Атмосферата на Марс можеби се крие на видливо место, тврдат научниците - Канал 5

Атмосферата на Марс можеби се крие на видливо место, тврдат научниците

Атмосферата на Марс што недостасува - која драстично се намалила пред 3,5 милијарди години - би можела да постои во кората на планетата покриена со глина.

Атмосферата на Марс можеби се крие на видливо место, тврдат научниците

Водата на Марс можеби предизвикала верижна реакција која го извлекла јаглерод диоксидот од атмосферата и го претворила во метан во глинените минерали, објави Science Daily.

Марс не бил отсекогаш студена пустина како што е денес. Има сѐ повеќе докази дека вода некогаш течела на површината на Црвената планета, пред милијарди години. Ако имало вода, сигурно имало обилна атмосфера за да се спречи таа вода да замрзне.

Меѓутоа, пред околу 3,5 милијарди години, водата пресушила и воздухот, некогаш богат со јаглерод диоксид, драстично се разредил, оставајќи само занемарлива количина на атмосфера.

Каде точно отиде атмосферата на Марс? Ова е главната мистерија од 4,6 милијарди годишната историја на Марс.

Двајца геолози од Технолошкиот институт во Масачусетс (МИТ) мислат дека одговорот можеби лежи во кората на планетата покриена со глина - водата, додека е присутна на Марс, можела да навлезе низ одредени видови карпи и да предизвика бавна верижна реакција која постепено го извлекувала јаглерод диоксид од атмосферата и да го претвори во метан, форма на јаглерод што може да се складира во глинената кора на планетата со еони.

Слични процеси се случуваат во некои региони на Земјата. Преку знаењето за интеракциите помеѓу карпите и гасовите на Земјата, истражувачите открија дека, со оглед на проценетата количина на глина што ја покрива површината на Марс, глината може да држи до 80% од оригиналната, рана атмосфера на Црвената планета.

Можно е овој заробен јаглерод на Марс еден ден да биде ослободен и да се претвори во извор на енергија за идните мисии меѓу Марс и Земјата.

Истражувачите работат на идентификување на геолошките процеси и интеракции кои ја поттикнуваат еволуцијата на Земјината литосфера - тврдиот и кршлив надворешен слој што ја вклучува кората и горната обвивка на јадрото, каде што се наоѓаат тектонските плочи.

Во 2023 година, тие се фокусираа на еден вид површински глинест минерал наречен смектит, за кој е познато дека е ефективна јаглеродна стапица. Во едно зрно смектит има многу набори, во кои јаглеродот може мирно да се наоѓа милијарди години.

Истражувачите покажале дека смектитот на Земјата е веројатно производ на тектонска активност и дека кога се изложени на површината, глинените минерали можат да извлечат доволно јаглерод диоксид од атмосферата за да ја ладат планетата милиони години.

Наскоро е забележано дека голем дел од површината на Марс е покриена со истите смектитни глини.

За разлика од Земјата, каде смектитот е резултат на движењето на континенталната плоча што носи карпи од обвивката на површината, таква тектонска активност не постои на Марс.

Некое далечинско сензорирање на површината на Марс покажува дека барем дел од кората на планетата содржи магматски карпи слични на оние што се создаваат од распаѓањето на смектитот на Земјата. Други набљудувања откриваат геолошки обрасци слични на копнените реки и притоки, каде што водата може да тече и да реагира со карпите.

Научниците веруваат дека кората на Марс е составена главно од магматски карпи богати со минералот оливин. Промените што овие карпи би можеле да ги претрпат биле проценети со претпоставка дека водата постоела на површината најмалку милијарда години и дека атмосферата била полна со јаглерод диоксид, како и водата што протекувала низ карпите.

Во текот на околу една милијарда години, водата што течела низ кората полека ќе реагира со оливин, минерал богат со намалена форма на железо. Молекулите на кислородот во водата би се врзале за железото, ослободувајќи водород како резултат и формирајќи црвено оксидирано железо што ѝ ја дава на планетата познатата боја.

Слободниот водород потоа ќе се комбинира со јаглерод диоксидот во водата, создавајќи метан. Како што оваа реакција напредувала со текот на времето, оливинот полека ќе се трансформира во друг вид карпа богата со железо - серпентин - која продолжила да реагира со вода за да формира смектит.

Смектитните глини имаат голем капацитет за складирање на јаглерод. Истражувачите заклучиле дека ако Марс е покриен со слој смектит длабок 1.100 метри, тоа количество глина може да складира огромно количество метан, што е еквивалентно на најголемиот дел од јаглеродниот диоксид во атмосферата за кој се смета дека исчезнал со сушењето на планетата. .

„Откривме дека проценетата глобална количина на глина на Марс е во согласност со значителен дел од првичниот јаглерод диоксид на Марс кој е заробен како органски соединенија во кора богата со глина“, велат истражувачите. „Атмосферата на Марс може да се крие пред нашите очи“.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

МВР со детали: Му одзеле пиштол на полицаец, па се дале во бегство- удриле во банкина на автопатот кон Тетово

Кривични пријави против три лица за сторени кривични дела „спречување службено лице во вршење службено дејствие” и „неовластено производство и пуштање во промет на наркотични дроги, психотропни супстанци и прекурсори”.

МВР со детали: Му одзеле пиштол на полицаец, па се дале во бегство- удриле во банкина на автопатот кон Тетово

Во врска со кривично правниот настан, кој се случил на 07.10.2026 околу 20:25 часот на ул.„Црногорска“ во Скопје каде при заседа на патничко возило „бмв“ со скопски регистарски ознаки, а по претходно добиени оперативни сознанија дека ќе биде извршено кривично дело по член 215, купопродажба на марихуана, веднаш по добиените информации преземени се соодветни мерки и од страна на полициските службеници даден е знак за запирање на патничкото возило „бмв“. Откако полициските службеници се упатиле кон возилото со цел легитимирање и преглед, возачот го стартувал возилото, при што удрил во бандера и во истиот момент преку прозорецот фрлил кеса со марихуана. Во тој момент еден од полициските службеници го извадил својот службен пиштол и од совозачката страна на полуотворениот прозорец издал наредба „стој полиција“, при што од страна на лицето од совозачката страна му бил одземен службениот пиштол, а возачот го стартувал возилото и се дал во бегство. Полициски службеници кои биле поставени во близина, се упатиле по возилото кое со голема брзина се движело по ул.„Ѓорче Петров“ кон автопатот Скопје-Тетово, при тоа оглушувајќи се на звучните и светлосни знаци од полициските службеници, а од страна на еден полициски службеник испукани се и три предупредувачки проектили во воздух. Во еден момент возилото „бмв“ удрило во банкина на автопат и се извртело, по што од возилото излегле возачот П.А.(24) и совозачот Е.П.(21). Лицата се лишени од слобода, пиштолот е одземен, а по извршено пребарување на теренот пронајдена е кеса со марихуана.

Во координација со ОЈО Скопје од страна на Единицата за насилен криминал при СВР Скопје до ОЈО, денеска (14.10.2026) поднесена е кривична пријава против Е.П. и П.А. за сторено кривично дело „спречување службено лице во вршење службено дејствие” по член 382 од Кривичниот законик и „неовластено производство и пуштање во промет на наркотични дроги, психотропни супстанци и прекурсори” по член 215 од Кривичниот законик, а против М.Т. за кого постојат сознанија дека е поврзан со случајот поднесена е кривична пријава за кривично дело „неовластено производство и пуштање во промет на наркотични дроги, психотропни супстанци и прекурсори” по член 215 од Кривичниот законик.

Исто така, за настанот е известен Одделот за внатрешна контрола, криминалистички истраги и професионални стандарди при МВР, кој презема мерки и активности во врска со евентуалните неправилности при постапувањето на полициските службеници во овој случај, соопштуваат од МВР.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

ЕУ воведува остри мерки против кинеските хибриди- силен удар за купувачите

Европската Унија подготвува ново големо ограничување за автомобилите што доаѓаат од Кина, овој пат насочено кон хибридните и plug-in хибридните модели кои бележат невиден раст на продажбата во Европа во последните години. 

ЕУ воведува остри мерки против кинеските хибриди- силен удар за купувачите

Брисел и Пекинг постигнаа принципиелен договор со кој ќе се ограничи годишниот увоз на овие возила на 350.000 единици. Ова е драстично намалување, бидејќи според проценките на Европската комисија, дури 800.000 вакви автомобили би можеле да стигнат на европскиот пазар оваа година.

Новата мерка треба да стапи на сила во декември. Според планот, квотата за увоз за 2027 година ќе изнесува 350.000 возила, по што би се зголемувала за шест проценти годишно во следниот четиригодишен циклус. Пред договорот официјално да се спроведе, тој мора да ги помине конечните европски регулаторни процедури.

Кинеските производители ги заобиколуваат царините за електрични возила

Овој потег на Брисел е директна последица од брзото прилагодување на кинеските производители. Откако Европската Унија воведе дополнителни царини за електрични автомобили произведени во Кина во 2024 година, фабриките на тој пазар масовно го пренасочија извозот кон хибридни модели кои не беа опфатени со тие даноци.

Официјалните податоци од европското здружение на производители ACEA јасно ја илустрираат брзината на оваа транзиција. Во првата половина од 2026 година, кинеските брендови држеа дури 25 проценти од европскиот пазар на plug-in хибридни возила, додека нивниот удел беше само два проценти само две години претходно. Во истиот период, уделот на класичните хибриди од кинеските брендови скокна од два на 14 проценти.

Различни ставови на Брисел и Пекинг за истиот договор

Интересно е што двете страни го претставуваат постигнатиот договор во сосема поинакво светло. Европските преговарачи го нагласуваат успехот бидејќи увозот е намален за повеќе од половина во споредба со очекуваните 800.000 возила оваа година. Од друга страна, кинеските претставници нагласуваат дека 302.000 хибриди биле извезени во ЕУ во 2025 година, што значи дека новата квота всушност им гарантира понатамошен раст во споредба со извозот од минатата година.

Домашната европска автомобилска индустрија го поздрави потегот бидејќи агресивниот раст на поевтините модели создаде огромен притисок врз европските фабрики. Брисел проценува дека ова ограничување би можело да го намали трговскиот дефицит со Кина за помеѓу 10 и 14 милијарди евра.

Преместување на фабриките во Европа како долгорочен одговор

Иако новите ограничувања им носат привремен одмор на европските производители, тие нема да го спречат присуството на кинеските брендови. Поставените квоти важат исклучиво за возила увезени од Кина, но не и за автомобили произведени во фабриките во самата Европска Унија.

BYD веќе интензивно го развива своето производство во Унгарија, додека другите конкуренти исто така се подготвуваат да отворат фабрики на европско тло. Оваа трговска мерка ќе им купи време на европските производители да се прилагодат, но во исто време ќе ги принуди кинеските компании да го забрзаат локализацијата на производството, што на долг рок сепак ќе им донесе силна конкуренција на европските купувачи.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

ФБИ му честиташе на МВР за заедничката акција во Голема Речица

ФБИ ѝ честита на Единицата за сајбер-криминал при Бирото за јавна безбедност на Македонија, во рамките на Министерството за внатрешни работи, за успешното апсење на администраторот на криминалниот онлајн-пазар OLVX.

ФБИ му честиташе на МВР за заедничката акција во Голема Речица

Активен во периодот од 2023 до 2025 година, OLVX, според наводите, незаконски продавал лични податоци со кои може да се идентификуваат жртвите („PII“ – Personally Identifiable Information), како и податоци за најава на кориснички сметки, преку повеќе од 1.500 профили на продавачи.

Постоењето на овој онлајн-пазар директно ја загрозувало дигиталната безбедност на илјадници американски граѓани, кои се потпираат на безбедноста и интегритетот на корисничките сметки што ги користат.

Оваа акција претставува прва сајбер-операција воопшто координирана меѓу ФБИ и Македонија и ја одразува посветеноста на ФБИ да работи со партнери ширум светот за заштита на американскиот народ во сајбер-просторот, се наведува во соопштението.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер