Балкан

ЕП усвои резолуција за Србија

Во текстот се истакнува дека дури и една година по трагедијата во Нови Сад, истрагата не е завршена.

Европскиот парламент усвои резолуција за Србија во која се истакнува поларизацијата и растечката репресија во земјата, една година по падот на бетонската настрешница на железничката станица во Нови Сад - 457 европратеници гласаа за резолуцијата, 103 беа против.

Во текстот се истакнува дека дури и една година по трагедијата во Нови Сад, истрагата не е завршена и се повикува на „целосно и транспарентно спроведување на законските процедури по истрагата од страна на надлежните органи, со цел одговорните да бидат изведени пред лицето на правдата, во согласност со владеењето на правото“.

Во резолуцијата, меѓу другото, се споменува дека владата преговарала со сопствениците на United Media, за да го „ослаби“ тој медиум и предупредува дека доколку ова се потврди, тоа би претставувало сериозен напад врз веќе загрозениот медиумски плурализам во Србија. Србија е повикана да се усогласи со политиката на ЕУ во борбата против странското мешање и кампањата на дезинформации.

Се посочува дека влијанието на Кина во Србија значително се зголемило во последните години преку големи инвестиции во инфраструктурата, што предизвикува загриженост за транспарентноста, усогласеноста со стандардите на ЕУ и усогласеноста со прописите за животна средина. заобиколувајќи ги правилата за јавни набавки преку вакви договори, имајќи предвид дека во март 2025 година, Канцеларијата на европскиот јавен обвинител (EPPO) започна истрага за можна злоупотреба на средствата на Европската унија наменети за реконструкција на железничката станица во Нови Сад“, се вели во резолуцијата.

Се потсетува дека падот на настрешницата предизвика „невидени“ национални протести предводени од студенти, кои бараа правда, институционална одговорност, транспарентност, предвремени избори, нивен интегритет, почитување на граѓанските слободи, поделба на властите, слобода на медиумите, крај на системската корупција, како и инвестиции во образованието.

Се посочува дека од февруари до крајот на септември 2025 година се одржале повеќе од 10.000 протести на повеќе од 630 места и 1.200 локални заедници.

Се нагласува дека ЕП го поддржува правото на српските студенти и граѓаните на мирни протести, кои повикуваат на одговорност и демократски реформи, директно поврзани со владеењето на правото, што ЕУ го очекува од Србија.

Исто така, се наведува дека студентските протести биле претежно мирни, иако имало неколку насилни инциденти во текот на летото, како и случаи на употреба на радикални симболи или екстремна националистичка, проруска и шовинистичка реторика за време на масовните протести, што предизвикало значителни критики од странство и во земјата.

Се додава дека српските власти прибегнале кон насилство врз политичките противници и употреба на прекумерна сила врз демонстрантите низ целата земја, и се оценува дека од почетокот на годината, репресијата ескалирала. Исто така, се потсетува дека, според независни извори, демонстрантите биле нападнати со звучно оружје на 15 март, и се оценува дека ова предизвикува сериозна загриженост во врска со пропорционалноста и легалноста на употребата на сила.

Во резолуцијата се истакнува дека од август насилството дополнително се интензивирало, како и дека безбедносните агенции нелегално снимале и емитувале приватни разговори, кои биле користени за да се обвинат студентите и активистите за подготовка на дела против уставниот поредок и безбедноста на Србија, додека елитната воена единица Кобра била распоредена и дури користеше боева муниција во еден случај.

ЕП остро го осудува бранот насилство под влијание на државата, заплашувањето и неселективните апсења против мирни демонстранти, новинари, организации на граѓанското општество и претставничката опозиција во Србија, како и кампањите за клевета, заплашувањето од медиумите и злоупотребата на лични податоци со цел да се дискредитираат демонстрантите и ги повикува српските власти да обезбедат слобода на медиумите.

Исто така, ги повикува високите функционери да ја прекинат провокативната реторика што поттикнува непријателство или омраза, како и употребата на нелегален надзор против демонстрантите.

„ЕП го смета српското раководство политички одговорно за ескалацијата на репресијата, нормализацијата на насилството и слабеењето на демократските институции, изразува жалење што највисоките државни функционери активно шират теории на заговор дека уривањето на кровот е саботажа или терористички напад, изразува загриженост поради недостатокот на реакција на државните институции, вклучително и обвинителството и судството, за да ги побијат овие неосновани тврдења“.

Српскиот претседател Александар Вучиќ употребил „дехуманизирачки јазик кон политичарите од ЕУ, вклучително и членовите на Европскиот парламент, кои изразија поддршка за демонстрантите“.

„ЕП остро ја осудува одмаздата на владата против вработените во секторите образование и култура за поддршка на протестите, вклучително и отпуштања, намалување на платите, повлекување на финансирањето за јавните универзитети и присуство на полиција во универзитетските згради“, се вели во резолуцијата.

Српските власти се повикани веднаш да го вратат финансирањето на универзитетите, а надлежните институции да обезбедат непречено учество на академската и истражувачката заедница во проекти финансирани од ЕУ.

ЕП го осудува организирањето на „нелегален камп во Пионирски парк пред зградата на Претседателството и неговото последователно проширување до плоштадот пред Народното собрание“.

„ЕП е длабоко загрижен од бројните извештаи дека лица со криминално минато се мобилизирани од владејачката партија во контрапротестни активности, напаѓајќи ги демонстрантите со пиротехнички средства, со што дополнително се зголемуваат тензиите, насилството и поларизацијата во земјата“.

Се повикуваат српските власти итно и целосно да ги спроведат сите препораки на ОБСЕ и ОДИХР со цел да се обезбедат слободни и фер избори во Србија, особено оние поврзани со независната ревизија на избирачкиот список, транспарентното и плуралистичко назначување на членовите на Советот на РЕМ и обезбедувањето фер и еднаков пристап до времето за емитување на РТС за сите политички актери.

Тој, исто така, ги повика српските власти да спроведат сеопфатна техничка, безбедносна и целосно транспарентна инспекција на сите инфраструктурни објекти.

ЕП ја нагласува долгогодишната посветеност на европската перспектива на Србија, но посочува дека преговорите за пристапување треба да напредуваат само врз основа на мерлив и одржлив напредок во фундаменталните области, особено владеењето на правото, борбата против корупцијата и организираниот криминал, независноста на судството, слободата на медиумите, реформата на јавната администрација, целосното почитување на заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ, вклучително и санкциите против Русија.

Исто така, се поддржува итно испраќање ад-хок мисија на ЕУ за утврдување факти во Србија, со учество на ЕП, со цел да се процени состојбата на демократијата на терен.

ЕП „ги повикува највисоките европски функционери да се воздржат од давање неосновани изјави со кои ги фалат реформските процеси во Србија, го поздравува новиот тон на претседателката на Комисијата за време на нејзината неодамнешна посета на Србија, кој е поверодостоен во однос на длабоките проблеми на Србија и негативните перформанси во спроведувањето на клучните реформи“, се наведува во објавениот договор во врска со независната верификација на избирачкиот список и Советот на РЕМ, нагласувајќи дека напредокот се оценува врз основа на спроведувањето на реформите“.

ЕП, исто така, ги повика сите земји што учествуваат на претстојниот ЕКСПО 2027 да ги земат предвид сериозните загрижености и доказите за широко распространета корупција поврзана со владејачките структури, како и пријавеното непочитување на основните градежни стандарди и законските барања при организацијата и одржувањето на изложбата.

Тагови: ЕП Србија резолуција

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Економија

Димитриеска-Кочоска: Задолжувањата согласно планираното, јавниот долг останува во рамки на проектираното

Задолжувањата согласно планираното, јавниот долг останува во рамки на проектираното, Еврообврзницата во наредната година може да се реализира во 2 дела .

Нивото на јавниот долг останува во рамки на проектираното и Фискалната стратегија. До крајот на годината ќе се реализираат задолжувања само што се планирани во Буџетот и Ребалансот. Ова го истакна министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска во телевизиско гостување.

„Министерството за финансии не може да се задолжува дополнително ако тоа не е предвидено со Буџетот и Ребалансот“, рече министерката и појасни дека заради промена на состојбата на пазарите е направено задолжување на меѓународниот пазар и дека генерално со домашно задолжување ќе се заокружи дефицитот за годинава.

Наведе дека се следат состојбите, се прават калкулации и се избираат опции за пониски камати. При тоа посочи дека до крајот на годината нема да има издавање на еврообврзница.

„Ги разгледуваме состојбите. Издавањето на Еврообврзницата ќе зависи од состојбите на пазарот. Неизвесноста е голема и затоа ја разгледуваме и можноста за следната година да издадеме 2 еврообврзници или да имаме два различни типови на задолжување. Не сме одлучиле дека ќе биде во јануари, може и февруари. Но како и да е секако еден дел обврзница треба да имаме за да може да ја сервисираме Еврообврзницата издадена во 2023 година, а која доспева во 2027 година која беше со каматна стапка повисока од 6%. Значи дека каматната стапка тогаш била поприлично висока“, посочи министерката.

Во интервјуто се осврна на Ребалансот на Буџетот којшто беше усвоен од страна на Владата. При тоа се посочи дека капиталните расходи кај кратењето е по основ на КАПЕФ механизмот, односно дека има одложување на проекти кај кои нема реализација согласно планот, а дека нема кратење на проекти кои што имаат редовна динамика на реализација.

За инфлацијата изрази очекувања дека ќе се стабилизира, додека во врска со подготовката на Буџетот за наредната година посочи дека се работи и дека ќе се движи во рамки на Фискалната стратегија, а од проритети ќе бидат здравството.

Македонија

Анкета Маркет вижн: ВМРО-ДПМНЕ и Мицкоски и натаму во убедливо водство

Големи се разликите во рејтинзите на ВМРО-ДПМНЕ и на СДСМ и на нивните лидери Христијан Мицкоски и Венко Филипче, покажува последната анкета на МКД.мк, спроведена од агенцијата Маркет вижн.

Големи се разликите во рејтинзите на ВМРО-ДПМНЕ и на СДСМ и на нивните лидери Христијан Мицкоски и Венко Филипче, покажува последната анкета на МКД.мк, спроведена од агенцијата Маркет вижн во периодот од 11 – 27 септември на примерок од 1.200 испитаници.

На прашањето „за која политичка партија ќе гласате на наредните избори, 19,3 отсто одговориле дека ќе гласат за ВМРО-ДПМНЕ, 5,6 отсто за СДСМ, а рејтинзите на ДУИ и на Влен се изедначени – 4,2%.

41 отсто од испитаниците изјавиле дека нема да излезат да гласаат, не знаат дали ќе излезат на гласање или не сакаат да одговорат на ова прашање.

Меѓу испитаниците кои се определени за одредена политичка партија, за Левица би гласале 4 отсто од испитаниците, за ЗНАМ 1 отсто.

И кај лидерите, довербата за Христијан Мицкоски, претседателот на ВМРО-ДПМНЕ, (20,4%) е во голема предност пред довербата во Венко Филипче, претседателот на СДСМ (3,8%).

Дури 44,1% од испитаниците немаат доверба во ниту еден лидер на политичка партија, а 12,5% не сакаат да одговорат на ова прашање.

Довербата за Али Ахмети е 3,7%, за Димитар Апасиев – 3,4%, за Изет Меџити – 2,6%. Лидерите на новата политичка партија Влен, Изет Меџити, Билал Касами и Африм Гаши, се во предност во однос на лидерот на опозициската ДУИ.

И анкетата спроведена во јуни покажа убедливо водство на ВМРО-ДПМНЕ и на Мицкоски пред опозициската СДСМ.

Анкетата е спроведена со употреба на CAТI метода – телефонско анкетирање на примерок од 1.200 испитаници (статистичка грешка: 3%; интервал на доверба: 95%).

Примерокот е репрезентативен на ниво на Македонија според: регион, пол, возраст и етничка припадност согласно податоците за резидентното население од пописот 2021 година.

Култура

Од 14 до 28 октомври во Скопје ќе се одржи 21. издание на фестивалот „Златна лира“

Две децении и повеќе во знакот на камерната музика и македонското исполнителство,14 - 28 октомври, Музеј на македонската борба.

Од 14 до 28 октомври во Скопје ќе се одржи 21. издание на фестивалот „Златна лира“, со осум концерти на истакнати македонски музички уметници и камерни ансамбли.

Во организација на Сојузот на музичките уметници на Македонија (СМУМ), од 14 до 28 октомври 2026 година, во Музејот на револуционерната борба во Скопје, ќе се одржи 21. издание на фестивалот „Златна лира“. Со континуитет од повеќе од две децении, фестивалот се етаблира како значајна платформа за афирмација на македонската репродуктивна музичка уметност, со особен акцент на камерното музицирање, негувањето на интерпретативната традиција и претставувањето на различните генерации домашни музички уметници.

Годинашната програма опфаќа осум концертни вечери, во кои камерната музика се претставува низ разновидни инструментални состави, стилски епохи и естетски изрази. Од барокната полифонија и класичната формална јасност, преку романтичарската експресивност, до звучните и ритмичките истражувања на музиката на 20 и 21 век, фестивалот нуди широк пресек на камерниот репертоар. Посебно место заземаат делата на македонските композитори, поставени во непосреден дијалог со европското и светското музичко наследство.

Фестивалот ќе биде отворен на 14 октомври со настап на гитарското дуо „Милонга“, кое го сочинуваат Александра Кировска и Дејан Лазаревски. Нивната програма е обликувана околу експресивните и ритмичките особености на гитарската литература, со нагласено присуство на латиноамериканскиот музички идиом. Делата на Максимио Диего Пујол, Астор Пјацола и Зеќиња де Абреу, заедно со композиции од Јохан Каспар Мерц и Војислав Ивановиќ, отвораат простор за стилски контрасти, виртуозност и богата колористичка палета на двете гитари. Кировска и Лазаревски, кои во последните години остваруваат активна заедничка концертна дејност, негуваат репертоар што ги поврзува класичната гитарска традиција и современите изведувачки пристапи.

На 15 октомври ќе настапи Трио „Интерарт“, во состав Александар Стефановски и Емилија Ристевска Стефановска – флејти и Татјана Божиновска – пијано. Ансамблот, основан во 1997 година, зад себе има богата меѓународна концертна биографија и повеќе значајни признанија, меѓу кои и „Diploma d’Onore“ од меѓународниот натпревар во Париз. Програмата со дела од Гери Шокер, Александар Рубцов, Жан-Мишел Дамаз и македонскиот автор Марко Виденовиќ ги истакнува специфичните можности на овој камерен состав, во кој тембровската сродност на двете флејти се надополнува со хармонската и ритмичката улога на пијаното.

Кларинетистот Бранко Павловски и пијанистката Наташа Трбојевиќ ќе настапат на 20 октомври, со програма што ги обединува романтичарската традиција и современата литература за кларинет и пијано. На репертоарот се дела од Норберт Бургмилер, Шарл-Мари Видор, Луј Каузак, Микеле Мангани и Леонид Перминов, како и Сонатата од македонскиот композитор Благој Цанев. Програмата отвора различни аспекти на кларинетскиот израз – од лирската кантилена и суптилното фразирање до виртуозната подвижност и драматуршката разноликост на сонатната форма. Павловски и Трбојевиќ се уметници со долгогодишно концертно и педагошко искуство, чија дејност зазема значајно место во развојот на македонската камерна сцена.

На 21 октомври пијанистите Јасна Аврамовска и Дарко Мариновски ќе се претстават со програма посветена на литературата за пијано четирирачно. Овој специфичен облик на камерно музицирање, кој бара високо ниво на интерпретативна усогласеност и заедничко обликување на музичката фактура, ќе биде претставен преку дела од Јохан Себастијан Бах, Франц Шуберт, Феликс Менделсон и Едвард Григ.

На 24 октомври виолинистот Момчило Куфојанакис и пијанистката Весна Ангелова Христов ќе изведат програма во која се испреплетуваат класичната елеганција, романтичарската лирика и виртуозната виолинистичка традиција. Покрај сонатите од Моцарт и Шуберт, на репертоарот се Чаконата од Томазо Антонио Витали, прочуената соната „Ѓаволски трилер“ од Џузепе Тартини и „Интродукција и рондо капричиозо“ од Камиј Сен-Санс. Програмата вклучува и дело од македонскиот композитор Стојан Стојков, со што домашното творештво добива свое место во поширокиот историски и стилски контекст на виолинската литература. Куфојанакис и Ангелова Христов се долгогодишни камерни партнери со бројни настапи на домашните и меѓународните концертни сцени.

Посебно место во фестивалската концепција има концертот на млади наградени уметници, закажан за 25 октомври. Со оваа програмска определба, „Златна лира“ ја продолжува својата улога не само како сцена за етаблирани интерпретатори, туку и како простор за афирмација на новите генерации музичари, овозможувајќи им непосредно вклучување во професионалниот концертен живот.

На 27 октомври ќе настапат саксофонистот Лазар Соколов и пијанистката Емилија Кабранова Филипова, со програма која ги истражува изразните и колористичките можности на саксофонот во камерната музика. Делата од Анри Томази, Роже Бутри, Жил Демерсман и Еитор Вила-Лобос носат различни стилски влијанија, од француската инструментална традиција до јужноамериканската ритмичка и мелодиска чувствителност. Македонското современо творештво е застапено преку композициите „Apricity“ и „Lullaby for Marika“ од Јана Андреевска. Дуото Соколов – Кабранова Филипова се одликува со репертоарска отвореност и интерес за музичките јазици што се движат на допирните точки меѓу класичната, современата и џез-музиката.

Дваесет и првото издание на „Златна лира“ ќе биде заокружено на 28 октомври со вокален рецитал на мецосопранот Александра Коцевска и пијанистот Глигор Гелебешев. Во фокусот на завршната вечер ќе биде соло-песната како интимна форма на музичко-поетски израз, во која вокалната интерпретација и пијанистичката фактура се обединуваат во единствена драматуршка целина. Програмата опфаќа песни од Морис Равел, како и дела од македонските композитори Сотир Голабовски и Љубомир Бранѓолица. Коцевска, добитничка на наградата „Златна лира“ за врвни уметнички достигнувања во 2024 година, и Гелебешев веќе повеќе од една деценија градат препознатлива камерна соработка, со особен интерес за вокалната лирика и нејзините разновидни стилски облици.

Со своето 21. издание, „Златна лира“ продолжува да ја афирмира камерната музика како еден од најсуптилните облици на музичка комуникација, во кој индивидуалниот уметнички израз се остварува преку дијалог, заемно слушање и интерпретативно единство. Поврзувајќи ги традицијата и современоста, домашното творештво и меѓународниот репертоар, фестивалот ја потврдува својата улога во одржувањето на континуитетот и видливоста на македонската музичка изведувачка уметност.

Организатор: Сојуз на музичките уметници на Македонија (СМУМ)

Место: Музеј на револуционерната борба, Скопје

Период: 14–28 октомври 2026 година

Влезот на сите концерти од програмата е слободен.