Китови орки намерно удараат во големи риби и ги распарчуваат (ВИДЕО) - Канал 5

Китови орки намерно удараат во големи риби и ги распарчуваат (ВИДЕО)

Научниците забележале невидено однесување на орките: удирање во големи, тешки риби со таква сила што тие буквално се распаѓаат. 

Китови орки намерно удараат во големи риби и ги распарчуваат (ВИДЕО)

Во 2024 и 2025 година, нуркачите забележале два такви настани во мексиканскиот дел од Тихиот Океан и во Калифорнискиот Залив. Снимките сугерираат дека оваа брутална тактика може да биде средство за добивање храна или само форма на игра, објавија истражувачите денес во списанието Frontiers in Ethology. Станува збор за стратегија на заедничко хранење на орките (*Orcinus orca*) што не беше позната досега, пишува CNN.

„Не можев да верувам што гледам“

„Го снимив првиот настан пред неколку години и не можев да верувам што гледам“, рече водечката авторка на студијата, Кетрин Ајрес, научник од непрофитната организација за заштита на морските води „Под брановите“. Ајрес беше првата што забележа како орките се фрлаат во својот плен со голема брзина.

Таа нормално ги проучува ајкулите и се заинтересирала за однесувањето на орките откако ги набљудувала како ловат ајкули во Калифорнискиот Залив. Таа ја снимила оваа средба на 29 јули 2024 година, додека работела како водич на морско сафари со групата „Латитуд Енкучерс“ во близина на брегот на Сан Хозе дел Каба, Мексико.

„Однесувањето на судир не ми беше сосема ново бидејќи претходно видов сличен координиран напад за време на лов на китови“, изјави таа за CNN. Во последниве години, орките го привлекоа вниманието на медиумите и поради нивната поврзаност со удирање и потопување јахти во водите во близина на Шпанија и Португалија.

„Она што беше уникатно во овој случај беше исходот“, рече Ајрес. „Никогаш претходно не сум видела салпа да се распаѓа на безброј парчиња“. Нејзиното изненадување јасно се слуша на снимката, каде што таа повторува: „О, Боже!“

Ново снимено однесување

Друго видео, снимено минатиот септември од друг туроператор во Калифорнискиот Залив, ги прикажува орките како се држат, а потоа се удираат. И двата инцидента покажаа тимска работа: едната орка држеше остроопашеста салпа (*Masturus lanceolatus*) за опашката, додека другата пливаше кон неа со голема брзина. Неколку моменти пред судирот, орката што ја држеше рибата се пушти, а нејзиниот партнер удри во неа со огромна сила. Потоа младенчињата ги изедоа парчињата риба што пловеа, додека постарите орки ги исецкаа остатоците.

Остроопашестите салпи се меѓу најтешките риби во светот. Тие можат да тежат повеќе од 1.800 килограми и да пораснат до три метри во должина. Орките често ги координираат нападите во парови или групи кога ловат голем плен. Сепак, овој вид удирање со телото и последователното распарчување на рибата досега не е регистрирано. Моника Виланд Шилдс, директорка на Институтот за однесување на орките, која не беше вклучена во истражувањето, го нарече ова „неверојатно однесување“.

„Никогаш не сум слушнала да се случи нешто слично на ова, па според моите сознанија, ова е навистина ново однесување во евиденција“, напиша Шилдс во е-пошта до CNN.

Иако сите орки припаѓаат на истиот вид, нивната исхрана значително варира во зависност од живеалиштето. Пленот може да биде риба, фоки, белуга китови, нарвали, минке китови или морски свињи, а нивниот лов може да бара посебни тактики, што очигледно вклучува распарчување на пленот со моќни удари.

„Верувам дека како што подетално ги разгледуваме орките низ целиот свет, ќе продолжиме да откриваме нови начини на лов и исхрана, особено кај популациите кои се помалку проучени“, додаде Шилдс.

Хранење или само играње

Студијата сугерира дека удирањето и распарчувањето на салпите би можело да им помогне на младенчињата полесно да дојдат до храна. Покрај тоа, заедничкото работење и споделувањето оброци ги зајакнува социјалните врски меѓу орките. Салпата што се распаѓа на многу парчиња е секако полесна за споделување, што е друго можно објаснување.

Но, познати се и орките по тоа што си играат со својата храна. Шилдс рече дека некои орки во Пјуџет Саунд во државата Вашингтон носеле мртов лосос како капи, додека други префрлале црева од фоки преку перките или наизменично фрлале кожи од морски лав едни на други.

„Видовме и интеракции со многу други предмети, вклучувајќи алги, пловечки дрва и саксии од ракови“, рече таа. „Во многу од тие случаи, се чини дека нема функционална причина за однесувањето освен чиста игра.“

Дали го прават тоа за забава?

Затоа, можно е орките да се удираат во салпите чисто за забава. Ајрес забележала голема рана на телото на рибата пред ударот, што сугерира дека орките веќе се хранеле со неа пред да ја распарчат. „Тие веќе ги изеле внатрешните органи на главата, кои се најхранливо богатите делови од пленот“, објасни Ајрес за CNN. „Ова сугерира дека распарчувањето на рибата можеби немало директна цел за хранење, туку можеби било чисто за забава.“

Рамната структура на телото на салпата е невообичаена за голема риба, а тоа би можело да ги направи посклони кон распаѓање по силен удар отколку другите видови, додаде Ајрес. „Нивните тела се странично сплескани“, објасни таа. „Откако ќе се отстранат внатрешните органи, преостанатите ткива можат полесно да пукнат под силен удар.“ Сепак, таа предупреди дека ова е само хипотеза засега.

„Не сме виделе ваков вид на уништување на плен кај други видови китови убијци“, рече таа, „па затоа е тешко да се знае дали станува збор за нешто уникатно за анатомијата на овој вид или за специфично однесување на орките што се снимаат“.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Дизелот поскапе за 5,5 денари – дали владините мерки ќе го спречат ценовниот шок?

Намаленото ДДВ на дизелот ќе го ублажи ценовниот шок, но нема целосно да го реши проблемот со високите цени на горивата, оценува поранешниот министер за финансии Кирил Миноски.

Дизелот поскапе за 5,5 денари – дали владините мерки ќе го спречат ценовниот шок?

По новото поскапување на дизелот од 5,5 денари, тој посочува дека просторот за дополнителни интервенции на државата е ограничен, а доколку се носат нови мерки смета дека тие треба да бидат временски ограничени и насочени кон најпогодените граѓани и сектори. Поссочува дека секоја нова интервенција да се прави врз основа на темелни анализи на трошоците и ефектите, со цел да не се создеаде потреба од нови дополнителни задолжувања.

- Секако дека овие намалувања во делот на ДДВ-то ќе помогнат во ублажувањето на овој ценовен шок, меѓутоа клучно е дека едноставно треба да се види каква е состојбата со буџетот, кои се расположливите средства и доколку се планираат мерки, тие мерки треба да имаат пред сè времен карактер. Затоа што на долг рок повторно цената ќе треба да ја платат граѓаните, заради тоа што мерките ќе треба да се финансираат од некакво задолжување или од средства коишто во моментот доколку ги нема државата, ќе треба да се обезбедуваат преку зголемување на долгот.- Кирил Миноски – поранашен министер за финансии

Миноски предупредува доколку надворешниот ценовен шок потрае, ефектите нема да останат само на бензинските пумпи. Повисоките трошоци за енергенси веќе се прелеваат и врз храната, превозот и комуналните услуги..Иако Македонија не може да произведува нафта и нафтени деривати, вели дека постои можност да се намали зависноста од увоз, во обласите каде што има услови за сопствено производство...

-Македонија треба да размислува на обезбедување на сопствената енергетска независност и независност во поглед на производство на храна. Ние не можеме да произведуваме нафта и нафтени деривати, меѓутоа она што можеме да го произведуваме треба да настојуваме да станеме самодоволни во оние сегменти кај што реално имаме предуслови тоа да го правиме. На тој начин се обезбедува и суверенитетот и независноста на државата и се отвораат перспективи за ублажување на овие екстерни шокови.- Кирил Миноски – поранашен министер за финансии

Заменик-министерот за економија Марјан Ристески пак, споредувајќи ги цените со земјите од регионот, посочува дека Македонија и натаму има најниски цени на горивата. Ристески вели дека додека бензинот 95-ка во Грција се продава за 129, а во Албанија за 126, кај нас чини 99 денари за литар...Посочува и дека дизелот кај нас чини 104,5 денари, во Албанија дури 40% повеќе или 147 денари. Според него, ваквата разлика е резултат на владините мерки за намалување на ДДВ-то и акцизите. Министерката за енергетика Сања Божиновска, вчера нагласи дека доколку ситуацијата со цените на нафтените деривати ескалира, Владата ќе ги разгледа сите расположливи механизми за ублажување на ценовниот удар врз граѓаните..

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Серафимовски – Ле Риголер: Постојат нови можности за продлабочување на соработката со Франција во земјоделството

Министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство, Борче Серафимовски денес оствари работна средба со амбасадорот на Француската Република, Кристоф Ле Риголер и регионалниот советник за земјоделство, Александре Мартинез.

Серафимовски – Ле Риголер: Постојат нови можности за продлабочување на соработката со Франција во земјоделството

На средбата беше разговарано за продлабочување на соработката меѓу двете земји во областа на земјоделството, со посебен акцент на размената на искуства и знаења, особено во делот на европските интеграции и усогласувањето со европските стандарди и практики.

Посебно внимание беше посветено на можностите за поголемо присуство на македонските земјоделски и прехранбени компании и изложувачи на француските саеми, со цел промоција на македонските производи, отворање нови пазари и воспоставување нови деловни партнерства.

Министерот Серафимовски и амбасадорот Ле Риголер ја потврдија заедничката заложба за продолжување на конструктивниот дијалог и развивање конкретни иницијативи од заемен интерес, насочени кон модернизација, поголема конкурентност и меѓународна промоција на македонското земјоделство, соопштуваат од МЗШВ.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

ДЗР: Македонија не е подготвена за катастрофи, недостигаат 200 пожарникари, опремата е застрена, системот со слабости

Системот за заштита и спасување во Македонија функционира претежно реактивно. Наместо да правовремено да превенираат, институциите ресурсите ги активираат откако кризите ќе се случат. 

ДЗР: Македонија не е подготвена за катастрофи, недостигаат 200 пожарникари, опремата е застрена, системот со слабости

Ова е еден од клучните наоди во извештајот на Државниот завод за ревизија, кој открива сериозни слабости во планирањето, координацијата, опремата и финансирањето.

По рекордниот број пожари, но и штети од над 130 милиони евра во последните години, ревизорите повторно укажуваат на недостиг од луѓе. Особено загрижува состојбата со воздушните сили за гаснење пожари. Недостигот од пилоти, како и проблемите со логистиката и набавките ја намалува способнота на државата веднаш да реагира во катастрофи но и пожари.

Во 2024 година во земјава според ДЗР биле регистрирани над 97.000 хектари опожарена површина, што е најмногу во последнава деценија.

-Податоците на ЈП „Национални шуми“, наведени во анализата во периодот од 2023 до 2025 година изгореле 82.714 хектари шума и 914.657 кубни метри дрвна маса. Вкупната штета се проценува на речиси 134 милиони евра, од кои над 83 милиони евра се само од пожарите во 2024 година.

Документот нотира слабости и кај Бригадата за противпожарна заштита на Град Скопје. Службата која покрива подрачје со речиси 617.000 жители, располага со само 172 пожарникари од предвидени 384. Тоа значи дека скопската противпожарна бригада практично функционира со помалку од половина од предвидениот кадар.

„Канал 5“ за ова побара став од првиот човек на ЦУК Стојанче Ангелов. Во телефонски разговор Ангелов уверува дека најголемиот дел од слабостите нотирани од ДЗР се веќе значително подобрени. Посочува дека ова лето „ер тракторите“ навреме биле сервисирани и ставени во функција, зголемен е бројот на противпожарни возила, а со законските измени е поедноставено и командувањето при итни интервенции.

Инаку, за надминување на слабостите, ДЗР во своите заклучоци во извештајот бара реформа на целиот систем – нова Национална стратегија, јасни правила, стабилно финансирање, повеќе капацитети и поефикасен мониторинг и надзор. Целта е како што наведуваат ревизорите, системот да стане интегриран и функционален и да реагира пред да се случи евентуална катастрофа.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер