Живот

Голем Град, последното скривалиште на природата

Ретки се местата на планетата што се ненаселени од човекот, со речиси недопрена, а зачувана природа.

Група научници од Европа, организирани од Македонското еколошко друштво – МЕД, веќе 15 години истражуваат една таква зачувана природа – македонскиот остров Голем Град, кој се наоѓа во водите на Преспанско Езеро.

Голем Град е последното скривалиште на природата. Лесно е да се заклучи дека изгледа древно, дрвјата наликуваат на прастари, површината е со камења и карпи распослани како од првиот ден кога се нашле на островот, но и недоброј желки, змии, птици рибарки. Тоа веднаш се забележува и во филмуваниот материјал, кој неодамна го промовираа МЕД – Скопје, во рамките на проектот „Зачувување на билошката разновидност во прекугранична Преспа", финансиран од фондациите „Преспа – Охрид" и „Ааге В. Јенсен" и со поддршка на „Еуронатур".

– Отсекогаш сакав да дојдам на Голем Град, уште од мал првпат кога го видов, можеби некаде во раните 90-ти кога моите родители ме донесоа на некоја екскурзија. Слушнав, го нарекуваа змиски остров, а од малечок бркам змии, желки гуштери… Логично беше да отидам на место што се вика змиски остров, вели д-р Драган Арсовски, проектен координатор во Македонско еколошко друштво – МЕД.

Додава дека секој што би го посетил Голем Град треба да ужива во тоа што го гледа, но не да го оштетува островот, и посебно да не ги допира, краде или уништува малите желки.

Според истражувањата на научници од државата и странство, на островот Голем Град, освен желки, има илјадници змии, влечуги, птици… Тие велат, Голем Град е мал европски скапоцен камен со недопрена природа, како од времето на настанокот на планетата Земја.

– На островот Голем Град првпат дојдов пред 15 години и сè уште немам видено ваков природен систем исполнет со мир и убавини, кои се единствени не само во Македонија туку сигурна сум и во цела Европа. Желките на Голем Град, кои претставуваат една од најгустите популации на жумски желки во светот, живеат без луксуз, а имавме можност да видиме случаи на желки без грам масно ткиво. Тие се вистинско перпетуум-мобиле. Зачудувачки е како со толку малку храна, без вода, бидејќи ретко пијат вода, тие се парат, се движат и се однесуваат нормално. Желките на Голем Град се мал совршен вид. Навистина се неверојатни! Човек не може да поверува со колку малку може толку многу едно живо битие да опстане. Кога ние дојдовме да истражуваме на островот имаше околу 10.000 змии и затоа некогаш овој остров го нарекувале змиски остров. Но, за жал, овој рај за нив, и пад на популацијата е прекинат со илегалниот риболов. Тоа треба да се спречи за да може популацијата да се обнови, вели д-р Љиљана Томовиќ, професорка на Факултетот за биологија при Универзитетот во Белград, Србија.

На островот Голем Град е забележана најгустата популација од змијата поскок. Маркирани се околу 600 поскоци, а проценката е дека има околу 1.500 – 1.800 единки, кои живеат на површина од 18 хектари, што значи 100 единки мал џуџест поскок на еден хектар, што, според научниците, е неверојатна густина на популацијата.

– Змијата поскок на Голем Град има интересна исхрана и се надевам дека ќе видам како нивниот отров по одредени компоненти се разликува од отровот на останатите змии поскок што живеат на копно, појасни Маргарета Лакушиќ од белградскиот Универзитет.

Д-р Ксавиер Боне од Центар за научни истражувања од Франција ни опиша дека Голем Град наликува на килим од змии и желки.

– Тука е вистински рај, вели Боне за оваа македонска природна реткост, по малку зачуден за тоа како луѓето досега не му наштетиле на тој див свет.

Посветеноста на Македонското еколошко друштво – МЕД и грижата за Голем Град е голема, особено за зачувување на популацијата што живее на островот.

– Важно е да се знае дека стапката на преживување кај желките женки е драстично мала. Според нашите податоци, секоја година 20 проценти од возрасните женки не преживуваат. Тоа секако дека не е одржливо и тоа го дознавме откако ја склопивме целата истражувачка сложувалка. Од друга страна, мажјаците преживуваат со 97 проценти, и тоа е очекувано за еден таков долгоживеечки организам. Освен тоа, островот е под закана од неорганизирани туристички посети и илегален риболов, и на тој план се потребни јасни превентивни мерки, нагласи проектниот координатор д-р Драган Арсовски.

Голем Град, последното скривалиште на природата, пренесува чувство на исцелителна моќ, а разновидниот див свет и природната убавина, лековито дејство, велат режисерот и монтажер на видеото Џорџ Стамкоски и Тони Стојановски, камерман одговорен за визуелниот дел на проектот.

Според Фросина Пандурска-Драмиќанин, автор на видеото, теренските посети на уникатните места сведочат за посветеноста на истражувачкиот тим, а музичката илустрација изработена од мултимедијалниот уметник Дејан Спасовиќ во целост ја пренесува публиката на тоа, како што вели, митско место и сите времиња низ кои поминува тој прекрасен остров. И, затоа порачуваат од МЕД, секој треба да го погледне видеото./МИА

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Филипче: Мицкоски ја носи Македонија до рекордни 12 милијарди евра долг

Претседателот на СДСМ, д-р Венко Филипче, на денешната прес конференција во македонското Собрание предупреди дека Владата на Христијан Мицкоски со новото задолжување ја носи државата кон рекордно ниво на јавен долг од речиси 12 милијарди евра.

„Колку треба да биде очаен човек да каже дека расте бруто домашниот производ, а при тоа, секојдневно, брутално и сè повеќе ја задолжува земјата? Затоа што, ако економијата добро работи, тогаш ќе се задолжуваме со помалку пари и вкупниот долг ќе се намалува, а нема да се зголемува“, рече Филипче.

Тој посочи дека Владата планира ново задолжување од 1,3 милијарди евра, кое, како што рече, го нема во ребалансот на Буџетот.

„Дали со тоа планираат да го прекршат Законот за буџет? Еве го документот кој што поминала информација и потреба за задолжување на земјава со нови 1,3 милијарди евра. Повторувам, 1,3 милијарди евра. Нов долг. Со кој што вкупниот долг, со кои пари, ќе порасне на земја на досега рекордни, никогаш достигнати, скоро 12 милијарди евра“, рече Филипче.

Филипче потенцираше дека само за нешто повеќе од две години власта на Мицкоски создава речиси 4 милијарди евра нов долг.

„Планира ново задолжување од 1 милијарда и 300 милиони евра. До сега, буџетот го наследија во 2024 година со толкуто 8,5 милијарди евра. Толку беше долго заклучен со последната влада на СДСМ. И имаме нови 2,5 милијарди евра, само до сега, и дополнителни нови 1,3 милијарди евра. Скоро 4 милијарди евра. Нов долг. За само 2 години и неколку месеци од владата на Христијан Мицкоски“, рече Филипче.

Со новото задолжување долгот ќе достигне околу 65% од БДП.

„Оваа власт едноставно ниту има капацитет, ниту стратегија, ниту план, ниту желба да направи нешто добро за граѓаните. Само брутално задолжување“, рече претседателот на СДСМ.

Филипче го отвори и прашањето за унгарскиот кредит од една милијарда евра и истрагата поврзана со заемот.

„Заемот кој што е сега предмет на истрага, заемот поради којшто сега цела Европа и цел свет знае дека владата, на чело со Христијан Мицкоски, е под истрага и се сомневаат во нелегални процеси“, рече Филипче.

Тој праша и каков ефект од тие пари почувствувале граѓаните.

„Каде се парите од унгарскиот кредит? Што видовме ние од унгарскиот кредит? Што видоа граѓаните? Им се подобрел стандардот. Имаше ли зголемување на платите? Имаше ли некакви мерки граѓаните да ги надминат овие тешки денови“, рече Филипче.

Во услови на растечки трошоци за живот, СДСМ повторно ќе го поднесе во Собранието Законот за зголемување на минималната плата.

„Бараме минималната плата да се качи на 36.000 денари, односно 600 евра, со што барем некако, ќе закрпат граѓаните, стандардот ќе им се подобри, ќе можат да се консолидираат семејните буџети во пресрет на тешките есенски месеци“, рече Филипче.

СДСМ предлага и субвенционирање на придонесите за приватните компании за разликата што ќе произлезе од зголемувањето на минималната плата, со цел растот на платите да не претставува дополнителен товар за компаниите, се наведува во партиското соопштение.

Технологија

„Sony“ им плаќа милиони на гејмерите: Еве кој ги добива парите

Играчите на „PlayStation“ добиваат поврат на парите поради цените на игрите.

„Sony“ се согласи да им плати речиси 8 милиони долари на играчите на „PlayStation“ кои платиле повисоки цени за одредени дигитални игри.

Изминатите неколку месеци беа жариште на дебата за сопственоста на дигитални игри, при што гејмерите се обидуваа да обезбедат заштита на нивните права. По ова прашање беа поднесени неколку тужби против различни компании.

Ова вклучува тужба за одлуката на „Sony“ од 2019 година да им забрани на трговците на мало од трети страни да продаваат индивидуални кодови за преземање игри. Како резултат на тоа, гејмерите мораа да купуваат директно од „Sony“ неколку години, наместо преку Амазон или друг трговец на мало.

Во тужбата се тврди дека потегот на „Sony“ ги принудил клиентите да купуваат исклучиво преку нив, што довело до повисоки цени. Иако „Sony“ негира какво било кривично дело и судот не пресуди за ова прашање, брендот „PlayStation“ се согласи на вонсудска спогодба од околу 8 милиони долари.

Според веб-страницата „PSNDigitalGamesSettlement“, играчите кои ги исполнуваат условите ќе го добијат својот дел од исплатата во форма на кредит на нивната „PSN“ сметка, без да мора да преземат никаква акција.

Меѓутоа, ако ја деактивирале својата сметка, можат да побараат исплата преку чек. Крајниот рок за поднесување барања преку чек беше 27 август, но постои можност за барање продолжување со правна помош.

Дополнително, за да има право на исплата, корисникот мора да биде жител на Соединетите Американски Држави и да купил една од игрите наведени во судските документи помеѓу 1 април 2019 година и 31 декември 2023 година.

Извор: Б92

Тагови: Sony

Македонија

МВР со засилени контроли- казнети 189 пешаци

Засилени контроли за прекршоци сторени од пешаци – констатирани 189 прекршоци .

На 02.09.2026 година, во периодот од 10:00 до 15:00 часот, на територијата на целата држава, Секторот за сообраќајни работи при Министерството за внатрешни работи спроведе акциска контрола насочена кон прекршоци сторени од пешаци. При спроведената контрола, констатирани се вкупно 189 прекршоци. Најголем број прекршоци се констатирани на подрачјето на СВР Штип – 57, СВР Битола и СВР Струмица по 32 и СВР Тетово со 27 прекршоци.

Од вкупниот број констатирани прекршоци, 159 се однесуваат на небезбедно преминување на улица, односно преминување надвор од обележан пешачки премин или на место кое не е предвидено за преминување на пешаци. За сите констатирани прекршоци преземени се соодветни мерки согласно законските прописи.

Во текот на контролата констатирани се и 134 прекршоци од друг вид. Министерството за внатрешни работи продолжува со спроведување на засилени сообраќајни контроли со цел зголемување на безбедноста на сите учесници во сообраќајот. Апелираме до пешаците да ги почитуваат сообраќајните правила и прописи, улиците да ги преминуваат исклучиво на обележани пешачки премини или на други места предвидени за безбедно преминување и со своето однесување да придонесат за поголема безбедност во сообраќајот, соопштија од МВР.