Москва тврди дека Алијансата сака да ја преземе контролата врз Балканот и да ја одвои Србија од Русија.

Воена вежба во Србија

Станува збор за годишната вежба „Платински волк“, која започна на 1 јуни со поддршка на Европската команда на САД. Според Србија, целта на вежбата е размена на најдобри практики и „подобрување на способностите и меѓусебното разбирање“ на земјите учеснички, вклучувајќи осум членки на НАТО.

Коментирајќи ја вежбата, портпаролката на руското Министерство за надворешни работи, Марија Захарова, употреби живописна споредба. „Како боа констрикторите, тие ја опкружуваат Србија со спирали на нивната љубов“, изјави Захарова за новинарите.

Контекст на врската

Русија и Србија традиционално негуваат блиски односи, кои имаат и историска димензија. Во 1999 година, за време на војната во Косово, Србија беше цел на бомбардирањето на НАТО, што е сè уште важен дел од колективната меморија.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Главна тема на состанокот, кој се одржува под слоганот „Заеднички просперитет и стабилност на ЕУ и Западен Балкан“, ќе биде процесот на проширување на Унијата, јавува Анадолу.

Средби на највисоко ниво

За време на престојот во Црна Гора, се очекува Вучиќ да има голем број важни средби. Најавена е заедничка средба со претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, претседателот на Европскиот совет Антонио Коста, претседателот на Франција, Емануел Макрон и канцеларот на Сојузна Република Германија, Фридрих Мерц.

Планирани се и одделни билатерални средби, меѓу кои и со грчкиот премиер Киријакос Мицотакис, словачкиот премиер Роберт Фицо, австрискиот канцелар Кристијан Штокер и ирскиот премиер Михаел Мартин, како и со други учесници на самитот.

Очекувањата на Вучиќ и покрај безбедносните ризици

Пред патувањето, Вучиќ изјави дека доаѓа на самитот и покрај предупредувањето од Безбедносната и информатичката агенција (БИА) за можни безбедносни ризици. Тој нагласи колку е важно за него да ја претставува Србија на толку важен собир.

Тој исто така нагласи дека Србија има големи очекувања од самитот во Тиват. Тој особено се надева на можна промена на методологијата за пристапување кон Европската унија и забрзување на процесот на преговори.

Проширувањето и соработката во фокусот

Самитот го води претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, а домаќин е црногорскиот претседател Јаков Милатовиќ. Се очекува лидерите, покрај процесот на проширување и Планот за раст за Западен Балкан, да разговараат и за зајакнување на соработката во областите на надворешната, безбедносната и одбранбената политика, со оглед на сложените геополитички предизвици.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Иако проектот беше најавен пред повеќе од две години, многу детали остануваат обвиткани во тајност. Еве еден поглед на она што е познато досега, објавува АФП.

Потеклото на проектот

Џаред Кушнер и неговата сопруга Иванка Трамп ги објавија плановите за изградба на луксузни хотели и вили во Албанија уште во 2024 година. Проектот вклучува две области по должината на јадранскиот брег: заштитената делта на реките Вјосе и Нарта и блискиот ненаселен остров Сазан, кој некогаш служел како тајна воена база за време на комунистичката ера.

Кон крајот на 2024 година, албанската влада ѝ додели статус на „стратешки инвеститор“ на Atlantic Incubation Partners, компанија за која се верува дека е поврзана со фондот Affinity Partners на Кушнер.

Според документ што го виде АФП, таков статус овозможува забрзани административни процедури и поддршка од ресорните министерства. Во меѓувреме, Иванка Трамп го посети регионот Валона во придружба на архитекти и инвеститори и се сретна со премиерот Еди Рама.

Кој стои зад инвестицијата?

Се проценува дека инвестицијата на островот Сазан вреди 1,6 милијарди долари, додека премиерот Рама неодамна спомена проект вреден четири милијарди евра, кој, според него, би го опфатил поширокото подрачје на Валона.

Фондот на Кушнер, „Афинити партнерс“, го упати АФП до ПР агенција, која обезбеди изјава од Ашер Абешера, претставен како претседател на „Сазан риел естејт дивелопмент“. Таа компанија е опишана како компанија која го управува проектот со „голем број различни инвеститори“.

„Со нетрпение ја очекуваме можноста да создадеме одморалиште од светска класа и да реализираме една од најголемите приватни инвестиции во историјата на овој регион“, се вели во соопштението. Сепак, АФП не можеше да најде никаква правна трага од компанијата под тоа име, а албанските власти не одговорија на барањето за коментар до четврток наутро.

Зошто проектот е контроверзен?

Здруженијата за заштита на животната средина тврдат дека проектот ќе го уништи заштитеното подрачје, додека други критичари ги обвинуваат властите за корупција. Десетици невладини организации предупредија за потенцијално штетно влијание врз заштитеното подрачје Вјоса-Нарта, а повеќе од 40 од нив испратија писмо до владата во јануари барајќи итно прекинување на проектот.

A planned luxury resort in Albania linked to Jared Kushner, US President Donald Trump’s son-in-law, is under an anti-corruption investigation over changes to protected coastal land, amid growing protests.

Al Jazeera's Cara Legg reports. pic.twitter.com/avKuUbK7zs

— Al Jazeera English (@AJEnglish) June 4, 2026

Критичарите, исто така, го доведуваат во прашање потеклото на парите што се користат за купување крајбрежно земјиште и легалноста на самата постапка. Како и со многу други земјишта во Албанија, ова е исто така предмет на имотни спорови што датираат од падот на комунизмот во 1990-тите.

Илјадници семејства сè уште се надеваат на враќање на наследениот имот што комунистите го одзеле по Втората светска војна, а некои од нив тврдат дека го бараат правото на земјиштето наменето за градба.

Истрага и протести

Незадоволството ескалираше во последните денови откако се појавија снимки од багерите на плажата. Во саботата, демонстрантите во областа се судрија со приватното обезбедување, огорчени од новопоставената бодликава жица што им го блокира пристапот до брегот.

Илјадници демонстранти потоа се собраа во главниот град Тирана три ноќи по ред, барајќи прекин на проектот и враќање на земјиштето на претходните сопственици. Најавени се нови протести за следните денови. Во меѓувреме, Специјалното обвинителство за борба против корупцијата започна истрага.

Медиумите објавуваат дека обвинителството ќе истражува промени во статусот на заштитеното подрачје Вјоса-Нарта, начинот на кој службените лица го заобиколувале системот на јавни тендери за доделување договори и потеклото на средствата што се користеле за купување на имотните листови. Обвинителството потврди за АФП дека е започната истрага, но одби да даде детали.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.