Кинезите можат од далечина да ги онеспособат новите електрични автобуси во Осло (ВИДЕО) - Канал 5

Свет

Кинезите можат од далечина да ги онеспособат новите електрични автобуси во Осло (ВИДЕО)

Норвешката „Рутер“, јавната компанија која го надгледува градскиот превоз во и околу Осло, долго време шпекулираше дека нејзините електрични автобуси произведени во Кина имаат системски безбедносни ризици.

Кинезите можат од далечина да ги онеспособат новите електрични автобуси во Осло (ВИДЕО)

Минатото лето, „Рутер“ тајно тестираше два електрични автобуси, еден кинески и еден холандски, и откри дека кинеските автобуси можат да се онеспособат од далечина.

Експертите ги расклопија автобусите во изолирана просторија и ги анализираа нивните функции и врски. Автобусот од кинескиот производител „Јутонг“ покажа дека овозможува далечински пристап до ажурирања на софтверот, дијагностика и систем за напојување на батериите. „Во теорија, производителот би можел да го запре автобусот или да го направи неупотреблив“, рече „Рутер“.

Кинески автобуси на европските патишта

„Ги информиравме националните и локалните власти со кои соработуваме за да воспоставиме јасни барања за сајбер безбедност во идните набавки“, изјави директорот на „Рутер“, Бернт Рејтан Јенсен, за Норвешката јавна радио телевизија (НРК) и додаде дека технологијата станала толку сложена и напредна што „Рутер“ повеќе не може сам да се справи со предизвиците.

„Јутонг“ е еден од најголемите светски производители на автобуси, со седиште во кинескиот град Женгжу. Минатата година, произведе околу 47.000 автобуси. Околу 1.200 електрични автобуси „Јутонг“ моментално работат во Европа, од кои околу 300 се во Осло, а уште 200 на други места во Норвешка. Покрај тоа, на норвешките патишта има стотици кинески автобуси од други производители.

Како и во другите европски градови, јавните градски автобуси во Осло се важна ставка во плановите за итна евакуација. Затоа „Рутер“ се обрати до Универзитетот во Југоисточна Норвешка, чии експерти ги расклопија и анализираа автобусите.

Производителот на тригодишниот електричен автобус од Холандија воопшто не може да влијае на возилото. Кинески автобус, пак, може да се запре од далечина, да се исклучи или да се извршат ажурирања што можат да ја оштетат технологијата потребна за нормално работење.

YouTube video

Сепак, производителот или хакерот не можат целосно да ја преземат контролата врз автобусот во однос на насоката на возење, бидејќи конкретното возило нема камери или сензори што можат да препознаваат ознаки на патот и сообраќајни знаци.

Ризикот е мал, но постои

Можно е, велат норвешките експерти, трета страна да провали во системот и далечински да ги запре сите електрични автобуси во Осло поради саботажа или за да изнуди пари од Рутер, но ризикот од такво сценарио е доста мал.

„Автобусот може да се спореди со мобилен телефон во овој случај. Ажурирањето на софтверот доаѓа преку ноќ и мобилниот телефон одеднаш не работи. Но, за некој друг, а не производителот, да го стори тоа, би морал да биде навистина добар хакер“, изјави за NRK Арилд Тјомсланд од Универзитетот во Југоисточна Норвешка.

„Јутонг се придржува до строгите меѓународни прописи. Дизајнот на производот е фокусиран на безбедноста на корисниците и суверенитетот на податоците и нема технички функции за далечинско манипулирање со возењето. Контролата е целосно во рацете на возачот“, изјави Силви Сун од Јутонг за норвешкиот Bussmagasinet и продолжи:

„Системот Intelligent Vehicle+ на Јутонг е дизајниран да ја подобри ефикасноста и корисничкото искуство при возење возила. Податоците за следење собрани од автобусот и ажурирањата на софтверот се во согласност со прописите на Европската Унија, а пристапот е ограничен на клиентите и сервисните инженери на Јутонг со одобрение од клиентот.“

Промени во идните тендери

За да се спречи далечинското запирање на автобусите, норвешките експерти се обидуваат да развијат техничко решение што ќе овозможи контрола врз автобусите дури и во кризни ситуации. На пример, со исклучување на SIM-картичките, тие можат да се користат локално без интернет-врска.

„На идните тендери, мора да поставиме нови барања за нашите добавувачи. Малку е веројатно дека некој ќе ги запре автобусите, но тоа не значи дека не треба да ја сфаќаме таквата можност многу сериозно. Секако ќе го однесам автобусот дома денес“, рече Јенсен.

Случајот со електричниот автобус во Норвешка е само најнов потсетник за тоа како дигиталните врски со физичката инфраструктура станаа безбедносно прашање. Слични дилеми ја следат кинеската опрема во европските мрежи и уреди со години.

Најпозната е серијата одлуки за ограничување на пристапот на Huawei и ZTE во 5G мрежите, каде што ризиците беа оценети како неприфатливи без оглед на техничките предности. Од слични причини, TikTok е забранет на уредите на државната администрација во неколку европски институции и земји, со образложение дека не е можно да се гарантира целосна контрола врз податоците.

Во Велика Британија и некои други земји, јавниот сектор ја ограничи употребата на камери за надзор од кинески производители како што се Hikvision и Dahua, бидејќи снимките и метаподатоците можат да бидат злоупотребени или извлечени.

Софтверот е составен дел од физичкиот производ

Пред неколку години, Литванија откри дека кинески паметен телефон има техничка способност да цензурира зборови. Дроновите од кинеските производители се најдоа под лупа и во јавниот сектор, каде што приоритет им се дава на уреди со проверлив софтвер и локална обработка на податоци.

Норвешкиот случај е, всушност, примерен пример за тоа како органите за јавни договори мора да го третираат софтверот како составен дел од физички производ. Прашањето е кој ги издава сертификатите, кој го потпишува фирмверот и кој може да го повлече или оневозможи. Геополитичкиот ризик дополнително ја комплицира приказната, бидејќи законските обврски на производителот во земјата на потекло може да се судрат со европските правила и интереси.

Тагови: автобуси Осло

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Судбина

Четиринаесет годишниот Махмут е првата жртва на големите поплави во Истанбул- пред 6 месеци останал сираче

Четиринаесетгодишниот Махмут Ишилдак почина откако беше електрифициран за време на силниот пороен дожд во населбата Фатих во Истанбул.

Четиринаесет годишниот Махмут е првата жртва на големите поплави во Истанбул- пред 6 месеци останал сираче

Момчето било хафиз, што значи дека го знаеше целиот Куран напамет, а неговиот татко, кој работеше како верски учител, почина само шест месеци претходно.

Трагедијата се случи вчера вечерта, пред паркинг во населбата Чукур Бостан во населбата Фатих во Истанбул.

Според достапните информации, Махмут ги соблекол чевлите за време на поројниот дожд за да не се намокри. Во таа прилика, тој стапнал на кабли што биле на земја, по што бил електрифициран.

Момчето беше итно префрлено во болница со сериозни повреди, но лекарите, и покрај нивните напори, можеа само да го прогласат за мртов.

По трагедијата, се дозна дека Махмут имал пет браќа и сестри, а дека неговиот татко, верски учител, починал шест месеци претходно.

Особено трогателен детал е тоа што четиринаесетгодишникот бил хафиз, лице кое го научило напамет целиот Куран. Според неговите роднини, Махмут ќе биде погребан во градот Дизенгоф, Турција.

Тагови: Истанбул

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Балкан

Еди Рама се огласи прв пат од почетокот на насилните протести во Албанија: Нема да поднесам оставка (ВИДЕО)

Албанскиот премиер Еди Рама изјави за Ројтерс дека нема да поднесе оставка, бидејќи насилните протести предводени од студентите влегоа во третиот ден.

Еди Рама се огласи прв пат од почетокот на насилните протести во Албанија: Нема да поднесам оставка (ВИДЕО)

Полицијата употреби водени топови за да ги растера демонстрантите кои кршеа прозорци и уништуваа имот во Тирана, што го натера парламентот да ја откаже седницата.

Студентите протестираат против зголемувањето на трошоците за образование и корупцијата, а оставката на Рама е меѓу нивните барања.

„Кога станува збор за повици за моја оставка, владите се менуваат на демократски избори. Минатата година имавме избори, а не револуција“, рече Рама во писмените одговори на прашањата од Ројтерс.

„Мојата одговорност е да ги слушам граѓаните, да одговорам на легитимните загрижености и да продолжам да ја водам Албанија напред. Алтернативата би била да ги предадам Албанците кои ми дадоа силен мандат да ги завршам преговорите за членство во Европската Унија“, додаде премиерот.

Рама е подготвен за разговор

Протестите претставуваат најголем предизвик за Рама досега, откако минатата година освои четврти последователен мандат, а членството на Албанија во Европската Унија беше клучно предизборно ветување.

Рама рече дека е подготвен да зборува за зголемувањето на трошоците за образование, но нагласи дека насилството не е начин да се изразат барањата на студентите.

„Нападите врз институциите, уништувањето на јавниот имот и заканите за јавната безбедност немаат никаква врска со легитимните барања на студентите“, рече албанскиот премиер.

Протестите следеа по месеци претежно мирни демонстрации предизвикани од плановите за изградба на луксузен туристички комплекс на јужниот брег на Албанија, поддржан од Џаред Кушнер, зет на американскиот претседател Доналд Трамп. Проектот се соочи со правни предизвици.

Селаните изјавија за Ројтерс во јули дека нивното земјиште е нелегално продадено за да се направи простор за проектот. Но, Ројтерс не пронајде докази за злоупотреба од страна на Кушнер, кој не е директно вклучен во спорот меѓу селаните.

Улиците на Тирана беа преполни со остатоци од запалени контејнери, скршени автобуски станици и уништени семафори.

Во среда, десетици илјади студенти излегоа на улиците на Тирана, запалувајќи владина зграда и две банки и фрлајќи камења кон полицијата.

Организаторите на студентските протести како причина ги наведоа лошите услови на универзитетите, високата цена на високото образование, недостатокот на финансиска поддршка и неизвесните изгледи за работа по дипломирањето.

Албанија се стреми кон членство во ЕУ до 2028 година.

„Корупцијата мора да се запре и, како што самата ЕУ неодамна потврди, Албанија се бори против неа повеќе од кога било досега. Можеби има сили дома и во странство кои не сакаат Албанија да успее како лидер во процесот на пристапување кон ЕУ. Но, нема да дозволам насилството да ја одвлече Албанија од нејзиниот европски пат“, рече Рама.

Албанија, заедно со Црна Гора, моментално е меѓу водечките земји на Западен Балкан во процесот на пристапување кон Европската Унија и се надева дека ќе стане членка веќе во 2028 година.

Но, угледот на Албанија е нарушен од корупциски скандали, а политичките аналитичари велат дека земјата станала центар за банди кои сакаат да перат пари од трговија со дрога и оружје, што дополнително ги комплицира нејзините напори за пристапување кон блокот од 27 земји-членки.

Немирите во Албанија се дел од поширок бран студентски активизам во Европа.

Во Франција, средношколците протестираат и блокираат училишта со недели, барајќи повеќе наставници и подобри услови за работа. Тие предупредуваат дека дотраените училишни згради и преполните училници го поткопуваат квалитетот на образованието.

Тагови: Еди Рама протести

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Муцунски во Дубаи договори директна авионска линија со Скопје од март идната година

Министерот за надворешни работи и главниот комерцијален директор на „Флајдубаи“ разговарале за можностите за директна авиолинија Дубаи-Скопје.

Муцунски во Дубаи договори директна авионска линија со Скопје од март идната година

Министерот за надворешни работи Тимчо Муцунски и главниот комерцијален директор на „Флајдубаи“ Хамад Обаидала разговарале за можностите што директната авиолинија Дубаи-Скопје ги отвора за натамошно унапредување на економските и трговските врски, привлекување инвестиции, како и за зајакнување на туристичката и културната соработка меѓу двете земји

Од март идната година, авиокомпанијата „Флајдубаи“ ќе воспостави директна линија од Дубаи до Скопје, со три лета неделно. Ова било официјално потврдено на средбата што министерот за надворешни работи и надворешна трговија Тимчо Муцунски ја остварил со главниот комерцијален директор на „Флајдубаи“, Хамад Обаидала, за време на работната посета на Обединетите Арапски Емирати.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер