Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Нарушувањата на менталното здравје се медицински предизвик низ целиот свет. Се проценува дека до 2050 година, дури 1,2 милијарди луѓе би можеле да живеат со некаков вид на ментално нарушување. Затоа научниците работат напорно за подобро да ги разберат нивните причини, да развијат поефикасни методи за превенција и да пронајдат нови терапевтски пристапи.

За разлика од лековите, терапиите засновани на разговор и психолошки интервенции се многу потешки за истражување и развој. Причината е што ниту клиничките испитувања кај луѓето, ниту студиите врз животни не можат целосно да ја опфатат сложеноста на човечките емоции, мисли и однесување. Покрај практичните ограничувања, ваквите истражувања често поставуваат важни етички прашања.

Затоа, истражувачки тим од Технолошкиот универзитет во Дрезден (TU Dresden), Германија, истражувал дали големите јазични модели на вештачка интелигенција (LLM), како оние зад модерните чет-ботови со вештачка интелигенција, би можеле да послужат како нова алатка за моделирање на одредени аспекти на менталните нарушувања, пишува Euronews.

– Нашите резултати покажуваат дека големите јазични модели можат да репродуцираат модели на човечки афективни и когнитивни процеси под контролирани услови – изјави д-р Магдалена Векенборг, раководител на истражувачкиот тим PsychoDigital на TU Dresden.

Според неа, таквите модели би можеле да им помогнат на научниците подобро да ги разберат механизмите што стојат зад менталните заболувања, како и да истражат нов пристап во лекувањето, вклучувајќи развој на психотерапевтски методи кои се темелат на разговор.

Можат ли моделите на вештачка интелигенција да имитираат човечки емоции?

Иако некои аспекти на менталните нарушувања со години се проучуваат кај животински модели, според истражувачите ваквите пристапи не успеваат целосно да ја опфатат комплексноста и субјективната природа на човечкото искуство.

Од друга страна, во последниве години големите јазични модели покажаа извонредна способност во убедување, емоционално разбирање и логичко расудување, па дури и постигнуваат резултати споредливи со човечките способности.

За да го тестираат својот потенцијал во истражувањето на менталното здравје, истражувачите ги охрабрија јазичните модели на вештачка интелигенција да симулираат различни емоционални состојби, вклучувајќи страв, вознемиреност, гнев, гадење, тага, грижа и стрес. Потоа ги користеа како експериментални модели за да проучуваат специфични карактеристики на менталните нарушувања.

Во следната фаза од истражувањето, тие тестираа дали емоционалните состојби предизвикани на овој начин можат да бидат „регулирани“ или ублажени со различни стратегии за емоционална регулација, слично како психотерапијата кај луѓето.

Истражувачите беа заинтересирани и за тоа дали вештачката интелигенција, кога е „изложена“ на одредена емоција, ќе покаже сличен модел на грешка и пристрасност во расудувањето како луѓето кои ја доживуваат истата емоционална состојба.

Резултатите покажаа дека, иако моделите на вештачка интелигенција не поседуваат вистински ментални состојби или емоции како што доживуваат луѓето, тие можат да репродуцираат одредени обрасци на размислување преку начинот на кој го обработуваат и генерираат јазикот.

Нова алатка за психолошки истражувања

Според авторите на студијата, токму оваа способност отвора можност за спроведување експериментални истражувања што би било многу тешко да се спроведат врз луѓе или животни или би покренале сериозни етички преиспитувања.

Дополнителна предност на големите јазични модели е нивната доследност. За разлика од истражувањата врз луѓето, каде што резултатите можат да бидат под влијание на бројни надворешни фактори, експериментите со јазичните модели на вештачка интелигенција можат да се повторат неограничен број пати под идентични услови, со прецизна контрола на сите варијабли.

Иако вештачката интелигенција не може да го замени човечкото искуство или вистинските учесници во истражувањето, научниците веруваат дека ваквите модели би можеле да станат вредна алатка во иднина за подобро разбирање на менталните нарушувања и развој на нови терапевтски пристапи.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Адвокатот за разводи од Њујорк, Џејмс Секстон, со повеќе од дваесет години искуство во сложени бракоразводни парници, сподели своите согледувања за неверството. Тој ги објаснува клучните разлики помеѓу мажите и жените кога изневеруваат, како и различните реакции на неверството од нивниот партнер.

Кој изневерува почесто, а кој подобро?

На прашањето кој пол изневерува почесто, Секстон одговори дека неверството им се случува и на мажите и на жените, но дека постојат разлики. Според неговото искуство, „мажите изневеруваат почесто, но жените го прават тоа подобро“. Тој објаснува дека жените се подобри во прикривање на трагите, поради што е помала веројатноста да бидат откриени. „Жените одат на сè или ништо, знаете?“, рече тој. „Повеќето мажи прават глупави работи“.

Различни реакции на неверството

Секстон нагласува дека не секое неверство е исто и дека мажите и жените реагираат сосема различно кога ќе откријат неверство. „Кога мажот ќе открие дека неговата сопруга го изневерувала, првото прашање што го поставува е: „Спиеше ли со него?“, тврди адвокатот. „Кога жената ќе открие дека нејзиниот сопруг ја изневерил, таа обично прашува: „Дали ја сака таа личност?“

Според неговото толкување, оваа разлика открива многу за динамиката на врската. Прашањето на жената всушност значи: „Дали ти значи тој однос?“ или „Дали таа личност ти е поважна од мене?“ Од друга страна, прашањето на мажот честопати се сведува на: „Дали некој го допре она што е мое?“ или „Дали некој ја зеде мојата сопственост?“ Секстон заклучува: „Тоа покажува како се вкоренети нашите ставови за бракот и партнерството.“

Причина или последица на разводот?

Неверството, вели Секстон, е фактор во голем број разводи. Понекогаш е тешко да се каже дали аферата била вистинската причина за раскинувањето или само симптом на брак кој и онака бил на работ. Често, вели тој, разводот можел да се очекува дури и пред да се случи неверството.

Адвокатот, исто така, се осврна на Десетте заповеди како доказ дека неверството е проблем низ историјата. Сепак, тој не може со сигурност да каже дали неверството е причина за развод или само индикатор дека бракот е завршен. Но, со сигурност тврди дека двата елементи се речиси секогаш поврзани. „Ако прашате во колкав процент од разводите неверството има улога, би рекол дека во околу 75 до 80 проценти од случаите“, заклучува Секстон.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.