Живот

Болни морски лавови во Калифорнија касаат луѓе, сѐ е поради едно растение

Американецот Рај ЛаМендола веќе 20 години ужива во веслање и сурфање на ветер, но минатиот месец океанот што ги обиколува бреговите на Јужна Калифорнија стана непријателски настроен кон овој љубител на морето и морските авантури.

Американецот Рај ЛаМендола веќе 20 години ужива во веслање и сурфање на ветер, но минатиот месец океанот што ги обиколува бреговите на Јужна Калифорнија стана непријателски настроен кон овој љубител на морето и морските авантури, откако морски лав го нападна, го касна и го одвлече од неговата даска, објави Би-Би-Си.

ЛаМендола забележува дека животното изгледало „опседнато“, што го објавил на Фејсбук, пишувајќи дека морскиот лав покажувал демонско однесување. Подоцна сурферот дознал дека животното има труење со домоична киселина и дека за неговата нарушена невролошка состојба е виновен штетен цут на алги. Тоа е само едно од кој знае колку болни животни што се забележани неодамна низ плажите во Калифорнија. Многу од нив покажуваат напади или изразена летаргија, а токсините од алги предизвикуваат смрт.

Цветањето на алгите се случува ширум Калифорнија четири години по ред, што се заканува да стане проблем. Започнало порано од вообичаено оваа година и се проширило во другите делови на брегот на Јужна Калифорнија.

Јужно од местото каде што бил нападнат ЛаМендола, 15-годишната Фиби Белтран го полагала својот испит во Лонг Бич за да стане спасител: морски лав ја каснал повеќе пати. Овие два последователни напади предизвикаа загриженост кај оние кои често ја посетуваат Калифорнија и нејзините легендарни плажи. Иако нападите се ретки, експертите велат дека бројот на морски лавови заболени од отровни цветови на алги се зголемува.

Џон Ворнер, извршен директор на Центарот за грижа за морски цицачи во Лос Анџелес и експерт за лекување на морски животни погодени од цветањето на алгите, рече дека морските лавови не се агресивни и не ги напаѓаат луѓето, но токсините влијаат на нивното однесување. Како што наведе, овие животни реагираат да бидат болни бидејќи се дезориентирани и повеќето имаат напади, па нивните сетила не се целосно функционални како што инаку би биле и инстинктивно се однесуваат поради стравот што го чувствуваат.

Домоевата киселина се акумулира во помалите риби како што се сардини и аншоа, кои ги јадат морските предатори како што се делфините, фоките и морските лавови и се извор на нивната инфекција. Изложеноста на киселина предизвикува сериозни невролошки проблеми кај морските лавови, вклучувајќи напади, дезориентација и навалување на главата познато како „гледање на ѕвездите“. Некои животни паѓаат во летаргична и коматозна состојба, додека други може да станат агресивни.

Центарот за грижа за морски цицачи моментално е преплавен од наплив на тешко болни животни. Според Ворнер, непрофитната организација примила најмалку 195 морски лавови од 20 февруари до крајот на март. Во истиот период лани во Центарот биле лекувани само 50 животни.

Ако веднаш се лекуваат, морските лавови имаат 50 до 65 отсто шанси за закрепнување, но Ворнер вели дека Центарот нема простор и пари за лекување. Третманот вклучува лекови против напади и седација, проследено со хранење со цевка и хидратација двапати дневно. Згора на тоа, темпото на закрепнување на животните е побавно оваа година, тврди Ворнер. Додека болните морски лавови во 2023 година го вратија апетитот и почнаа да јадат за една недела, овогодинешните болни биле летаргични до пет недели.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Култура

Финале на Скопски градски фестивал: Васко Атанасовски и полифонија во петок

Во петок, 25 септември, со концертот на словенечкиот саксофонист и композитор Васко Атанасовски и Полифонија, ќе заврши седмото издание на Скопскиот градски фестивал, во организација на Баги Комуникации.

Зад фестивалот се неколку исклучителни концертни вечери, секоја со свој карактер, звук и енергија. Уметници од шест земји, премиерни изведби, нови музички соработки и различни генерации музичари ја создадоа годинашната фестивалска приказна, во која се сретнаа џезот, класичната музика, современото авторско творештво и музичките традиции на Балканот.

Силно фестивалско доживување донесоа Мартин Ѓаконовски, Gent Rushi и Thanos Stavridis, трио составено специјално за Скопскиот градски фестивал. Иако во Скопје за првпат засвиреа заедно, тројцата музичари од Македонија, Албанија и Грција на сцената функционираа како одамна изградена целина. Нивните различни музички искуства се споија во возбудлив и природен звук, во кој џезот, етното и медитеранските влијанија постојано се надополнуваа. Премиерата на делото создадено за фестивалот покажа колку интересна и автентична музика може да произлезе од една сосема нова уметничка средба.

Сосема поинаква концертна вечер донесоа пијанистката Милјана Николиќ со програмата „Балкански композитори“ и Мухамед Ибрахими со својот настап заедно со пијанистот Бобан Мирковски. Современата класична музика на автори од регионот и препознатливиот авторски израз на Ибрахими создадоа два различни музички света во една вечер и уште еднаш ја покажаа широчината на фестивалската програма.

Еден од концертите што остави најсилен впечаток беше настапот на Антонио Илиоски и Јана Лолова, со кој го промовираа албумот „Beyond The Silence“. Пред публиката поставија сериозен изведувачки предизвик – програма со дела од Брамс, Дебиси, Прокофјев и Шуман – и го донесоа со извонредна музичка сигурност и убедливост. Особено внимание привлече Антонио Илиоски: млад виолончелист со впечатлива техника, силно сценско присуство и интерпретативна зрелост која далеку ги надминува неговите години. Концертот беше едно од оние фестивалски откритија што најавуваат уметник од кого допрва многу ќе се слуша.

Една од најубавите слики на годинашниот фестивал дојде од летната сцена „Лепеза“ во Градскиот парк, каде настапи младата скопска група Фрекфенција, составена од ученици од основно училиште. Нивниот настап внесе поинаква енергија во фестивалот и покажа колку е важно простор да добијат и оние кои се на самиот почеток од својот музички пат.

Ова издание на фестивалот можеби најдобро покажа што сакаме Скопски градски фестивал да биде – место каде не се носат само готови концертни програми, туку се создаваат нови музички средби и соработки. Особено нè радува што видовме извонредни музичари од различни генерации и од шест земји на иста фестивалска сцена, а публиката со подеднакво внимание ги следеше многу различните концертни програми“, велат од Баги Комуникации.

По концертните вечери кои секоја на свој начин го одбележаа годинашното издание, во петок фестивалот ќе го заокружи Васко Атанасовски, еден од најпрепознатливите современи словенечки саксофонисти и композитори.

Во Скопје, Атанасовски ќе настапи со Полифонија, кој го сочинуваат врвните македонски музичари Сања Шуплевска – виолина, Гоце Вангеловски – виолина, Кристина Стојановска – виола, Александра Јаневска – виолончело и Гоце Маротов – контрабас.

Атанасовски зад себе има богата меѓународна концертна и дискографска кариера и препознатлив авторски јазик во кој се среќаваат џезот, импровизацијата и музичките традиции на Балканот. Со Полифонија ќе изведе свои авторски композиции и музика инспирирана од балканското музичко наследство, во концертот со кој ќе биде затворено седмото издание на Скопскиот градски фестивал.

Основан во 2020 година, Скопскиот градски фестивал во своите седум изданија изгради препознатлив програмски идентитет и свое место на домашната културна сцена. Повеќе од 100 уметници од Македонија и регионот досега биле дел од фестивалот, кој низ годините иницираше премиерни концертни проекти, нови уметнички соработки и средби на музичари, останувајќи доследен на идејата за квалитетна програма и отворен културен дијалог во регионот.

Концертот на Васко Атанасовски и Полифонија ќе се одржи во петок, 25 септември, во Камерната сала на Филхармонија.

Влезниците се достапни онлајн на платформата Wayin.mk.

Македонија

Град Скопје. Во четврток терестрична дезинсекција против ларви од комарци

Градот Скопје ги известува граѓаните дека на 24.09.2026 година (четврток), во текот на денот, на подрачјето на градот Скопје ќе се врши терестрична дезинсекција против ларви од комарци.

Доколку временските услови не го дозволуваат вршењето на дезинсекцијата, ќе се прска првиот нареден ден кога временските услови ќе бидат поволни.

Се известуваат пчеларите навреме да ги преземат потребните мерки за заштита на пчелите.

Технологија

Видео: Робот победи инфлуенсер во ММА-меч, еден удар беше одлучувачки

Од светот на боречките спортови доаѓа една необична глетка: маж влезе во ММА-кафез за да се соочи со хуманоиден робот.

Во борбата најавена како прв официјален дуел меѓу човек и робот, американскиот инфлуенсер Френки Лапена се соочи со Рекбот (Rekbot) – робот создаден од компанијата „Рек Роботикс“ (Rek Robotics).

Рекбот е висок околу 180 сантиметри, а неговиот изглед потсетува на Т-800 од филмскиот серијал „Терминатор“. Лапења успеа да зададе неколку удари за време на борбата, но роботот покажа дека нема само да се брани. Во еден момент, тој го удри инфлуенсерот со нога и го собори на земја.

Лапења остана да лежи во кафезот, а по борбата на неговото тело беа видливи модрици.

Натпреварот предизвика големо внимание на социјалните мрежи, каде што пристигнуваа бројни коментари од гледачи изненадени од глетката.

We just made history with the first Human VS Terminator robot fight. Frankie LaPenna gave it his all 🥊 More fight footage coming soon! https://t.co/iADpv9d8Wg
— REK (@REK) September 20, 2026

Иако сè наликуваше на сцена од научно-фантастичен филм, исходот беше реален: Рекбот го совлада човекот, а Лапења заврши на подот откако доби удар.

Видеото од борбата набрзо почна да кружи на интернет, а необичната средба отвори бројни прашања за тоа колку добро хуманоидните роботи ќе можат да ги имитираат човечките движења и да учествуваат во физички активности во иднина.