Најголемите европски компании за одбрана ќе ги наградат своите акционери со речиси 5 милијарди долари оваа година, во време кога целиот сектор бележи раст на инвестициите поттикнат од зголемените глобални воени трошоци по војната во Украина, пишува „Фајненшл тајмс“.

Поголемиот дел од рекордните приноси за осумте најголеми европски компании за одбрана дојдоа преку повисоки дивиденди, кои се на пат да го достигнат своето највисоко ниво за една деценија, според анализата на „Вертикал рисрч партнерс“. Истражувањето, кое се фокусираше на клучните играчи во индустријата, исклучувајќи го „Ербас“ поради неговиот значаен удел во комерцијалната авијација, го потврдува овој тренд.

И покрај дарежливите исплати на акционерите, анализата покажува и дека инвестициите во европскиот одбранбен сектор значително пораснале од почетокот на руската инвазија на Украина пред речиси четири години, бидејќи компаниите беа принудени да ги прошират производствените капацитети.

Ситуацијата е поинаква во САД

За разлика од Европа, приносите за акционерите на шесте американски гиганти - Lockheed Martin, General Dynamics, Northrop Grumman, RTX Corporation, L3Harris Technologies и Huntington Ingalls - паднаа откако достигнаа 10-годишен врв во 2023 година. Во исто време, нивните инвестиции, мерени како капитални расходи и самофинансирано истражување и развој како процент од продажбата, забележаа мал пад. Боинг исто така беше исклучен од анализата поради големиот обем на бизнис во цивилното воздухопловство.

Критики поради недоволни инвестиции

Американската одбранбена индустрија беше критикувана поради сомневања дека не инвестира доволно од приходите од зголемените нарачки за зајакнување на производството, туку наместо тоа ги насочува кон откуп на сопствени акции.

Доналд Трамп ги повика воените добавувачи да инвестираат пари во производство, а не во зголемување на приносите за акционерите. Се очекува тој да разговара за овие прашања со претставници на компаниите во Флорида оваа недела.

Неговите коментари следат по изјавите на американскиот министер за финансии, Скот Бесент, кој во октомври оваа година изјави дека одбранбените компании во земјата „заостануваат во однос на испораките, па затоа можеби ќе мораме, како нивен најголем клиент... да ги охрабриме да направат малку повеќе истражувања и малку помалку откуп на акции“.

Аналитичарите ја бранат индустријата

Сепак, Роб Сталард, аналитичар во Vertical Research, тврди дека обвинувањата за недоволно инвестирање или „профитирање“ од страна на американската одбранбена индустрија „не се поткрепени со фактите“.

„Откупот на акции и дивидендите како процент од пазарната капитализација [на американските компании] речиси се преполовија во последните две години“, забележа Сталард.

Растот на инвестициите во Европа

Истражувањето на Vertical покажува спротивен тренд во Европа. Просечните инвестиции на анализираните европски компании - мерени како капитални расходи плус трошоци за истражување и развој како процент од приходите - се очекува да се зголемат на 7,9 проценти во 2025 година. За споредба, во 2021 година, пред почетокот на конфликтот во Украина, бројката беше 6,4 проценти.

Можен е зголемен надзор и во Европа

Јавната дебата за ова прашање досега беше релативно мирна во Европа, но некои експерти веруваат дека тоа би можело да се промени ако владите продолжат значително да трошат за одбрана.

„Ако трошењето за одбрана се зголеми на одредено ниво, значително повисоко отколку што е сега, тогаш одбраната станува толку важна за владите што тие стануваат многу заинтересирани за тоа колку пари заработувате“, рече Ник Канингем, аналитичар во „Еџејнџ партнерс“.

Во исто време, додаде тој, индустријата во Европа „не се забрзува“ доволно. „Ако работите во средина со ограничен капацитет, собирате пари и купувате акции, тоа нема да функционира многу добро. Затоа треба да направите голема врева околу тоа колку инвестирате“, заклучи Канингем.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.