Големо откритие на Марс: НАСА пронајде досега најубедлива трага за можен живот - Канал 5

Големо откритие на Марс: НАСА пронајде досега најубедлива трага за можен живот

Роверот „Персеверанс“ на НАСА откри сложени органски молекули во карпите на Марс, што научниците го сметаат за еден од најсилните индикации дека Црвената планета можеби некогаш била погодна за живеење. 

Големо откритие на Марс: НАСА пронајде досега најубедлива трага за можен живот

Иако ова не е доказ дека животот всушност постоел, откритието предизвика големо возбудување во научната заедница.

Органскиот јаглерод е пронајден во глинени карпи на локацијата „Брајт Ангел“ во долината Неретва, област каде што пред милијарди години течела река и се влевала во кратерот Језеро. Научниците веруваат дека водата можеби создала услови погодни за развој на живот.

Зошто е толку важно ова откритие?

Инструментот „Шерлок“, опремен со роверот „Персеверанс“, користел ултравиолетов ласер за да детектира макромолекуларен јаглерод во карпа наречена водопади Чејава. Она што е особено значајно е што органскиот материјал се наоѓа на површината на карпата, која успеала да се спротивстави на зрачењето и хемиската оксидација, процеси кои се многу ефикасни во уништувањето на ваквите траги на Марс.

Дополнително внимание е посветено на необичните дамки на карпите кои личат на обрасците што ги оставаат фосилизираните микроорганизми на Земјата.

„Ова би можело да биде најјасниот знак за живот што некогаш сме го пронашле на Марс“, рече Шон Дафи, поранешен вршител на должноста администратор на НАСА.

Ова не е прв пат органска материја да се најде на Марс. Роверот „Кјуриосити“ претходно регистрираше слични траги на локација оддалечена повеќе од 3.200 километри, дополнително зајакнувајќи ја претпоставката дека условите погодни за живот некогаш биле широко распространети низ голем дел од планетата.

За конечниот одговор ќе мора да се почека

Иако откритието претставува голем научен чекор, тоа сè уште не е доказ за постоење на древен живот. Органската материја може да се формира и преку природни геолошки процеси, што ќе бара детални лабораториски анализи на Земјата.

Како што објаснува истражувачот на Лабораторијата за млазен погон на НАСА, Кајл Укерт, инструментите на роверот не можат со сигурност да разликуваат дали пронајдената органска материја е формирана преку биолошки или неживи процеси. Затоа, дефинитивен одговор ќе биде можен само кога примероците ќе пристигнат во лабораториите на Земјата.

Тука се појавува нов проблем. Мисијата на НАСА за враќање примероци од Марс во моментов е ефикасно на чекање поради недостаток на средства, а нов план не се очекува до следната деценија. Во меѓувреме, Кина планира да ги врати своите први примероци од Марс на Земјата уште во 2031 година, па затоа би можела да направи едно од најголемите научни откритија во модерната историја ако биде првата што ќе потврди дека некогаш постоел живот на Марс.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Нова ескалација по американскиот напад: Танкер е погоден со проектил во Ормутскиот теснец

Нов безбедносен инцидент го потресе стратешки клучниот Ормутски теснец откако неидентификувана ракета погоди комерцијален танкер додека плови, потврди денес Британската агенција за поморски трговски операции (UKMTO).

Нова ескалација по американскиот напад: Танкер е погоден со проектил во Ормутскиот теснец

Според официјалното соопштение, нападнатиот брод претрпел штета на командниот мост. За среќа, сите членови на екипажот се неповредени и во моментов се безбедни, а UKMTO додава дека не е регистрирано загадување на морето по ударот и дека истрагата за сторителите е во тек.

Одмазда за „Евер Лавли“

Овој напад доаѓа во време на ескалација и нови воени конфликти во регионот што се разгореа само неколку часа претходно. Имено, Соединетите Американски Држави извршија обемни воздушни напади на јужниот брег на Иран во текот на ноќта, таргетирајќи ги воените позиции таму.

Пентагон официјално потврди дека иранските ракетни и радарски системи, како и базите на беспилотни летала, биле погодени во таа операција, што беше директен одговор на Вашингтон на иранскиот напад со беспилотни летала врз контејнерскиот брод Евер Лавли, кој плови под сингапурското знаме.

Падот на прекинот на огнот во Исламабад

Техеран не чекаше долго за да одговори на американските воздушни напади. Иранското Министерство за надворешни работи веднаш објави дека неговата војска започнала „одбранбени напади“ против воени цели директно поврзани со американските сили во регионот. Во исто време, тие го обвинија Вашингтон за грубо кршење на Повелбата на ОН и неодамна постигнатиот Меморандум за разбирање од Исламабад, според кој Иран се обврза на траен прекин на воените операции во оваа област.

Бахреин, исто така, се огласи утрово, остро осудувајќи го Техеран откако неколку ирански беспилотни летала го нарушија неговиот воздушен простор рано утрово и ја нападнаа територијата на кралството. Властите во Манама изјавија дека со ваквите потези Иран директно ги поткопува тешко заработените мировни напори и официјално побараа итна интервенција од Советот за безбедност на ОН со цел да се спречи понатамошната ескалација на конфликтот во Персискиот Залив.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Заеднички гранични контроли од денеска и на ГП Блато

Министерот за внатрешни работи Панче Тошковски и министерот за внатрешни работи на Република Албанија Бесфорт Љамалари на граничниот премин Блато, ќе потпишат Договор за воспоставување заеднички гранични премини.

Заеднички гранични контроли од денеска и на ГП Блато

Министерот за внатрешни работи Панче Тошковски и министерот за внатрешни работи на Република Албанија Бесфорт Љамалари на граничниот премин Блато, ќе потпишат Договор за воспоставување заеднички гранични премини и спроведување заеднички гранични контроли меѓу двете држави. Веднаш по потпишувањето на Договорот, предвидени се изјави од двајцата министри.

Со овој договор се воспоставува современа и функционална рамка за поефикасно управување со заедничката граница, со цел олеснување на движењето на луѓе и стоки, унапредување на безбедноста и намалување на времето на чекање на граничните премини.

Договорот предвидува формализирана институционална соработка, фазна имплементација преку протоколи приспособени на секоја локација, како и зајакнати механизми за координација и размена на информации меѓу надлежните служби, соопштуваат од СВР Охрид.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Андоновски: Од стагнација кон систем што испорачува резултати за граѓаните

Министерот за дигитална трансформација, Стефан Андоновски, денеска одржа прес-конференција на која даде отчет за реализираните активности, проекти и реформи на Министерството за дигитална трансформација во изминатите две години.

Андоновски: Од стагнација кон систем што испорачува резултати за граѓаните

Во своето обраќање, министерот Андоновски истакна дека отчетот не е само приказ на бројки, системи и закони, туку показател за тоа дали државата станува подостапна, поефикасна и поправедна за граѓаните.

„Кога започнавме, наследивме тешка состојба: супстандардни услови за работа, дезорганизирани процеси, тужби, нефункционални системи, блокирани проекти, долг кон програмата Дигитална Европа, блокирани апликации и застој во дигитализацијата на услугите. Но, наместо изговори, избравме работа“, истакна министерот Андоновски.

Тој нагласи дека за две години Министерството покажа дека дигиталната трансформација не е апстрактен концепт, туку конкретна промена во секојдневието на граѓаните.

Еден од најзначајните резултати е развојот на Националниот портал за електронски услуги uslugi.gov.mk. Бројот на електронски услуги на порталот порасна од 120 во 2024 година на 352 во 2026 година. Месечниот број на издадени услуги се зголеми од 1.354 на 13.445, бројот на корисници од 110.000 во 2024 година на 266.000 денес, а вкупниот број поднесени барања од 64.000 на над 340.000.

„Ова значи повеќе услуги без шалтер, без непотребни документи и без губење време“, посочи Андоновски.

Министерот во отчетот ги претстави 11-те клучни приоритети преку кои се водеше дигиталната трансформација во изминатите две години.

Првиот приоритет е Националниот портал за електронски услуги, чиј развој најдобро се гледа преку растот на бројот на услуги, корисници и поднесени барања.

Вториот приоритет се центрите за услуги, чиј број се зголеми од 5 во 2024 година на 16 денес, со цел државата да биде поблиску и до граѓаните на кои им е потребна директна поддршка.

Третиот приоритет е интероперабилноста, односно размената на податоци меѓу институциите. Месечниот број на трансакции преку Платформата за интероперабилност се зголеми од околу 708.000 на речиси 4 милиони, што претставува раст од 460 проценти.

Четвртиот приоритет е електронското работење во администрацијата преку еДМС, каде бројот на институции приклучени на системот се зголеми од 22 во 2024 година на 43 во 2026 година.

Петтиот приоритет е европската и реформската агенда. Досега се ослободени 31,7 милиони евра како поддршка за Македонија од Планот за раст, само во делот на дигиталната трансформација.

Шестиот приоритет е процесот „Роаминг како дома“. Министерството ги заврши сите домашни обврски за воведување пакети за роаминг со Европската Унија по цени исти како во домашните мрежи за интернет, повици и СМС пораки.

Седмиот приоритет е Сајбер безбедноста. За првпат, државниот центар за одговор на сајбер инциденти е примен во светската организација FIRST. Во оваа област се инвестирани 2 милиони евра во опрема, обука на професионалци и меѓународна соработка. Во истиот контекст, воспоставен е и механизам за блокирање нелегални приредувачи на игри на среќа онлајн, при што досега се забранети 358 нелегални приредувачи.

Осмиот приоритет се СМАРТ лиценците, како дигитални постапки кои обезбедуваат поголема правна сигурност, поголема транспарентност и помалку простор за административна субјективност.

Деветтиот приоритет се вештачката интелигенција, образованието и дигиталните вештини. Во овој дел, Министерот го истакна Националниот центар за вештачка интелигенција „Везилка“, проект со вкупна вредност од 6,5 милиони евра, како и обуките за администрацијата и вложувањето во македонскиот јазик во дигиталната ера.

Десеттиот приоритет е безбедноста на децата и дигиталното образование. Министерството го формираше Националниот центар за побезбеден интернет за деца, МкСафеНет, поддржан од програмата Дигитална Европа со повеќе од 700.000 евра. Паралелно, Министерството ја предводи и програмата „21st Century Schools“ со British Council.

Единаесеттиот приоритет е транспарентноста и јавната комуникација. Воспоставен е интегриран систем за веб-страниците на Владата и министерствата, а во тек е и изработка на унифицирани веб-страници за 40 општини и органи на државна управа.

Министерот Андоновски потенцираше дека резултатите на Министерството се препознаени и меѓународно. Македонија бележи скок од 22 места на GovTech Maturity Index на Светска банка и преминува во категорија А. Во 2025 година, Министерството за дигитална трансформација беше рангирано и на прво место по транспарентност.

„Не тврдиме дека сите проблеми се решени. Далеку од тоа. Но тврдиме дека насоката е променета. Од импровизација — кон стандарди. Од недоверба — кон предвидливост. Од стагнација — кон движење“, порача министерот Андоновски.

Министерот Андоновски нагласи дека Македонија не смее да биде држава на чекање, туку држава што испорачува конкретни резултати за граѓаните, компаниите и институциите.

„Дигиталната трансформација за нас значи држава што е достапна од секој уред, услуги што се завршуваат без непотребни шалтери, институции што разменуваат податоци наместо граѓаните да носат документи, и систем што ги штити податоците и довербата на граѓаните. Нашата обврска е да продолжиме да градиме дигитални услуги, сајбер отпорност и институции кои испорачуваат брзо, транспарентно и еднакво за сите“, истакна министерот Андоновски, се наведува во соопштението.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер