Иако многу лекови можат да се земаат пред, по или за време на оброците со мали или никакви несакани ефекти, за некои, времето на земање е клучно за нивната ефикасност. Имено, полниот желудник може да ја попречи апсорпцијата и обработката на лековите во телото, а научниците сè повеќе истражуваат како нашиот внатрешен часовник влијае на нивното дејство. Хронотерапијата е интересна област на научно истражување која го проучува влијанието на нашиот биолошки часовник врз ефикасноста на лековите и дава одговори на прашањето како најдобро да се искористат таблетите што ги земаме, пишува Дејли Меил.

На пример, една студија покажала дека пациентите кои ранобудници може да го намалат ризикот од срцев удар за околу 26 % со земање на лековите за крвен притисок наутро. Интересно е што истите овие пациенти би го зголемиле ризикот од срцев удар ако лековите би ги земале навечер, во време спротивно на нивниот хронотип. Затоа, клиничките испитувања потврдуваат дека постои оптимално време од денот за одредени лекови.

Секогаш на празен стомак

Храната значително ја менува околината во дигестивниот тракт, таа влијае на pH вредноста и го одложува празнењето на желудникот, што може да ја намали биорасположивоста, или ефикасноста, на некои лекови. Поради оваа причина, многу лекови треба да се земаат на празен желудник - најмалку 30 до 60 минути пред оброкот или два до три часа по јадењето.

Како што објаснува фармацевтката Ајеша Башир: „Некои лекови треба да се земаат на празен желудник за да не бидат попречени во дејството. Храната може да ги забави, да се врзе за нив или да ја спречи нивната апсорпција, што значи дека може да не дејствуваат правилно.“

Еден таков пример се бисфосфонатите, лекови препишани за лекување на остеопороза. Тие го забавуваат разградувањето на коските, но делуваат само ако се земаат правилно. Според препораките, бисфосфонатите, алендронат или ризедронат, секогаш треба да се земаат на празен желудник со полна чаша вода.

Лекарите исто така советуваат, откако ќе се напиете лек, да останете исправени (седејќи или стоејќи) најмалку половина час по нивното земање за да не се попречува варењето. Причината е екстремно ниската биорасположивост на овие лекови, што значи дека и мали количини на калциум од исхраната можат речиси целосно да ја блокираат нивната апсорпција.

Доколку се појават пречки при варењето, најчесто препишуваниот лек, омепразол, треба да се зема на празен стомак, идеално 30 минути пред оброк. Д-р Џарвис додава: „Ако имате киселина, а не лошо варење, која обично е полоша доцна навечер кога одите на спиење, омепразолот можете да го земете половина час пред вечерата или на празен стомак, така што ќе имате максимални нивоа во вашиот систем кога одите на спиење и киселината ќе биде потисната.“

Лековите за тироидна жлезда, како што е левотироксинот, исто така, секогаш треба да се земаат на празен стомак, по можност во исто време секој ден. Студиите покажуваат дека телото го апсорбира лекот многу поефикасно пред јадење, додека земањето со храна може да ја намали неговата биорасположивост до 60 проценти.

Со оброк

Додека некои лекови бараат празен желудник, други можат сериозно да ја оштетат слузницата на желудникот ако се земат без храна, зголемувајќи го ризикот од чир, откажување на црниот дроб и оштетување на бубрезите. Ибупрофенот, кој милиони луѓе го користат секојдневно за сè, од главоболка до треска, е безбеден ако се зема правилно. Сепак, рутинската употреба на овој лек против болки на празен стомак може да предизвика трајни оштетувања.

Опасноста од ибупрофен и други нестероидни лекови кои делуваат противвоспалително, лежи во начинот на кој телото ги обработува, што може да ја иритира желудочната слузница. „Во некои случаи, ова може да доведе до перитонитис“, предупредува д-р Дин Егит, општ лекар. Перитонитисот е инфекција на желудочната слузница која, доколку не се лекува, може да биде опасна по живот. Земањето одредени лекови со храна може да помогне и во намалувањето на несаканите ефекти како што се гадење, вртоглавица и стомачни тегоби.

По вечера или пред спиење

Некои истражувања сугерираат дека одредени статини со кратко дејство, како што е ловастатин, кои се користат за намалување на високиот холестерол, најдобро е да се земаат навечер. Високиот холестерол предизвикува насобирање масни наслаги во артериите и, доколку не се лекува, го зголемува ризикот од срцев удар и мозочен удар. Земањето на овие лекови во погрешно време може да ги направи речиси неефикасни.

Причината е што поголем дел од холестеролот во телото се произведува во црниот дроб ноќе. Затоа, земањето статини навечер го подобрува нивниот ефект. Сепак, статините со долго дејство, како што е аторвастатинот (Липитор), имаат полуживот до 19 часа, што значи дека пациентите можат да го изберат времето од денот кое најдобро им одговара.

Лековите за крвен притисок, како што се бета-блокаторите и АЦЕ инхибиторите, се најчесто препишувани лекови. Истражувачите на Универзитетот во Данди неодамна открија дека хронотипот на една личност, определен според времето кога се будат и си легнуваат, влијае на нивната ефикасност. Сепак, некои пациенти може да почувствуваат вртоглавица по првата доза бидејќи лековите како АЦЕ инхибиторите ги опуштаат крвните садови. Затоа обично се препорачува да се земе првата доза пред спиење. Слично на тоа, бета-блокаторите можат да предизвикаат вртоглавица бидејќи го забавуваат срцевиот ритам, па затоа лекарите често препорачуваат земање на првата доза пред спиење. Слично на тоа, бета-блокаторите можат да предизвикаат вртоглавица бидејќи го забавуваат срцевиот ритам, па затоа лекарите често препорачуваат започнување на терапијата навечер.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.