Во текот на стотици милиони години, делови од таа карпеста маса се кондензираа и ги создадоа првите континенти, темелите на денешните пејзажи.

Повеќето научници ги бараат причините исклучиво во геологијата на нашата планета, но тим геолози од Универзитетот Куртин во Австралија, предводен од Крис Киркланд, тврди дека Земјата не била сама во овој процес. Тие веруваат дека растот на континентите бил под влијание на преминувањето на Сончевиот систем низ спиралните краци на Млечниот Пат, а доказите за оваа идеја, велат тие, се евидентирани во некои од најстарите минерали на Земјата, пишува Science Alert.

Влијанието на галактичкото соседство

Историјата на Земјата не се одвивала изолирано. Сончевиот систем орбитира околу центарот на Млечниот Пат на секои 250 милиони години, минувајќи низ погустите, побавни спирални краци на галаксијата приближно на секои 150 до 200 милиони години. Гасот и прашината се акумулираат во овие галактички структури и се формираат нови ѕвезди. Тие средби веројатно не поминале без последици за Земјата. Сончевиот систем е опкружен со Ортовиот Облак, огромна сферична обвивка од ледени тела.

Се смета дека гравитационите интеракции за време на минување низ спиралните краци можат да исфрлат предмети од Ортовиот Облак и да ги испратат кон внатрешноста на системот, каде што стануваат комети. Истражувачите тврдат дека токму овие моќни удари можеле да го стимулираат создавањето на првите стабилни фрагменти од континенталната кора - еден вид „семе“ од кое се развиле денешните континенти.

„Можеби звучи неверојатно, но воопшто не е невозможно кога податоците почнуваат да се совпаѓаат“, рече Киркланд.

„Го сфативме ова сериозно кога независните збирки податоци почнаа да укажуваат во иста насока: периодични промени во изотопите на хафниум во цирконите на неколку архаични кратони, промени во распределбата на изотопи на кислород и врвови во возраста на ударите на Земјата и Месечината што се совпаѓаат со предвидените премини на спиралните краци.“

Записи во древни карпи

Земјата зачувува многу малку траги од својот најран период. Поради ерозија, рециклирање на кората и други геолошки процеси, поголемиот дел од древната кора е уништен или изменет до непрепознатливост. Исклучок е исклучително отпорниот минерал циркон. Мали кристали од циркон се зачувани во некои древни карпи, кои носат изотопски записи за хемиската средина во која се формирале.

„Геологијата можеби ги поставила границите на Земјиниот систем премногу тесни“, изјави Киркланд за ScienceAlert. „Вистинското прашање не е дали постои врска помеѓу Земјата и поширокиот галактички простор, туку дали тие врски оставиле доволно силна геолошка трага за да ја откриеме.“

Со мерење на суптилните промени во изотопите на елементи како хафниум и кислород во кристалите, геолозите можат да реконструираат кога и како се развила континенталната кора на одредена локација. Киркланд и неговите колеги се заинтересирале кога слични изотопски обрасци почнале да се појавуваат во повеќе широко распоредени кратони - густите, древни јадра на континентите.

Споредба на геолошки и астрономски податоци

Клучниот предизвик беше да се разликуваат надворешните влијанија од внатрешните процеси. „Не можеме едноставно да анализираме еден врв во цирконското доба и да го наречеме „удар“. Движењето на мантија, субдукцијата и континенталните судири можат да предизвикаат големи промени во изотопскиот запис на цирконот“, објасни Киркланд.

„Разликата е во поширокиот модел. Внатрешно предизвикан настан треба да ја одразува геолошката еволуција на одреден регион. Надворешен активирач, од друга страна, може да влијае на неколку далечни кратони приближно истовремено и да се совпадне со независни докази за зголемено бомбардирање на Земјата и Месечината.“

Тимот собрал податоци за циркон од 11 архаични кратони низ целиот свет. Тие се фокусирале на атомите на хафниум и кислород заробени во кристалите, кои потоа ги споредиле со предвидените времиња на минување низ спиралните краци и со независно датирани записи за удари врз Земјата и Месечината.

„За оваа студија, излегувањето надвор ноќе и гледањето на Месечината е доволно“, рече Киркланд. „Неговата избраздена површина е јасен доказ за бомбардирањето што го претрпел внатрешниот Сончев систем. Земјата поминала низ истата средина, но ерозијата, тектониката и рециклирањето на кората ги избришале повеќето физички докази.“

Сите овие различни податоци заедно открија повторувачки епизоди на формирање на континентална кора и засилено бомбардирање што се совпадна со предвиденото време на премин на Сончевиот систем низ спиралните краци на Млечниот Пат.

Хипотеза што чека потврда

Тимот нагласува дека нивните наоди не докажуваат директна врска помеѓу преминот низ спиралните краци и еволуцијата на континентите. Реконструкцијата на орбитата на Млечниот Пат милијарди години во минатото е исклучително сложена, забележа Киркланд, а пристигнувањето на комети од Ортовиот облак може да биде непредвидливо.

Сепак, неодамнешен труд во кој коавтор е Киркланд покажа дека поголемиот дел од енергијата што стигнува до раната Земја доаѓа од бомбардирање, а не од внатрешна геолошка активност. Ова ја поддржува идејата дека ударите можеби одиграле клучна улога во обликувањето на младата планета.

Потврдата на овој модел веројатно ќе бара истражување надвор од Земјата, за да се види дали истиот временски модел се појавува во минералниот запис на тела како Марс и Месечината.

„Ако промените во галактичката средина можат да го поттикнат формирањето на ѕвезди, би било невообичаено повеќекратните преминувања на Сончевиот систем низ тие средини да немаат ефект“, рече Киркланд. „Научното прашање е дали овие ефекти биле доволно силни за да остават забележлива геолошка трага на Земјата.“

Истражувањето е објавено во списанието „Earth and Planetary Science Letters“.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.