ДНК стара 9.000 години од гробница во Турција покажа нешто неочекувано- се однесува на жените и девојчињата - Канал 5

ДНК стара 9.000 години од гробница во Турција покажа нешто неочекувано- се однесува на жените и девојчињата

Древна ДНК од гробници од камено време во Турција конечно стави крај на децениската дебата за тоа дали 9.000-годишниот праград Чатал Хојук бил матријархално општество.

ДНК стара 9.000 години од гробница во Турција покажа нешто неочекувано- се однесува на жените и девојчињата

Истражувањето конечно го потврдува она во што експертите долго време се сомневаа: жените и девојките биле клучни фигури во ова земјоделско општество.

„Со Чатал Хојук, сега го имаме најстариот генетски определен модел на општествена организација во општествата што произведуваат храна“, изјави коавторот на студијата Мехмет Сомел, еволутивен генетичар на Техничкиот универзитет Блискиот Исток во Турција, за „Лајв саенс“ во е-пошта. „И се покажа дека бил женско-центричен.“

Новото истражување е објавено во четврток (26 јуни) во списанието „Сајенс“.

Сместен во јужно-централна Турција, Чатал Хојук е изграден околу 7100 година п.н.е. и бил населен речиси 1.000 години. Оваа огромна населба - која се протегала на 13,2 хектари - е позната по своите влезови на покривот, погребувања под подовите на куќите и богата симболика што вклучувала шарени мурали и разновидни женски фигурини.

Кога археологот Џејмс Меларт првпат го ископал Чатал Хојук во раните 1960-ти, тој ги протолкувал бројните женски фигурини како доказ за матријархално општество кое практикувало култ на „мајка божица“, веројатно во обид да обезбеди добра жетва по големата економска транзиција од собирање храна кон земјоделство базирано на жито.

Во 1990-тите, археологот од Стенфорд, Јан Ходер, ги презел ископувањата, а неговото истражување наместо тоа сугерирало дека општеството било во голема мера егалитарно, без значајни социјални или економски разлики меѓу мажите и жените.

За понатамошно испитување на општествената организација во Чатал Хојук, во нова студија, тим истражувачи, вклучувајќи ги Сомел и Ходер, ја анализирале ДНК-та на 131 скелети од гробницата кои датираат од периодот помеѓу 7100 и 5800 година п.н.е., кои биле закопани под подовите на куќите.

Истражувачите поврзале 109 лица од 31 локација и откриле дека сите членови на непосредното семејство (родители, деца и браќа и сестри) биле погребани заедно во истата куќа, додека членовите на поширокото семејство (чичковци, тетки, внуци, баби и дедовци) и роднините од трет степен (прв братучеди, прабаби и прадедовци) често биле погребани во блиските куќи. Ова сугерира дека проширените семејства играле улога во структурата на домаќинството во Чатал Хојук, напишале истражувачите.

Матријархат или само женски лози?

Но, се појавил уште еден интересен тренд во меѓугенерациските врски на оние што се погребани во куќите, велат истражувачите: Тие се базирале првенствено на мајчини лози.

„Не ги баравме конкретно овие мајчински врски во куќите“, рече Сомел, но „јасно покажува дека практиките центрирани на мажите, кои често се документирани во Европа од неолитското и бронзеното време, не биле универзални“.

Анализата на древната ДНК, исто така, го открила биолошкиот пол на бебињата и малите деца, што не може да се утврди само од скелети пред пубертет. Откако бил утврден полот на децата, истражувачите идентификувале шема на погребни подароци што се поврзана со девојчињата.

„Смерот на девојчињата да бидат погребани со повеќе подароци беше неочекуван“, рече Сомел.

„Чатал Хојук“ е најстарото општество за кое ДНК доказите открија општествена организација центрирана околу жените.

„Според моите сознанија, ова е првиот систематски доказ за континуирана матрилинеарна организација на неолитска заедница“, изјави за „Лајв саенс“ Јенс Нотроф, археолог во Германскиот археолошки институт кој не бил вклучен во студијата.

„Префериравме да го користиме терминот „центриран околу жените“ наместо „матрилинеарен“ бидејќи матрилинеарен се однесува на тоа како луѓето го дефинираат сродството“, рече Сомел. „Домаќинствата во „Чатал Хојук“ можеа да бидат матрилинеарни, но сметаме дека е подобро да се користат поопшти термини. Секогаш е добро да се биде претпазлив“, додаде тој.

Но, Бенџамин Арбакл, археолог на Универзитетот во Северна Каролина во Чапел Хил, кој не бил вклучен во студијата, напишал во коментар во списанието „Live Science“ дека „доколку родовите модели се обратат, веројатно нема да има двоумење да се заклучи дека не постојат патријархални структури на моќ“.

„Ова ја одразува тешкотијата што ја имаат многу истражувачи во замислувањето свет во кој женската моќ е значајна, и покрај изобилството археолошки, историски и етнографски докази дека матријархалните полиња на моќ некогаш биле и сè уште се широко распространети“, рече Арбакл.

„Чатал Хојук“ сега е јасно различен од патрилинеарните модели што се гледаат во неолитска Европа“, рече Нотроф, што „го поставува интригантното прашање кога, како и зошто се случила таква длабока промена во општествената организација“.

Анализирањето на скелетите од Чатал Хојук за да се разберат општествените врски е само почеток, рече Сомел. Утврдувањето дали ова место е уникатно ќе биде важен следен чекор.

„Сега собираме слични податоци од постари општества во регионот“, рече тој, „па се надеваме дека наскоро ќе имаме одговор!“

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Николоски: Владата прави се што е во наша моќ да помогнеме на превозниците, склучуваме билатерални договори со земјите дел од Шенген зоната

Имаме целосно разбирање за транспортерите и се обидуваме во рамки на нашите можности да помогнеме и да изнајдеме решенија.

Николоски: Владата прави се што е во наша моќ да помогнеме на превозниците, склучуваме билатерални договори со земјите дел од Шенген зоната

Владата има целосно разбирање за македонските транспортери, преземаме активности за изнаоѓање решенија преку билатерални договори со земјите членки на Шенген зоната, истакна заменик претседателот на Владата и министер за транспорт, Александар Николоски и потенцира дека Македонија наскоро ќе склучи нови договори со земји членки на Шенген зоната и на тој начин самостојно го решава проблемот.

„Имаме целосно разбирање за транспортерите и се обидуваме во рамки на нашите можности да помогнеме и да изнајдеме решенија. Се работи за правила во Шенген зоната, а она што ние можеме да го направиме е да потпишуваме билатерални договори со земјите членки на Шенген зоната. Тоа веќе го правиме и веќе постигнавме договор со неколку земји, а во следниот период интензивно ќе работиме и на договор со други земји, Во текот на септември е најавена средба на високо ниво со австриската влада, во текот на октомври со словенечката влада, така што ние не застануваме и продолжуваме да работиме на билатерални договори со сите земји кои што се расположени“, истакна заменик претседателот на Владата и министер за транспорт.

Тој посочи дека целта е да се обезбеди покриеност на рутите по кои најчесто се движат македонските транспортери.

„Гледаме генерално да ги покриеме рутите каде што традиционално македонските транспортери најчесто одат. Со Швајцарија веќе има договор, со Хрватска има договор, со Романија има договор. Како што кажав, следни за разговор се Австрија и Словенија, и исто така работиме и со Германија“, истакна Николоски.

Според него, на овој начин се опфаќаат земјите каде што има најголема фреквенција на македонски транспортери, а Владата и Министерството продолжува со работа за изнаоѓање дополнителни решенија.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Несреќа во Холандија, Автобус полн со ученици од Германија удри во комбе, пожарникари ги извлекуваа децата

Најмалку 20 лица се повредени откако автобус со повеќе од 50 патници, главно ученици од Германија, се преврте во Холандија рано утринава.

Несреќа во Холандија, Автобус полн со ученици од Германија удри во комбе, пожарникари ги извлекуваа децата

На патот А28, во близина на Везерп, автобусот излетал од коловозот откако се судрил со доставно возило, јавува холандскиот сервис NOS.

Според локалните власти, автобусот удрил во доставното возило одзади, при што тоа скршнало и се превртело на страна на спротивната страна од патот.

Во автобусот имало повеќе од педесет луѓе, главно ученици од Германија. Осум лица се пренесени во болница со повреди, меѓу кои и возачот на доставното возило.

Според полициските извештаи, некои од нив се во тешка состојба. Покрај повредените кои морале да бидат пренесени во болница, голем број други лица со полесни повреди биле прегледани на самото место.

Според портпаролот на полицијата, меѓу повредените имало и тинејџери.

Фотографиите објавени во холандските медиуми покажуваат како пожарникарите ги извлекуваат патниците низ покривот на автобусот. Повредените, како што се наведува, главно се здобиле со исеченици од стакло. По несреќата, автопатот А28 беше затворен во двете насоки.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Филипче: На Мицкоски му треба алиби за избори затоа што сè во државата е заглавено и нема резултати

Претседателот на СДСМ, д-р Венко Филипче, денеска порача дека СДСМ е подготвен за избори кога и да се одржат, но нема да биде алиби за предвремени избори на Христијан Мицкоски.

Филипче: На Мицкоски му треба алиби за избори затоа што сè во државата е заглавено и нема резултати

Претседателот на СДСМ, д-р Венко Филипче, денеска порача дека СДСМ е подготвен за избори кога и да се одржат, но нема да биде алиби за предвремени избори на Христијан Мицкоски, на кого му се потребни избори затоа што власта нема резултати, а државата е заглавена.

„Кажавме дека нема да бидеме алиби за предвремени избори на премиерот Христијан Мицкоски. Очигледно е дека единствениот параметар којшто него го тера да бара избори е тоа што повеќе нема пари во буџетот за неговите криминални тендери“, рече Филипче.

Тој посочи дека власта нема резултати во ниту една клучна област и дека последиците од лошото управување директно ги чувствуваат и граѓаните и компаниите.

„Нема ниту еден резултат. Нема никакви резултати во економијата, во образованието, во земјоделството, во социјалата. Едноставно сè во државата е застанато. Луѓето немаат пари. Огромни се долговите кон компаниите. Близу 200 милиони евра се должи за поврат на ДДВ“, истакна Филипче.

Претседателот на СДСМ додаде дека компаниите се соочуваат со проблеми со ликвидноста, има отпуштања на работници, пад на странските инвестиции и на индустриското производство.

„Гледаме како е падот на странските инвестиции, има пад на индустриското производство. Еден тотален непрофесионален начин на водење на државата, комплетна незаинтересираност за било што добро за државата и за граѓаните“, рече Филипче.

Филипче потенцираше дека СДСМ е подготвена за изборите која и да се одржат, уште утре.

„Ние за избори сме спремни. Утре да се случуваат, за утре сме спремни за изборите и со тимот и со програмата, со Мастер планот за Македонија и Договорот со граѓаните којшто ќе го презентирам во текот на септември. За избори сме спремни кога и да бидат. Ама нема да бидеме алиби. Христијан Мицкоски има две третини во Собранието, апсолутна власт. Може да распише избори кога сака. Зошто му е СДСМ сега? Зошто му е? Не навлегуваме во таа игранка. Човекот ќе распише избори кога повеќе нема да има пари, а пари снемуваат сè повеќе и повеќе“, рече Филипче.

Тој најави дека Мастер планот ќе содржи шест јасно дефинирани точки за иднината на државата, зајакнувањето на системот и благосостојбата на граѓаните.

„Шест точки јасно, добро дефинирани, да знаат граѓаните за што ќе гласаат кога и да се случат следните избори“, додаде претседателот на СДСМ, Венко Филипче.

YouTube video

СДСМ

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер