа клучни во сите фази на лекување - од приемот на пациентите и основните анализи, понатамошната специјалистичка дијагностика, па сè до секундарните и терцијарните процеси во болнички услови и конечното завршување на процесот на лекување. Дигитализацијата на здравствените документи е уште еден пример за т.н. компјутерски систем за медицинска интелигенција. Лековите и терапиите денес најмногу им се издаваат на пациентите во затворен софтверски систем кој е поврзан со самата здравствена легитимација и податоците содржани во неа.

Целиот овој процес неспорно генерира цела серија лични податоци, кои оставаат „дигитален отпечаток“. Во пракса, медицинските податоци минуваат низ најмалку три до пет различни информациски системи додека не се реализира самата здравствена услуга или не се заврши процесот на лекување. Иако во пракса „интранет“ се користи во повеќето здравствени установи (податоците не патуваат на „јавен“ интернет, туку во затворена внатрешна мрежа), различните типови на шифрирање податоци (SHA и HttpS) сè уште остануваат проблем и можност за напади и кражба на податоци во транзит помеѓу различни здравствени установи, различни специјалистички одделенија и фондови за здравствено осигурување. Потенцијалните напаѓачи не треба да имаат речиси никакво медицинско знаење, бидејќи здравствените податоци обично секогаш се поврзани со регистарскиот број на пациентот и неговиот „личен број за здравствено осигурување“ или меѓународната здравствена политика.

На овој начин, хакерите и злонамерните напаѓачи можат директно да таргетираат одредени луѓе, со само неколку информации, како што се нивното име и социјално осигурување. Исто така, за разлика од речиси сите други видови хакерски напади, каде што податоците се преземаат „во целост“, а подоцна се „сортираат“ и се анализираат со цел да се дојде до највредните, кај медицинските податоци тие најмногу се однесуваат на текстуални информации (лични податоци, податоци за терапија или текот на процесот на лекување и разни медицински кодови). Ваквите податоци и компјутерски датотеки обично заземаат многу малку простор на компјутерските системи, што дополнително го отежнува откривањето на хакерски напад и нивната злоупотреба.

Не се заштитени ниту најмодерните системи

На почетокот на 2015 година беше откриен најголемиот хакерски напад на здравствен информатички систем дотогаш. Со помош на напреден компјутерски вирус со малициозен софтвер, хакерите успеаја да пристапат до податоците на повеќе од 4,5 милиони пациенти со упад во базата на податоци „UCLA Heakth“ во Калифорнија. Американското ФБИ подоцна преку истрага утврди дека зад овој напад најверојатно стојат кинески хакери од групата „STORM 0558“. Исто така, беше утврдено дека хакерите немале претерано тешка работа, бидејќи целата база на податоци „UCLA Health“ била без шифрирање, а некои сервери имале „стандардни“ (основни фабрички) кодови за пристап. Поради ова, UCLA Health беше казнет со 7,5 милиони долари поради прекршување на законите на HIPAA. Американски експерти сметаат дека истата хакерска група стоела и зад кражбата на податоците од системот на една од најголемите осигурителни компании, Community Health Systems, кон крајот на 2014 година.

Потоа, сличен вирус на малициозен софтвер ги украл здравствените податоци на околу 4 милиони пациенти. Само половина година подоцна, во јули 2015 година, хакери ги украдоа податоците на 3,8 милиони пациенти во напад на компанијата „Медицински информациски инженеринг“, која е една од лидерите во областа на софтверот за медицински бази на податоци, и над 230 здравствени установи што ги користеа нивните апликации беа директно загрозени. Дека хакерските напади функционираат и „од долу нагоре“ покажа нападот на осигурителната компанија Broward Heath во Флорида на почетокот на 2022 година. Тогаш хакерите успеаја да пристапат до голема база на податоци во Broward преку системот на локалната болница, која не беше добро обезбедена и ги украле податоците на 1,3 милиони пациенти.

Во март истата година, со напад на системите на неколку локални аптеки во Париз, хакери дошле до податоци за пристап до мрежата во рамките на „L' Assurance Maladie“, една од најголемите осигурителни компании во Франција, и ги украле податоците на околу половина милион здравствените осигуреници.

Сличен напад имаше и кон средината на минатата година, кога беа хакирани системите на фармацевтскиот гигант „ФарМерика корпорејшн“, при што беа украдени здравствените информации на околу шест милиони Американци. Во нападот беше вклучена и компанијата „Brightspring Health“, бидејќи нивните компјутерски системи и мрежи беа поврзани. Американските федерални служби проценуваат дека здравствениот систем губи меѓу 100 и 300 милиони долари годишно поради прекини предизвикани од хакерски напади, додека индиректните штети предизвикани од одложувањето на терапии и третмани изнесуваат милијарди долари.

Ништо (не) е ново на Балканот

Во регионот, покрај опасноста од хакерски напади, далеку поизразени се проблемите со недоволен стручен кадар, како и недоволното финансирање за заштита на податоците за пациентите.

Еден од големите проблеми е т.н. „MiM“ (Man in the Midlle, Човек во средина). Во пракса, тоа значи дека и покрај компјутеризацијата на здравствениот систем, многу податоци се уште непотребно се печатат, податоците се внесуваат рачно неколку пати на различни нивоа (примарна и секундарна здравствена заштита), а пациентите се принудени лично да ја носат печатената документација на други одделенија во рамките на истата болница. Овој процес е познат како „пролевање на податоци“ и остава бројни можности за разни пропусти и злоупотреби.

Исто така, голем проблем е и нерамномерното инвестирање во здравствените установи, поради што оние надвор од големите градови се принудени да се потпираат на донации како примарна форма за набавка на компјутери, монитори и принтери и разновидна опрема, како што се апарати за мерење крвен притисок, шеќер во крвта, капацитет на белите дробови и друга лабораториска опрема. Не е невообичаено да се користат компјутери стари десет или повеќе години и да се користат целосно застарени оперативни системи Windows XP и Windows 7. Тие веќе не се поддржани дури ни од нивниот производител, компанијата Мајкрософт, а на хакерите на „темната мрежа“ (Dark Web) им се достапни голем број ресурси за безбедносни пропусти во рамките на таквите оперативни системи. Исто така, најчесто на нив не може да се инсталираат нови „безбедносни закрпи“ (безбедносни ажурирања), кои се неопходни, бидејќи на нив секојдневно се обработуваат чувствителни медицински податоци.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Сообраќајот на државните патишта се одвива непречено

Интензитетот на сообраќај на патните правци надвор од градските средини е зголемен.

Сообраќајот на државните патишта се одвива непречено

СОСТОЈБА: Сообраќајот на државните патишта се одвива непречено, по наместа влажни коловози.

ФРЕКВЕНЦИЈА: Интензитетот на сообраќај на патните правци надвор од градските средини е зголемен. На граничните премини од македонска страна нема подолги задржувања за влез и излез од државата.

ВНИМАТЕЛНО: АМСМ препорачува прилагодена брзина на движење, почитување на поставената сообраќајна сигнализација и внимателно управување со возилата, особено на патиштата низ котлините, речните долини и клисурите, каде има можност од појава на одрони. Ова посебно се однесува за делниците Катланово – Велес, Маврово – Дебар – Струга, Виница – Берово и Кочани – Делчево.

СЕЗОНСКИ РЕЖИМ НА СООБРАЌАЈ: Од 15 Април, патниот правец Охрид – Ресен преку националниот парк Галичица е отворен за сообраќај за сите видови возила до 3,5 тона.

РАБОТИ НА ПАТ:

ВИА ДОО Вевчани известува, поради реконструкција на граничниот премин Делчево, од 09.09.2026 воведен е времен режим на сообраќај. За целото времетраење на градежните работи граничниот премин ќе фунционира непрекинато и сообраќајот ќе се одвива нормално.

Во периодот од 17.08.2026 до 01.10.2026 година, поради изведување работи на објектот „Санација на косина на автопат А4, делница Миладиновци – Свети Николе – Штип (кај наплатна станица Преод)“, ќе биде изменет режимот на сообраќај пред наплатната станица Преод

Од 06.07.2026 г. започна времена измена на сообраќајот при санација на мост на река Брегалница на Р1204 во Штип и ќе трае до завршувањето на санацијата.

Од 21.05.2026 г. во 8 часот ќе се започне со изведување на градежни активности-санација на мостови на државен пат А2 делница Гостивар-Стража конкретно на мост бр.4 Вијадукт на Атанасова река и мост бр.7 Вијадукт на Дол и истата ќе трае до завршување на санацијата. Со таа цел ќе биде воспоставен времен режим на сообраќај кој ќе трае до самото завршување на градежните активности.

Од 14.04.2026 г. се изведуваат градежни активности на Државен пат А2 делница Гостивар – Стража на мост бр.7 Вијадукт на Дол. Со цел да може да се реализираат работите за санација на мостови, ќе биде воспостовен времен режим на сообраќај додека траат градежните активности.

Од 30.03.2026 година, ќе се изведуваат градежни активности на државен пат А2, мостови на А2 на реката Вардар во близина на с.Желино во двата правци (Скопје – Желино и Желино – Скопје), со цел санација на истите. Времениот режим ќе се спроведува согласно Одобрението за временска измена на режим на сообраќај издадено од Министерство за транспорт.

Од 13.03.2026 година започна со активности за изведба на премин на интерконективен гасовод под автопат А1 (М1) Пријателство, делница Смоквица – Гевгелија. На делницата се поставени знаци за времен режим на сообраќај.

На државниот пат А2 (скопска обиколница) се врши рехабилитација во должина од 250 метри од клучка Волково до клучка Кондово. Има поставено соодветна сигнализација за затворањето на левата сообраќајна лента за претекнување. Сообраќајот се одвива по лентата за движење (средна) и лентата за принудно запирање (десна).

Од 12.09.2025 започната е градежната активноста – санација на свлечиште на регионален пат Р1202 делница Косоврасти – Мелнички Мост, односно воспоставена е времена измена на режимот на сообраќај до завршување на активностите.

Според известување од Виадукт Треј Дооел – Гостивар, како дел од изведбата на Коридор 10Д, во тек е важност на времен режим на сообраќај на патен правец Прилеп – Битола, каде ќе се пренасочи движењето на возилата по регионалниот пат Прилеп – Битола, од делот од клучка Лагово до Тополчани.

Тагови: АМСМ

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Метео

Денес сончево и посвежо

Времето денес ќе биде сончево и посвежо со мала до умерена локална облачност. 

Денес сончево и посвежо

Ќе дува слаб до умерен, а наместа долж Повардарието повремено засилен ветер од северозападен правец (над 50 km/h). Минималната температура ќе биде во интервал од 11 до 19, а максималната ќе достигне од 22 до 30 степени.

Во Скопје, претежно сончево. Ќе дува слаб до умерен ветер од северен правец. Минималната температура ќе се спушти до 14, а максималната ќе достигне до 28 степени.

Во текот на новата седмица ќе преовладува сончево и посвежо време со мала до умерена локална облачност во текот на денот. Температурите ќе бидат во границите на просекот за овој период од годината.

Тагови: УХМР

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Хороскоп

Дневен хороскоп за 13. септември 2026 година

Дневен хороскоп за недела, 13. септември 2026 година. 

Дневен хороскоп за 13. септември 2026 година

Девица 23.8.-23.9.

Љубов

Пред вас е одличен ден за дружење од секаков вид , полно со добри намери и искреност.излезете, прошетајте и сакајте се.

Кариера

Многумина ќе успеат креативно да се изразат , а нивните уметнички идеи ќе бидат прифатени.

Здравје и совет

Ќе се чувствувате како риба во море.

Вага 24.9.-23.10

Љубов

Оние кои бараат сродна душа , денеска би можеле да забележат одредени емоции кон личност со која работат.

Кариера

Денот ќе ви донесе уживање , креативност, љубезност и нови атрактивни предизвици. работете што било , ќе се исплатува.

Здравје и совет

Здравјето ви е добро.

Шкорпија 24.10-22.11.

Љубов

Сеуште не сте се оладиле од бурното минато , а веќе ви се местат ситуации за нови љубовни предизвици.Бидете смирени.

Кариера

Денеска ќе ви се отвори шанса на релативно лесен и пријатен начин да ја зголемите својата заработувачка.

Здравје и совет

Чувствителност на грлото.

Стрелец 23.11.-21.12.

Љубов

Своите лични односи денеска ќе ги градите на многу суптилни нивоа. Ќе ви биде важно она што е суптилно и нежно.

Кариера

Она што до сега го постигнавте , ќе ви донесе и некои исклучително интересни опции и идеи. Денеска ги анализирате.

Здравје и совет

Послушајте ја интуицијата.

Јарец 22.12.-20.1.

Љубов

Во љубовни прашања денеска ќе го барате она скриеното , недопирливо , суптилно , а ќес е воддите од своето шесто чуло.

Кариера

Начинот на кој некому ќе може да помогнете , е исклучителен. Не очекувајте ништо конвенционално.

Здравје и совет

Здравјето ви е добро.

Водолија 21.1.-19.2.

Љубов

Ќе успеете во целост да покажете што чувствувате. Ќе биде добро. Единсдтвено е важно да не зборувате премногу.

Кариера

Сите ситни работи кои денеска ги извршувате , ќе успеете да ги завршите со помош на вашиот шарм.Други ќе ви помиогнат.

Здравје и совет

Релаксирајте се ,вежбајте и истегнувајте се.

Риби 20.2.- 20.3.

Љубов

Вашата интуиција и фантазија деенсак сигурно ќе ви помогнат за да ги подобрите вашите лични односи. Потпрете се на внатрешниот глас.

Кариера

Ако имате некои интересни , уметнички или воопшто инвентивни идеи , сега е време да ги изразите или барем да ги ставите на хартија.

Здравје и совет

Некои делуваат прикриено.

Овен 21.3-20.4.

Љубов

Партнерот ќеви покаже начин како подобро да ги искажувате емоциите. Со задоволство ќе го прифатите новиот стил.

Кариера

Збунетоста поради специфична задача денеска ќе достигне кулминација. Ќе се прашувате , зошто токму вие?

Здравје и совет

Прифатете ги предизвиците.

Бик 21.4- 20.5.

Љубов

Рамнотежата која повторно ја чувствувате во врската ќе ве поттикне на похрабри љубовни потези.

Кариера

Ќе размислувате за барањата на шефовите . Сеуште не можете да ги согледате како реален факт.

Здравје и совет

Обидете се да се однесувате позрело.

Близнаци 21.5.-21.6.

Љубов

Со својата сентименталност ќе ја изненадите саканата личност.Таа овој пат ќе биде во улога на заштитиник.Добро е.

Кариера

Ќе бидете нервозни заштио една ситна работа никако не можете да ја пруиведете кон крај. Ќе морате повеќе да се потрудите.

Здравје и совет

Несоница.

Рак 22.6-22.7.

Љубов

Она што моментално недостига во вашиот љубовен живот , денеска ќе го надоместите со својата фантазија.

Кариера

Големи се вашите очекување од другите , зашто вие работите предано и професионално. Но , не се сите како вас.

Здравје и совет

Бидете реални во своите проценки.

Лав 23.7-22.8.

Љубов

Денот е добар за опуштени дружења со кафе. Може да прошетате и да се подружите со пријатели, додека љубоцвните односи се површни и на дистанца.

Кариера

Ќе успеете да се договорите за една креативна соработка.исто така , ќе успеете да пласирате некои ваши специфични идеи.

Здравје и совет

Следува нов козметички третман.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер