Европа

Европа се враќа на воените рокови

Франција неделава ќе стане најновата членка на Европската Унија што претставува планови за проширување на војската.

Вијести - Подгорица

Франција неделава ќе стане најновата членка на Европската Унија што претставува планови за проширување на војската. Се очекува претседателот Емануел Макрон денеска да објави дека задолжителната воена служба повторно се воведува, иако на доброволна основа, речиси 30 години по укинувањето на регрутацијата.

Соочена со воената закана од Русија и неизвесноста околу посветеноста на Соединетите Американски Држави кон одбраната на трансатлантските сојузници, Европа забрзано се обидува да ги зајакне одбранбената индустрија и капацитетите за распоредување на силите, откако драстично ги намали по завршувањето на Студената војна, пишува „Гардијан“.

И покрај значителните загуби во војната против Украина, европските војски сè уште ја сметаат Русија за потенцијална директна закана во рок од две до пет години, наведува британскиот весник. Вашингтон јасно стави до знаење дека очекува од сојузниците од ЕУ да преземат многу поголем дел од грижата за сопствената одбрана.

Сепак, додека прашањето за инвестирање во воената индустрија е пред сè економско, дилемата како значително да се зголеми бројот на професионални припадници на вооружените сили е подеднакво и општествено прашање и доведува до жешки дебати во повеќе европски земји, истакнува „Гардијан“.

Фабиен Мандон, највисокиот француски генерал и началник на генералштабот на вооружените сили, минатата недела предизвика медиумска и политичка бура со изјавата дека земјата мора да биде подготвена „да ги изгуби своите деца“, бидејќи Русија „се подготвува за конфликт со нашите држави до 2030 година“.

Меѓународниот институт за стратешки студии (IISS) во неодамнешен извештај наведе: „Поголемиот дел од европските армии се мачат да ги исполнат целите за регрутација и да го задржат обучениот кадар, како и да обезбедат доволен број резервисти“.

Софија Беш, експерт за одбрана при Фондацијата Карнеги за меѓународен мир, изјави дека „сè поголемиот недостиг на воен персонал“ принудува сè поголем број западноевропски земји да разгледуваат различни модели на регрутација.„Потребно е и да се интензивираат циклусите на обука за резервистите, што некои земји мораат да ги реактивираат во голем број“, рече Беш.

„За земјите што немаат традиција на воена подготвеност, сето тоа претставува политички и општествено чувствителен предизвик.

„Неколку земји на ЕУ имаат некој облик на задолжителен воен рок, предводени од нордиските и балтичките држави, каде концептот на „тотална одбрана“ претставува темел на военото размислување, а опфатот на регрутите се проширува.

Финска има еден од најголемите резервни состави во светот, заснован на општа задолжителна воена служба за мажи.

Шведска во 2018 година повторно воведе селективен воен рок – со задолжителна регистрација и за мажи и за жени, но и со строга селекција што зема предвид низа фактори, вклучувајќи физичка подготвеност и „спремноста на младите да служат“.

Данска во јуни минатата година го прошири системот на регрутација на жени и го продолжи времетраењето на службата од четири на 11 месеци.

Естонија има општа задолжителна воена служба за мажи, додека Летонија и Литванија, како и Данска, избираат регрути преку лотарија ако нема доволно доброволци.

Хрватска, која ја укина задолжителната воена служба пред 18 години, неодамна повторно ја воведе, додека Полска работи на план за обезбедување големи обуки за сите полнолетни мажи со цел да ја удвои големината на војската.

Иако неодамнешните анкети покажаа дека мнозинството во неколку европски земји, вклучувајќи ги Германија, Франција и Полска, поддржуваат некој облик на задолжителна воена служба, други земји засега го избегнуваат воведувањето регрутација.

Германската Влада овој месец, по жешка расправа, се откажа од воведување задолжителен воен рок и се одлучи за доброволен модел – но ако се покаже дека ни тој не привлекува доволен број луѓе, повторно ќе разгледа воведување задолжителна мобилизација на ниво на целата земја.

„Гардијан“ пишува дека предложената шема во Франција веројатно нема да вклучува повторно воведување на задолжителната воена служба укината во 1997 година. Неколку земји нудат бенефиции како парични бонуси, приоритетен пристап до работни места во јавниот сектор и места на универзитетите за доброволците во воената служба.

Воените команданти главно истакнуваат дека доброволците се попрофесионални и помотивирани од регрутите, но дека професионалните војски се скапи. Регрутите не само што ги пополнуваат редовите на активниот состав, туку обезбедуваат и широка база на потенцијални резервисти.

Сепак, истакнува „Гардијан“, задолжителната воена служба не е магично решение и може да биде контрапродуктивна. „Во земји каде постои внатрешен отпор, задолжителната регрутација дури може да ја поткопа одлучноста на јавноста да ја зајакне националната одбрана“, смета Беш. „Најуспешните европски модели на регрутација денес во голема мера се потпираат на доброволен пристап – но вградувањето на спремноста за служба во население што нема скорешно искуство со задолжителна воена служба бара време и постојана внатрешна дебата“.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Мицкоски: „Везилка“ претставува почеток на еден процес кој ќе придонесе за посилна наука, поконкурентна економија и поголеми можности за младите

Обраќање на премиерот Христијан Мицкоски на промоција на ВЕЗИЛКА – Националната фабрика за ВИ.

„Почитувани присутни,

Дами и господа,

Постојат проекти чија вредност не се мери само преку инвестицијата што ја носат или инфраструктурата што ја создаваат, туку преку нивната способност да ја променат насоката во која се движи едно општество.

Проектот „Везилка“ е токму таков проект. Тој претставува вложување во иднината, во потенцијалот на македонските научници, истражувачи, студенти и компании, но и јасна определба државата да биде активен учесник во технолошките процеси што го обликуваат современиот свет.

Развојот на вештачката интелигенција веќе создава нови економски модели, отвора нови индустрии и поставува нови стандарди за конкурентност.

Во такви околности, способноста на една држава да создава знаење, да ги поврзува науката и стопанството и да обезбеди услови за иновации станува еден од најважните предуслови за долгорочен развој.

Токму затоа, воспоставувањето на Националниот центар за вештачка интелигенција претставува чекор кој има значење далеку над рамките на еден поединечен проект.

Особена вредност на „Везилка“ е што зад неа стои заедничка визија на Владата, академската заедница и Европската Унија.

Ваквите партнерства создаваат трајни резултати затоа што ги обединуваат знаењето, искуството и ресурсите околу заедничка цел – создавање современа, конкурентна и иновативна Македонија подготвена за предизвиците и можностите на новото време.

Преку овој центар се отвораат нови перспективи за македонските истражувачи и универзитети, за стартап заедницата и за компаниите кои сакаат да развиваат производи и услуги со висока додадена вредност.

Пристапот до европската инфраструктура за вештачка интелигенција и до напредни супер компјутерски капацитети ќе овозможи идеи создадени овде да добијат можност да се натпреваруваат на европско и глобално ниво.

Тоа претставува силен поттик за економски раст, за отворање нови работни места и за создавање нови можности за генерациите што доаѓаат.

Како универзитетски професор, отсекогаш сум верувал дека најсилниот ресурс на секоја држава се луѓето.

Знаењето што го поседуваат, талентот што го развиваат и идеите што ги создаваат се најсигурната основа врз која може да се гради просперитетна иднина.

Затоа секоја инвестиција во науката и истражувањето е инвестиција која со текот на времето носи најголем поврат за општеството.

Особено значење има и фактот што „Везилка“ ќе придонесе за развој на македонски јазични модели и дигитални алатки на македонски јазик.

Во време кога новите технологии сè повеќе стануваат простор во кој се создава и споделува знаење, присуството на сопствениот јазик претставува прашање на културен континуитет, научен развој и национална самодоверба.

На тој начин се создаваат услови македонскиот јазик да биде рамноправно присутен во современите технолошки процеси и достапен за идните генерации во дигиталната ера.

Упатувам искрени честитки до ФИНКИ и Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ за нивната посветеност, стручност и визија, како и благодарност до Европската Унија за поддршката и довербата што ја укажува кон овој значаен проект.

Благодарност заслужува и Министерството за дигитална трансформација кое препозна можност што може да создаде долгорочна вредност за државата и ја претвори во конкретна иницијатива од национално значење.

„Везилка“ претставува почеток на еден процес кој ќе придонесе за посилна наука, поконкурентна економија и поголеми можности за младите луѓе.

Процес што ќе помогне Македонија да се позиционира онаму каде што знаењето е многу значајно и во исто време да ја поддржува иновативноста и да создава услови иднината да се гради дома, со домашен потенцијал, домашна експертиза и домашна визија.

Ви благодарам.“

Тагови: Христијан Мицкоски

Македонија

Дигитална трансформација на системот за бесплатна правна помош

Со воведувањето на дигитално решение, постапките ќе станат побрзи, поедноставни и потранспарентни.

Министерот за правда Игор Филков и раководителот на Програмската канцеларија на Советот на Европа во Скопје, Олег Солдатов потпишаа договор за поддршка на изработката на нов софтвер за бесплатна правна помош, кој ќе овозможи поефикасно и поквалитетно управување со целиот процес.

Со воведувањето на дигитално решение, постапките ќе станат побрзи, поедноставни и потранспарентни. Софтверот ќе овозможи ефикасно управување со предметите, побрза обработка на барањата и подобра координација помеѓу сите институции и даватели на бесплатна правна помош.

За граѓаните, ова значи полесен пристап до услугите, поголема достапност на информациите и поедноставено остварување на правото на бесплатна правна помош. На овој начин се зајакнува пристапот до правда и се обезбедува подобра заштита на правата на сите граѓани.

Оваа активност, реализирана со поддршка на Советот на Европа, претставува значаен исчекор кон современ, ефикасен и дигитализиран систем на бесплатна правна помош во Република Македонија.

Тагови: Игор Филков

Македонија

Усвоена програмата за „Тиквешки гроздобер 2026“: Жељко Самарџиќ, Де Вито и Џејла Рамовиќ се главни ѕвезди!

Советот на општина Кавадарци, во рамки на својата 11-та седница, денеска официјално ја донесе програмата за претстојната стопанско-туристичка и културна манифестација „Тиквешки гроздобер 2026“.

Овогодинешното издание на фестивалот, кој веќе го носи приматот за најдобар македонски општински фестивал, ќе се одржи од 4 до 6 септември, ветувајќи тридневна „приказна под отворено небо“ исполнета со традиција, вино и богата забавна програма.

Организацијата и реализацијата на културните содржини годинава ѝ се делегирани на компанијата „Иноватива груп“ ДОО Скопје.

Главната локација за забавниот дел ќе биде Градскиот плоштад во Кавадарци, каде што се очекуваат масовни настапи на познати регионални и домашни музички имиња:

Петок (4 септември):

Вечерта е резервирана за помладата публика и модерните ритми.

Програмата започнува со македонскиот состав Зи Бомб, по што следува настапот на регионалната трап-ѕвезда Де Вито, а вечерта ќе ја заокружи DJ Галовски.

Сабота (5 септември):

Саботната вечер нуди одлична комбинација на поп и рок музика. Публиката ќе ја забавуваат македонските бендови Дупер и Нокаут, а главна ѕвезда на вечерта е легендарниот Жељко Самарџиќ.

Недела (6 септември):

Големото финале на фестивалот ќе го одбележат настапите на младата и популарна Џејла Рамовиќ и познатиот пејач Пеџа Јовановиќ, по што во 01:00 часот по полноќ ќе следува спектакуларен огномет.

Покрај вечерните концерти, „Тиквешки гроздобер 2026“ нуди разновидни дневни содржини со фокус на негување на лозаро-винарските обичаи:

Како централен настан на традицијата- карневалот, ќе се одржи во сабота (5 септември) .

Во недела е планирано и традиционалното Детско карневалско дефиле придружувано од DJ Bono.

Градскиот плоштад ќе биде уреден со брендирани монтажни елементи и шатори наменети за промоција и дегустација на познатите тиквешки вина, ракија, маџун и традиционална храна.

Исто така, во духот на народното творештво ќе биде уредено и Полициското паркче.

Програмата го вклучува кошаркарскиот турнир „Сестри Китеви“ во спортскиот центар „Јасмин“, мото-рели низ градските улици, изложба на олдтајмери на улицата „Илинденска“ и традиционална таблијада.

Во Паркот на револуцијата во текот на трите дена ќе се емитува староградска музика со подготовка на скара. Фестивaлот има за цел повторно да привлече гости од целата држава и регионот и да го потврди статусот на Кавадарци како винска престолнина.

Тагови: Општина Кавадарци