ДНК стара 9.000 години од гробница во Турција покажа нешто неочекувано- се однесува на жените и девојчињата - Канал 5

Живот

ДНК стара 9.000 години од гробница во Турција покажа нешто неочекувано- се однесува на жените и девојчињата

Древна ДНК од гробници од камено време во Турција конечно стави крај на децениската дебата за тоа дали 9.000-годишниот праград Чатал Хојук бил матријархално општество.

ДНК стара 9.000 години од гробница во Турција покажа нешто неочекувано- се однесува на жените и девојчињата

Истражувањето конечно го потврдува она во што експертите долго време се сомневаа: жените и девојките биле клучни фигури во ова земјоделско општество.

„Со Чатал Хојук, сега го имаме најстариот генетски определен модел на општествена организација во општествата што произведуваат храна“, изјави коавторот на студијата Мехмет Сомел, еволутивен генетичар на Техничкиот универзитет Блискиот Исток во Турција, за „Лајв саенс“ во е-пошта. „И се покажа дека бил женско-центричен.“

Новото истражување е објавено во четврток (26 јуни) во списанието „Сајенс“.

Сместен во јужно-централна Турција, Чатал Хојук е изграден околу 7100 година п.н.е. и бил населен речиси 1.000 години. Оваа огромна населба - која се протегала на 13,2 хектари - е позната по своите влезови на покривот, погребувања под подовите на куќите и богата симболика што вклучувала шарени мурали и разновидни женски фигурини.

Кога археологот Џејмс Меларт првпат го ископал Чатал Хојук во раните 1960-ти, тој ги протолкувал бројните женски фигурини како доказ за матријархално општество кое практикувало култ на „мајка божица“, веројатно во обид да обезбеди добра жетва по големата економска транзиција од собирање храна кон земјоделство базирано на жито.

Во 1990-тите, археологот од Стенфорд, Јан Ходер, ги презел ископувањата, а неговото истражување наместо тоа сугерирало дека општеството било во голема мера егалитарно, без значајни социјални или економски разлики меѓу мажите и жените.

За понатамошно испитување на општествената организација во Чатал Хојук, во нова студија, тим истражувачи, вклучувајќи ги Сомел и Ходер, ја анализирале ДНК-та на 131 скелети од гробницата кои датираат од периодот помеѓу 7100 и 5800 година п.н.е., кои биле закопани под подовите на куќите.

Истражувачите поврзале 109 лица од 31 локација и откриле дека сите членови на непосредното семејство (родители, деца и браќа и сестри) биле погребани заедно во истата куќа, додека членовите на поширокото семејство (чичковци, тетки, внуци, баби и дедовци) и роднините од трет степен (прв братучеди, прабаби и прадедовци) често биле погребани во блиските куќи. Ова сугерира дека проширените семејства играле улога во структурата на домаќинството во Чатал Хојук, напишале истражувачите.

Матријархат или само женски лози?

Но, се појавил уште еден интересен тренд во меѓугенерациските врски на оние што се погребани во куќите, велат истражувачите: Тие се базирале првенствено на мајчини лози.

„Не ги баравме конкретно овие мајчински врски во куќите“, рече Сомел, но „јасно покажува дека практиките центрирани на мажите, кои често се документирани во Европа од неолитското и бронзеното време, не биле универзални“.

Анализата на древната ДНК, исто така, го открила биолошкиот пол на бебињата и малите деца, што не може да се утврди само од скелети пред пубертет. Откако бил утврден полот на децата, истражувачите идентификувале шема на погребни подароци што се поврзана со девојчињата.

„Смерот на девојчињата да бидат погребани со повеќе подароци беше неочекуван“, рече Сомел.

„Чатал Хојук“ е најстарото општество за кое ДНК доказите открија општествена организација центрирана околу жените.

„Според моите сознанија, ова е првиот систематски доказ за континуирана матрилинеарна организација на неолитска заедница“, изјави за „Лајв саенс“ Јенс Нотроф, археолог во Германскиот археолошки институт кој не бил вклучен во студијата.

„Префериравме да го користиме терминот „центриран околу жените“ наместо „матрилинеарен“ бидејќи матрилинеарен се однесува на тоа како луѓето го дефинираат сродството“, рече Сомел. „Домаќинствата во „Чатал Хојук“ можеа да бидат матрилинеарни, но сметаме дека е подобро да се користат поопшти термини. Секогаш е добро да се биде претпазлив“, додаде тој.

Но, Бенџамин Арбакл, археолог на Универзитетот во Северна Каролина во Чапел Хил, кој не бил вклучен во студијата, напишал во коментар во списанието „Live Science“ дека „доколку родовите модели се обратат, веројатно нема да има двоумење да се заклучи дека не постојат патријархални структури на моќ“.

„Ова ја одразува тешкотијата што ја имаат многу истражувачи во замислувањето свет во кој женската моќ е значајна, и покрај изобилството археолошки, историски и етнографски докази дека матријархалните полиња на моќ некогаш биле и сè уште се широко распространети“, рече Арбакл.

„Чатал Хојук“ сега е јасно различен од патрилинеарните модели што се гледаат во неолитска Европа“, рече Нотроф, што „го поставува интригантното прашање кога, како и зошто се случила таква длабока промена во општествената организација“.

Анализирањето на скелетите од Чатал Хојук за да се разберат општествените врски е само почеток, рече Сомел. Утврдувањето дали ова место е уникатно ќе биде важен следен чекор.

„Сега собираме слични податоци од постари општества во регионот“, рече тој, „па се надеваме дека наскоро ќе имаме одговор!“

Тагови: гробница турција

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Шоу биз

Том Холанд го поканил Халанд на дружење, фудбалерот го игнорирал

Актерот Том Холанд откри дека норвешката фудбалска суперѕвезда Ерлинг Халанд го игнорирал откако му испратил порака со која го поканил на дружење.

Том Холанд го поканил Халанд на дружење, фудбалерот го игнорирал

Холанд, за време на гостувањето во „The Tonight Show Starring Jimmy Fallon“ во понеделник, рече дека Халанд не одговорил бидејќи наводно немал поим кој е.

„Искуство за приземјување“

Водителот го праша Холанд за виралниот твит во кој се тврдеше дека спортистот го игнорирал, што актерот го потврди. „Да, му пратив порака и дозволете ми да ви кажам нешто. Тоа е едно од тие искуства за приземјување и тоа е важно за актерите“, се пошегува Холанд.

„Мислите: „Ќе му пишам порака. Ќе го однесам на вечера“. Но, нема одговор. Нема извинување. Дури ни порака како: „Зафатен сум вечерва, играм фудбал“. Апсолутно ништо“, додаде актерот.

Обид за контакт во Монако

29-годишниот актер откри дека идејата да го контактира 25-годишниот Халанд ја добил минатиот месец откако го видел на Големата награда на Монако во Формула 1. „Тој беше во ВИП ложата веднаш спроти мене. Помислив, ќе си ја пробам среќата и ќе му испратам порака. Никогаш не сонував дека ќе зборувам за тоа на телевизија во живо. Но, еве нè“, рече тој.

Кога го прашале дали сè уште би сакал да вечера со Халанд, ѕвездата на „Спајдермен“ на шега одговорила: „Не мислам дека би сакал да вечера со мене по тој ден“, алудирајќи на неодамнешниот пораз на Норвешка од Англија на Светското првенство. И покрај тоа што го игнорираше, Холанд го нарече Халанд „неверојатен“ и „апсолутна легенда“.

Ѕвезда на Светското првенство

Халанд стана најголемата ѕвезда во подем на Светското првенство во 2026 година. Покрај импресивните движења на теренот, фудбалската ѕвезда стана и вирална сензација поради неговата фризура позната како „викиншки стил“ и неговата колекција чанти Биркин вредни стотици илјади долари. Минатиот месец, дури и актерот Ченинг Тејтум се облече како норвешкиот напаѓач, придружувајќи се на толпата навивачи кои го носеа неговиот дрес и долга руса перика.

Халанд е познат и по својата опуштена и разиграна личност, што е во целосен контраст со неговиот импозантен изглед и репутација како „машина за постигнување голови“.

Извор: Индекс.хр

Тагови: Халанд Том Холанд

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Здравје

СЗО: Епидемијата на ебола може да биде два до четири пати поголема од официјалните проценки

Светската здравствена организација (СЗО) предупреди дека обемот на епидемијата на ебола во Д.Р. Конго може да биде два до четири пати поголем од официјалните проценки, но забележа дека се постигнува напредок во откривањето нови случаи.

СЗО: Епидемијата на ебола може да биде два до четири пати поголема од официјалните проценки

„Нашите проекции проценуваат дека обемот на епидемијата е најмалку два до четири пати поголем од бројот на регистрирани случаи“, изјави Чикве Ихеквеазу, раководител на Програмата за здравствени итни случаи на СЗО, пред новинарите, додавајќи дека способноста на организацијата „секојдневно да открива нови случаи се зголемува и подобрува“.

Тој, исто така, нагласи дека СЗО добила помалку од половина од средствата потребни за борба против епидемијата на ебола во Демократска Република Конго и ги повика донаторите да не ја напуштаат земјата во критична фаза од епидемијата.

Стотици смртни случаи

Светската здравствена организација доби околу 40 проценти од 115-те милиони долари што ги побара за искоренување на сојот Бундибугио, за кој не постои докажан третман или вакцина. Владините податоци покажуваат дека досега се заразени најмалку 1.926 лица, а 702 починале како резултат на болеста.

„Оваа епидемија бара ресурси соодветни на обемот на проблемот со кој се соочуваме. И тоа не е товар што ДР Конго може сама да го носи“, рече Ихеквеазу.

Тој рече дека одговорот на ситуацијата достигнал критична точка и дека се потребни зголемени напори за откривање и изолирање на пациентите откако случаите се проширија во две нови провинции оваа недела.

„Малку е како маратон. Не можете да се откажете по првиот или вториот круг. Само треба да продолжите да притискате дури и кога сте уморни и исцрпени“, нагласи тој.

Извор: Индекс.хр

Тагови: ебола СЗО

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Сè повеќе Германци не сакаат во војска

Германија бележи нагло зголемување на бројот на барања за ослободување од воена служба од почетокот на годината, објави денес Федералната канцеларија за семејни и граѓански работи во Берлин.

Сè повеќе Германци не сакаат во војска

„Во првите шест месеци од оваа година, примивме 5.862 барања, што е многу повеќе од минатата година, кога беа примени вкупно 3.879 барања“, се вели во соопштението на Федералната канцеларија за семејни и граѓански работи.

Претходната година, во 2024 година, имаше 2.249 барања. Наглото зголемување на барањата за ослободување од воена служба е поврзано со стапувањето во сила на нов закон за воена регистрација на почетокот на оваа година. Овој закон предвидува регистрација на сите мажи од една генерација, кои мора да се изјаснат дали се подготвени да служат во војска.

Според германскиот устав, никој не може да биде принуден да служи во војска

Доколку на овој начин не се собере доволен број регрути, Бундестагот би можел да активира мерки за да се достигне бројот на војници што му се потребни на Бундесверот.

Овие мерки засега не се дефинирани. Се верува дека зголемениот број барања е поврзан и со зголемениот ризик од војна во Европа по руската агресија во Украина.

Според германскиот устав, никој не може да биде принуден да служи во војска со оружје ако тоа е спротивно на неговите верувања. По руската инвазија на Украина во февруари 2022 година, Германија спроведува сеопфатна програма за зајакнување на своите одбранбени капацитети, што вклучува зголемување на бројот на војници на Бундесверот. Целта на Министерството за одбрана е да го зголеми бројот на доброволни регрути на 15.000 до 20.000 годишно.

Извор: Индекс.хр

Тагови: војска

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер