Археолозите пронашле „вампир“ од 17.век, се обиделе да го спречат да излезе од гробот во Полска - Канал 5

Археолозите пронашле „вампир“ од 17.век, се обиделе да го спречат да излезе од гробот во Полска

Научниците пронајдоа необичен скелет на полски гробишта од 17 век, кој покажува колку луѓето во тоа време се плашеле од разни митски чудовишта или суштества.

Археолозите пронашле „вампир“ од 17.век, се обиделе да го спречат да излезе од гробот во Полска

Имено, тие ископале „вампир“, суштество за кое се верува дека ноќе излегувал од гробот и пиел човечка крв.

Ископувањата ги водел археологот Дариуш Полински од Универзитетот Никола Коперник, при што пронашле скелет со свилена капа на черепот и над кој бил поставен срп со цел, според древната практика, да се спречи да излезе од неговиот гроб и да влезе во светот на живите.

„Српот не бил ставен рамно, туку го ставале преку вратот така што во случај покојникот да посака да стане, да му ја отсече или сериозно да ја повреди главата“, вели Полински, а пренесува Business Insider.

Во 11 век, граѓаните на Источна Европа често се плашеле од вампири и применувале разни ритуали над мртвите, за кои се сомневале дека се некои од нив. До 17 век, таквите практики на погребување станале вообичаени низ цела Полска.

Освен со срп, знаеле и да им ги отсечат главите или нозете на мртвите, да ги палат или да ги кршат со камења“, вели Полински.

Иако другите вообичаени методи за погребување „антивампири“ вклучуваа метална прачка што се пробива низ градите, на остатоците пронајдени во Полска имало срп пробиен преку вратот и, донекаде инвентивно, катанец на прстите. Имено, тие ја закачиле бравата на палецот на левата нога од скелетот.

Практиката на заштита од вампири всушност била вообичаена во Полска во текот на 17 и 18 век. Сепак, историчарите сè уште истражуваат зошто мештаните од тој период се плашеле од одредени поединци и верувале дека тие би можеле да бидат „страшни суштества на ноќта“.

До 2014 година, никој всушност детално не проучувал дали има нешто уникатно меѓу посмртните останки на оние кои биле прогласени за вампири. Универзитетот во Јужна Алабама го спровеле првото вакво истражување во светот.

Споменатата студија, наречена Apotropaic Practices and the Undead: A Biogeochemical Assessment of Deviant Burials in Post-Medieval Poland, покажала дека „вампирите“ воопшто не се странци, како што се претпоставувало, туку од истата област каде што се закопани. Научниците ги проучувале скелетите на шест лица кои биле закопани како вампири на гробишта во северна Полска, заедно со стотици тела со нормални погребувања.

Со цел да го истражат нивното потекло, тие ги измериле односот на изотоп на стронциум на „вампирските“ катници, заедно со катниците на 54 „нормални“ локални жители кои биле закопани на тие гробишта. Откриле дека сите шест вампири се од локалниот регион, односно не се странци. Значи, очигледно нешто друго било причина тие да се сметаат за чудовишта.

Во истражувањето, научниците претставиле алтернативна теорија - дека вампирите можеби умреле од епидемијата на колера што ја зафатила Источна Европа во 17 век. Тие веруваат дека можеби првиот човек кој починал од таа заразна болест го прогласиле за вампир.

„Луѓето од подоцнежниот средновековен период не разбираа како се шират болестите и наместо научно објаснување за епидемии, колера и смрт, тие го имаа натприродното, во овој случај, вампирите“, вели антропологот Лесли Грегоричка.

Освен социјалниот аспект, постојат и неколку научни објаснувања за појавата на митот за вампири. На пример, одредени форми на порфирија предизвикуваат чувствителност на светлина, односно оние кои боледуваат од оваа болест може да имаат здравствени проблеми доколку се изложени на сонце - на изложеното место се појавуваат плускавци и чувствуваат болка или чешање.

Поради можните симптоми на порфирија, кои вклучуваат зголемена влакност, лузни, промена на бојата на кожата, деформитети на лицето и прстите, се претпоставува дека оние со оваа болест инспирирале не само легенди за вампири, туку веројатно и врколаци.

Некои експерти веруваат дека верувањето во вампири произлегло од обидот на прединдустриското општество да го објасни процесот на смртта и распаѓање. Имено, луѓето од тој период очекувале дека телото во земјата ќе се распадне толку брзо како и оној што е изложен на стихиите.

Затоа, се посомневале во вампиризам кога трупот, ако случајно го ископале поради некоја причина, изгледал добро сочуван, надуен како да голтнал крв, со траги од крв на усните. Но, тие тогаш не знаеле дека мртвите тела природно се надувуваат поради акумулацијата на гасови во телото, што создава притисок врз белите дробови и ја турка крвта кон шуплините, како што се устата или носот.

Покрај тоа, за време на распаѓањето, кожата и непцата се собираат, поради што забите стануваат поистакнати; што можеби го поттикнало митот за џиновските заби очници кај вампирите.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Почина норвешкиот крал Харалд Петти

Кралот на Норвешка, Харалд Пети, почина на 89-годишна возраст, една недела откако беше примен во болница на лекување поради ретка крвна состојба, потврди претседателската палатата.

Почина норвешкиот крал Харалд Петти

По 35 години на престолот, тој ќе остане запаметен како популарен и реформски монарх кој ја модернизираше круната и служеше како обединувачка фигура во најтешките моменти за Норвешка. Кралските набљудувачи велат дека бил приземјен, почитуван и омилен, честопати опишуван како „дедо на нацијата“ и „народен крал“, титула која му се припишуваше и на неговиот татко, кралот Олав Пети. Тој ќе биде наследен од неговиот син Хокон, кој има 53 години. Според норвешкиот уставен систем, промената на монархот настапува веднаш и нема класична церемонија на крунисување.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Петрова Чамова: Не постои политичка волја кај власта во скопје да почне да го спроведува договореното

Не постои политичка волја кај власта во Скопје да почне да го спроведува договореното во европскиот компромис од 2022 г. , вели во интервју за бугарскиот дневен весник „Стандард“ министерката за надворешни работи на Бугарија Велислава Петрова Чамова.

Петрова Чамова: Не постои политичка волја кај власта во скопје да почне да го спроведува договореното

„За жал, оттогаш до денес не постои политичка волја кај власта во Скопје да почне да го спроведува договореното. Ние не поставуваме нови услови и не бараме ништо надвор од веќе договорената европска рамка. Довербата се гради кога преземените обврски се исполнуваат и кога гледаме конструктивен пристап насочен кон изнаоѓање решенија. Конфронтацијата и антибугарската реторика не ја приближуваат Македонија до Еу – тие само водат кон губење драгоцено време, вели Петрова за Стандард.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Ден на рударите – МАНУ повикува на одржливо рударство

Металите се предуслов за современите технологии, зелениот раст без пристап до суровини е неодржлив. 

Ден на рударите – МАНУ повикува на одржливо рударство

На Македонија ѝ е потребно рударство како предуслов за остварување на зелената транзиција, истакна научниот соработник во МАНУ, Александар Дединец на настанот посветен на Денот на рударите. Дединец нагласи дека во земјава прашањето не треба да биде „за или против рударството“, туку „какво рударство сакаме“, а ваквиот пристап отвора простор за развој на проекти со современи технологии и високи еколошки стандарди, при што економските придобивки од минералните ресурси би се комбинирале со одговорност кон животната средина. Во тој контекст, тој смета дека „Иловица-Штука“ може да биде еден од проектите преку кои „ќе се тестира примената на принципите на одржливото рударство во Македонија“.

„Имаме што да понудиме.. Стратегијата на МАНУ ги препознава бакарот,среброто, златото, оловото, цинкот, никелот, хромот, манганот, но и значаен број нанаметалични минерални суровини, како и јагленот и водата за пиење. Тоа е потенцијал кој не треба ниту да го преценуваме, но ниту да го игнорираме. Треба паметно да го истражиме, да знаеме со што располагаме и да знаеме под кои услови треба да се користи.“- Александар Дединец, научниот соработник во МАНУ

Во земјава во моментов функционираат четири рудници за метални суровини, но само еден од нив произведува критичен и стратешки минерал – „Бучим-Боров дол“, каде се експлоатира бакарна руда. Кај новите инвестиции активен е проектот за ископ на критичен минерал – рудникот за бакар „Иловица-Штука“. Инвеститорот го најавува проектот како најголема странска гринфилд инвестиција од над 340 милиони евра само во првите две години и би можел да ја позиционира компанијата меѓу трите најголеми извозници во земјата.

„Не можеме да зборуваме за идниот економски развој без да зборуваме за енергија. Не можеме да зборуваме за иднина на енергетиката без да зборуваме за климатските промени, а се повеќе станува јасно дека не можеме да зборуваме за декарбонизација и зелена транзиција без да зборуваме за минералните суровини… За да изградиме нискојаглеродна економија ќе ни бидат потребни повеќе, а не помалку од одредени минерални суровини. Нема соларни електрани без минерални суровини, нема ветерни електрани без метали, нема електрични возила, батерии, мобилни телефони и современа електроника без суровини кои некаде треба да бидат истражени, ископани, преработени и ставени во функција. - Александар Дединец, научниот соработник во МАНУ

Македонија има минерални суровини и долгогодишна рударска традиција, а зелениот раст без пристап до суровини за зелените технологии е недостижен, вели научната фела.

Економското влијание на рударството не завршува на портите на рудникот. Еден рудник создава работа и за транспортни компании, градежништвото, машинската индустрија, лабораториите, инженерските и проектантските компании, локалните добавувачи и голем број мали и средни претпријатија, порача Министерката за енергетика, рударство и минерални суровини.

Инаку, според последните податоци, во 2025 година во Македонија биле произведени 130.174 тони бакарен, оловен и цинков концентрат, а рударството учествувало со 10,9 проценти во индустриското производство и со 2,8 проценти во вкупниот извоз на државата.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер