Живот

Иако традиционалните медиуми и натаму се примарни извори на информации, дигиталните платформи добиваат на популарност

Традиционални медиуми, како ТВ станици, весници и радио станици се уште се најмногу користени за секојдневно следење содржини за општествено-политички актуелни настани.

Традиционални медиуми, како ТВ станици, весници и радио станици се уште се најмногу користени за секојдневно следење содржини за општествено-политички актуелни настани – две третини од граѓаните на ЕУ (66%), иако и другите дигитални извори, како социјални медиуми, видео или платформи за стриминг, блогови, онлајн портали за вести се изеденачуваат и рекле дека ги користат 59 проценти од испитаниците, покажува Евробарометарот 2025 за користењето на социјалните медиуми во ЕУ.

Главен извор на информации за општествено-политичките актуелности останува телевизорот и тоа за седум од десет испитаници, додека четири од десет го споменуваат радиото, печатените весници и списанија или нивните онлајн верзии, пребарувачите (на пр. Google Search или Bing) или платформите на социјалните медиуми (на пр. Instagram, TikTok, Facebook, X, итн.)

За младите на возраст меѓу 15 и 24 години, најкористениот извор за овој тип содржина се платформите на социјалните медиуми (65%), додека нешто под половина (49%) тоа го прават од традиционланите медиуми.

Интересно е дека, како што се зголемува возраста така се зголемува и користењето на традиционалните медиуми, а се намалува користењето на дигиталните содржини на дневна основа.

Важноста на телевизијата, како извор на информации се зголемува со возраста, додека важноста на социјалните медиуми како извор на информации се намалува со возраста на испитаниците.

Додека над четири од десет испитаници (42%) одговараат дека телевизијата станала поважна за нив во текот на изминатата година, еден од пет (25%) забележува зголемена важност на платформите на социјалните медиуми.

Од корисниците на социјалните платформи, за следење на општествени и политички настани Фејсбук најмногу го користат постарите од 55 години (71%), ЈуТјуб корисниците на возраст од 25 до 39 години – 60%, а Инстаграм најмногу го користат најмладите од 15 до 24 години – 64% од испитаниците.

Речиси половина од граѓаните на ЕУ често или повремено дискутираат за социјални и политички настани со пријатели или родини

Нешто повеќе од четири од десет (42%) испитаници рекле дека „често“ дискутираат за социјални и политички актуелни настани кога се собираат со пријатели или роднини, а околу половина (51%) дека тоа „го прават повремено“. Помалку од еден од десет (6%) испитаници наведуваат дека „никогаш“ не го прават тоа.

Две третини (66%) од испитаниците рекле дека користат традиционални медиуми (офлајн или дигитални услуги на ТВ станици, весници, радио станици итн.) за да следат содржини за општествени и политички актуелности на дневна основа. Околу шест од десет (59%) испитаници користат други дигитални извори (како што се социјални медиуми, видео или платформи за стриминг, блогови, онлајн портали за вести итн.) за да следат содржини за општествени и политички актуелности на дневна основа.

На прашањето за изворите на информации што се користат за добивање информации за општествено-политичките актуелности, околу седум од десет (71%) наведуваат дека го користат телевизорот. Повеќе од четири од десет (43%) го споменуваат радиото, веднаш по нив следат печатените весници и списанија или нивните онлајн верзии (41%), пребарувачите (на пр. Google Search или Bing) (40%), платформите на социјалните медиуми (на пр. Instagram, TikTok, Facebook, X, итн.) (40%) и пријателите, семејството и колегите (40%).

Нешто повеќе од четири од десет испитаници (42%) рекле дека телевизијата станала поважна за нив во текот на изминатата година. Еден од пет (25%) ги посочува платформите на социјалните медиуми (на пр. Instagram, TikTok, Facebook, X, итн.), а помалку од еден од четворица наведува зголемена важност, во текот на изминатата година, на печатените весници и списанија или нивните онлајн верзии (19%), радиото (18%) и пребарувачите (на пр. Google Search или Bing) (18%).

На прашањето кои теми од општествените и политичките актуелни настани генерално ги следат или обрнуваат внимание, околу шест од десет (61%) ги споменуваат јавното здравство и здравствените системи. Над четири од десет рекле дека генерално ги следат или обрнуваат внимание на демократијата и владеењето на правото (47%), миграцијата и азилот (45%) или дејствувањето против климатските промени (43%). Четири од десет испитаници (40%) известуваат дека ја следат или обрнуваат внимание на одбраната и безбедноста на ЕУ, истиот дел ги споменува (40%) намалувањето на сиромаштијата и социјалната инклузија. Повеќе од една третина од испитаниците ја посочуваат поддршката на економијата и создавањето работни места (37%), како и надворешната политика и трговијата (36%), како теми од интерес во општествените и политичките актуелни настани. Помал дел одговараат дека ги следат или обрнуваат внимание на земјоделството и безбедноста на храната (28%) и автономијата на ЕУ во областите на индустријата и енергетиката (19%).

За следење на актуелни настани најмногу ги користат Фејсбук и ЈуТјуб, а еден од десет создава и објавува своја содржина

Над еден од двајца корисници на социјалните медиуми и платформите за информации за актуелни настани ги наведат платформите Facebook (58%) и YouTube (57%), дека најмногу ги користат за оваа намена, по што следува Instagram (46%). Помалку од една третина од корисниците ги наведуваат TikTok (31%), WhatsApp (27%) и X (Twitter) (25%), а најмалку еден од десет ги наведува Telegram (13%) и LinkedIn (10%) како важни платформи.

Резултатите од анкетата откриваат комбинација од активна и пасивна консумација на социјални и политички информации на социјалните медиуми, при што многу корисници намерно бараат содржина и неочекувано наидуваат на неа за време на обично пребарување. Нешто повеќе од три четвртини (76%) од испитаниците се согласуваат со изјавата „Кога пребарувам на социјалните медиуми, понекогаш читам социјални и политички информации на кои сум наишол случајно, иако не сум ги барал активно“. Од друга страна, две третини (66%) од корисниците на социјалните медиуми и платформи се согласуваат со изјавата „Активно барам информации за социјални и политички актуелности на социјалните медиуми“.

Прашани на кои начини, доколку воопшто, се ангажираат со социјална и политичка содржина на социјалните медиуми, над една третина од испитаниците рекле дека читаат или гледаат содржина на нивниот фид (38%) или дека им се допаѓаат или реагираат на објави (36%). Помалку од еден од четири (23%) испитаници коментираат на објави, а помалку од еден од пет споделуваат туѓи објави на својот профил или стори (19%) или споделуваат содржина преку директни пораки или приватни разговори (18%). Околу еден од десет (11%) создава и објавува своја оригинална содржина (на пр. мисли/мислења за прашања).

Помалку од едан четвртина следат што се случува во политиката на ЕУ

Нешто повеќе од двајца од десет (22%) испитаници наведуваат дека следат што се случува во политиката на ЕУ „поголемиот дел од времето“, а повеќе од четири од десет (44%) испитаници наведуваат дека го прават тоа „од време на време“. Уште една петтина (21%) од испитаниците наведуваат дека „ретко“ следат што се случува во политиката на ЕУ. Околу еден од десет (11%) одговара дека „никогаш или скоро никогаш“ не го прават тоа.

Од испитаниците кои рекле дека користат социјални медиуми и/или платформи за информации за социјални и политички актуелни настани, околу повеќе од четири од десет корисници наведуваат дека претпочитаат кратки текстуални објави (на пр. слики со краток текст, ажурирања на статус) (46%) и кратки видеа (на пр. TikTok, Instagram Reels, под 1 минута) (39%). Потоа следуваат видеа со средна должина (на пр. 1-5 минути) (39%) и подолги видеа (на пр. YouTube, над 5 минути) (35%), секое избрано од над една третина од корисниците. Од друга страна, околу еден од четири корисници изразуваат претпочитање за приказни (на пр. Instagram Stories) (26%), подолги текстуални статии (на пр. статии, блог објави) (25%), преноси во живо или видеа во живо (24%) и подкасти (24%). Помали удели споменуваат инфографици или графикони (анимирани или не) (19%) и билтени (на пр. билтени на LinkedIn, Substack) (15%)

Повеќе од 40 проценит од испитаниците кои ги користат социјалните медиуми и/или платформите за информации за општествени и политички актуелни настани рекле дека преферираат видеа што длабински ги истражуваат актуелните настани (47%), интервјуа со експерти (на пр. академици или политички аналитичари) (44%) и интервјуа со обични луѓе или граѓани засегнати од проблемот (42%). Нешто повеќе од една третина од корисниците посочуваат интервјуа со политичари или владини претставници (34%), а три од десет (30%) корисници посочуваат видеа што комбинираат луѓе пред камера со графика, текст или анимации како преферирани типови видео содржини за актуелни настани.

Над 60% од граѓаните на ЕУ се чувствуваат сигурни дека можат да препознаат дезинформации

На прашањето колку често мислат дека лично биле изложени на дезинформации и лажни вести во текот на изминатите седум дена, над една третина од испитаниците наведуваат дека биле изложени „многу често“ (12%) или „често“ (23%). Три од десет испитаници (31%) известуваат дека „понекогаш“ биле изложени на дезинформации и лажни вести во текот на изминатата недела, а помалку од еден од четири изјавуваат дека „ретко“ (16%) или „никогаш“ (7%) биле изложени.

Нешто повеќе од шест од десет испитаници се чувствуваат сигурни дека можат да препознаат дезинформации кога ќе се сретнат со нив (12% „многу уверени“, 49% „донекаде уверени“). Од друга страна, околу тројца од десет не се сигурни во својата способност да препознаат дезинформации (од кои 26% „не многу уверени“ и 6% „воопшто не се уверени“).

Тагови: телевизија

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Болсонаро не смее јавно да се појавува, па настапи како аватар на митингот на син му (ВИДЕО)

Иако поранешниот бразилски претседател Жаир Болсонаро е во домашен притвор поради заговор против демократијата,негов аватар создаден од вештачка интелигенција се појави изненадувачки на промоцијата на претседателската кампања на неговиот син Флавио.

Настанот предизвика дебата за тоа како вештачката интелигенција би можела да ја преобликува претседателската трка во најголемата економија во Латинска Америка, пишува Ројтерс.

„Ниеден затвор нема да ја замолчи надежта што ја разбудивме“, рече аватарот откако им објасни на публиката дека е создаден со употреба на вештачка интелигенција. „Затоа ве молам да ја дадете вашата целосна поддршка на лицето што го избрав да ме замени“, додаде тој.

Овој потег, кој левичарските партии веднаш го оспорија на суд, укажува на дилемата со која се соочува кампањата на сенаторот Флавио Болсонаро против претседателот Луиз Инасио Лула да Силва. Додека Лула се бори за четврти, непоследователен мандат, Флавио се обидува да ја искористи трајната популарност на својот татко меѓу конзервативците, иако на поранешниот претседател не му е дозволено јавно да зборува.

Случајот, исто така, истакнува нови загрижености за улогата на вештачката интелигенција во изборите. Досега, дискусијата главно се водеше за длабоките лажни информации и ширењето дезинформации, а епизодата со Болсонаро тестира дали технологијата може да послужи како политичка замена за лидерите на кои им е забранета директна комуникација со гласачите.

Досега не е познато дали појавувањето на аватарот било само еднократен потег или почеток на поголема улога за виртуелниот Болсонаро во изборната трка.

🇧🇷⚖️ Advogados de Flávio Bolsonaro pediram ao TSE que rejeite a ação do PT contra o vídeo de Jair Bolsonaro feito por IA.

A defesa afirma que o conteúdo foi identificado como simulação, não configura deepfake e não violou as regras eleitorais.

O caso está com Kássio Nunes… pic.twitter.com/VQRfT8fmt5
— Brasil Alternativo (@bralternativo_) July 29, 2026

Правни предизвици

Критичарите тврдат дека видеото ги крши изборните правила на Бразил бидејќи синтетичките медиуми можат да влијаат на гласачите, а воедно нудат и начин за заобиколување на судските ограничувања. На поранешниот претседател му е забранета јавна комуникација додека е во домашен притвор по неговата пресуда за обид за поткопување на резултатите од изборите во 2022 година, на кои загуби од Лула.

„Проблемот со вештачката интелигенција е што е практично невозможно да се контролира“, изјави за Ројтерс Марко Аурелио Мело, поранешен судија кој исто така беше на чело на Врховниот изборен суд (TSE) на Бразил.

Во тужбата поднесена во изборниот суд во неделата, коалицијата на левичарски партии рече дека правилата „забрануваат синтетичка содржина што може да репродуцира вистински луѓе за да влијае на волјата на гласачите“. Тие, исто така, предупредија за убедливоста на технологијата и нејзиниот потенцијал за манипулација.

Ставот на судот и одбраната

Еден ден подоцна, правниот тим на Флавио Болсонаро одговори во посебна поднесок дека видеото не прекршува никакви правила. Тие тврдат дека јасно е наведено дека станува збор за вештачка интелигенција и дека содржината е безопасна бидејќи не меша дигитално креирани слики со вистински, што значи дека не може да се класифицира како deepfake.

Претседателот на судот, судијата Касио Нунес Маркес, кој беше назначен во Врховниот суд од самиот Болсонаро, не ја осуди употребата на видеото. „Вештачката интелигенција може да се користи во кампања, но не и за да предизвика штета“, изјави тој за весникот „О Естадо де С. Паоло“. Нунес Маркес додаде дека не може да коментира за самиот случај пред судот да го разгледа.

Судските одлуки за вештачката интелигенција забрануваат употреба на измислена или манипулирана содржина во изборното рекламирање за ширење лажни информации што би можеле да ја загрозат фер-делноста на изборите или интегритетот на изборниот процес.

Според Ивар Хартман, професор по право на Институтот Инспер во Сао Паоло, Жаир Болсонаро веројатно нема да се соочи со санкции бидејќи може да тврди дека не ја снимил или одобрил пораката генерирана од вештачка интелигенција. Хартман верува дека најсложеното прашање е дали видеото ги прекршило правилата на изборниот суд за вештачка интелигенција, кои судот сè уште не ги анализирал.

Тагови: Аватар Болсонаро

Автомобилизам

БМВ нуди доброволно заминување за 8.000 вработени

Германскиот производител на автомобили BMW ќе отпушти околу 8.000 работни места, главно на својот домашен пазар во Германија.

Одлуката е дел од програмата за намалување на трошоците започната поради намалената побарувачка во Кина и општото зголемување на оперативните трошоци.

Менаџментот на БМВ и претставниците на вработените постигнаа договор за програма за доброволно отпуштање по неколкудневни преговори, објавија германските медиуми во среда. Процесот на намалување на бројот на вработени ќе започне во октомври 2026 година и ќе трае до крајот на 2027 година. Планот предвидува намалување на вкупниот број вработени за 8.000.

Кој може да учествува во програмата

BMW вработува 150.000 луѓе низ целиот свет, од кои 84.000 се во Германија. Понудата за доброволно отпуштање со отпремнина ќе им биде достапна на приближно 40.000 вработени кои не се директно вклучени во производството.

Програмата е првенствено наменета за вработени во менаџментот, административните одделенија и секторите за истражување, развој и планирање. Износот на отпремнината за работниците кои ќе ја прифатат понудата ќе се утврди врз основа на нивната плата и должина на работен стаж.

Уште во јуни, BMW ги намали своите прогнози за продажба и профит за 2026 година, наведувајќи го падот на побарувачката на кинескиот пазар како главна причина. Компанијата објави други мерки за заштеда на трошоци како одговор на американските царини, зголемените трошоци и притисокот од глобалната конкуренција.

Тагови: бмв

Балкан

Голем пожар во туристички регион во Турција: Евакуирана болница и десетици куќи (ВИДЕО)

Голем шумски пожар што избувна во туристичкиот регион Мугла во југозападна Турција доведе до евакуација на жителите и затворање на еден главен пат.

Десетици домови се евакуирани, како и одделението за интензивна нега во локалната болница, а автопатот помеѓу Фетије и Анталија е затворен поради густ чад, објавува Бианет.

Пожар потпомогнат од ветер се прошири

Пожарот избувна на обработливо земјиште во населбата Бајир во округот Сејдикемер во Турција. Силните ветрови потоа го проширија во блиската шума. Пожарот се гаси од воздух и од копно, а според соопштението од канцеларијата на гувернерот на Мугла, на терен се распоредени речиси 400 луѓе, пет авиони и 12 хеликоптери.

Turkey: A fast-moving forest fire in Seydikemer, Muğla has spread to the Seydikemer–Fethiye highway. Strong winds are making it really difficult for the firefighters. pic.twitter.com/qmxa8vv8KG
— Volcaholic 🌋 (@volcaholic1) July 29, 2026

Превентивни евакуации

Како мерка на претпазливост, властите евакуираа 65 лица од 43 домови лоцирани во близина на местото на пожарот. Одделенијата за интензивна нега и палијативна нега на Државната болница Сејдикемер се исто така евакуирани. Болницата е оддалечена околу 2,5 километри од пожарот.

JUST IN - Wildfire in southwestern Turkey forces evacuations, closes highway pic.twitter.com/qq4Wcj4pLA
— Insider Paper (@TheInsiderPaper) July 29, 2026

Прекин во сообраќајот

Автопатот што ги поврзува Анталија и Сејдикемер е затворен за сообраќај. Властите соопштија дека пожарот и густиот чад целосно го покриле подрачјето, што го направило сообраќајот небезбеден.

Тагови: пожар турција