Македонија

Уставниот суд со одговор за укинувањето на Одлуката за промена на имиња во Тетово и за платите на уставните судии

На 17.06.2026 година, Уставниот суд ја укина Одлуката за промена на имињата на улици, плоштади, мостови и други инфраструктурни објекти во Општина Тетово, бр. 07-766/4 од 24.04.2007 година.

Во текот на постапката, поради недоставување на документацијата во целост, Судот во четири наврати побара од Општина Тетово да се достави целокупната документација којашто претходела на донесувањето на оспорената одлука. Но, од страна на Општината не беше доставена ниту согласноста ниту барањето за согласност кое било испратено до Владата, туку Листата на имиња на улици и плоштади, мостови и други инфраструктурни објекти во Општина Тетово донесена на 30.11.2006 година.

Понатаму, Уставниот суд во три наврати побара од Владата да ја достави бараната согласност, но истата не беше доставена.

Следствено на ова, од увидот во доставената документација се утврди дека Општина Тетово нема доставено барање до Владата за издавање на потребна согласност, ниту акт со кој Владата дала согласност за Листата, согласно член 5 став 2 од Законот за определување на имиња на улици, плоштади, мостови и други инфраструктурни објекти, поради што Судот утврди дека овој законски услов не е исполнет.

Согласно член 5 став 2 од Законот за определување на имиња на улици, плоштади, мостови и други инфраструктурни објекти, за донесување одлука за промена на имињата е потребна претходна согласност од Владата.

Со донесувањето на Одлуката без потребната согласност од Владата, Општина Тетово го повредила начелото на владеење на правото, утврдено во член 8 став 1 алинеја 3 и член 51 од Уставот, како и член 5 став 2 од Законот за определување на имиња на улици, плоштади, мостови и други инфраструктурни објекти.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Во врска со предметот во кој се опфатени коефициентите за пресметување на платите на уставните судии:

Уставниот суд на Македонија, со Решение У.бр.22/2026 од 04.02.2026 година, поведе постапка за оценување на уставноста на член 14 во делот „претседател на Уставниот суд на Република Македонија,“ и член 15 во делот „судија на Уставниот суд на Република Македонија,“ од Законот за плата и други надоместоци на избрани и именувани лица во Република Македонија.

На истата седница одржана на 4 февруари оваа година, Судот му определи на Собранието рок од 60 дена да изврши измени и/или дополнувања на наведениот закон и да ги усогласи со правните стојалишта изнесени во Решението за поведување постапка на Уставниот суд.(https://ustavensud.mk/archives/38037 ) Со тоа, Судот ја искористи можноста предвидена во член 36 став 2 од Актот на Уставниот суд, да му овозможи на Законодавачот разумен рок, да интервенира, да ги отстрани утврдените недостатоци и да ги усогласи со Уставот.

До истекот на определениот рок од два месеца, Собранието не го извести Судот дека ќе направи изменување и/или дополнување на Законот.

Поради тоа, на 17 јуни 2026 година, Судот донесе Одлука со која ги укина наведените делови од одредбите.(https://ustavensud.mk/archives/40333 ).

Во овој случај Судот го примени и член 88 од Актот на Уставниот суд и предвиде одложено дејство на Одлуката, и му остави на Собранието дополнителен рок до 1 октомври 2026 година за усогласување на законското решение со правните ставови на Судот.

Доколку Собранието, до наведениот датум, не постапи во согласност со ставовите на Судот изнесени во одлуката, од 1 октомври 2026 година, при пресметката на платите на претседателот и судиите на Уставниот суд ќе се применува Законот за изменување на Законот за плата и други надоместоци на избрани и именувани лица во Република Македонија („Службен весник на Македонија“ бр.272/2024).

Решавачки аргумент за Судот беше фактот што платите на претседателот и судиите на Уставниот суд се уредени во ист нормативен режим како и платите на другите носители на јавни функции, врз основа на идентични критериуми и поистоветување на природата на нивните уставни надлежности. Според Судот, ваквото уредување претставува суштествена повреда на начелото на владеење на правото како темелна вредност на уставниот поредок, бидејќи ја негира институционалната и функционалната автономија на Уставниот суд и ја релативизира неговата уставна положба како посебен орган задолжен за заштита на уставноста и законитоста.

Дополнително, Судот веќе го има афирмирано значењето на финансиската независност како составен дел на уставно загарантираната самостојност и независност и на судската власт. Со Одлуката У.бр.21/2025 и У.бр.52/2025 од 8 април 2026 година, Судот го поништи Законот за изменување на Законот за платите на судиите од редовното судство („Службен весник на Македонија“ бр. 39/2026).

По донесувањето на одлуката со која на сите останати судии во државата им се зголемува коефициентот, настана парадоксална ситуација, па така платите на претседателот на Врховниот суд и на судиите се повисоки од платите на претседателот и на судиите во Уставниот суд.

Во овој момент, платите на судиите и на претседателот на Врховниот суд се пресметуваат според повисоки коефициенти (2,61 и 2,84), додека платите на претседателот и судиите на Уставниот суд до 1 октомври ќе останат пресметувани според пониски коефициенти. (2.60 и 2.81).

Поради наведените аргументи, со Одлуката У.бр.22/2026, Судот го определува начинот на извршување на истата и нејзиното одложно дејство. Ова значи дека по истекот на определениот рок- 1 октомври 2026 година, пресметката на платите на претседателот и на судиите на Уставниот суд ќе се прави согласно со Законот за изменување на Законот за плата и други надоместоци на избрани и именувани лица во Република Македонија(„Службен весник на Македонија“ бр.272/2024), со кој е утврден повисок коефициент за пресметка на нивните плати судија - 2,85, претседател - 3,08.

Ова значи дека платите на претседателот на Уставниот суд и на судиите на Уставниот суд ќе бидат зголемени по 1 октомври во ист сооднос како и зголемувањето на платите на судиите во редовното судство.

Дополнително, Одлуката значи дека доколку Собранието не постапи во согласност со правните ставови на Судот заземени во наведената одлука, до 1 октомври 2026 година, односно сѐ додека претседателот и судиите на Уставниот суд не бидат издвоени како статусно, така и преку коефициентот за пресметка на нивните плати, за нив се применува законскиот режим што важи и за останатите избрани и именувани лица утврден во Законот за плата и други надоместоци на избрани и именувани лица во Република Македонија, но во конкретниот случај за платите на претседателот и на судиите на Уставниот суд ќе се применува законското решение наведено во одлуката на Судот, соопштуваат од Судот.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Ребаланс на буџетот: Дефицитетот се зголемува од 3,5% на 4,1% од БДП, ќе биде 750 милиони евра

Владата го усвои ребаласнот на буџетот...

Околу 750 милиони евра буџетски дефицит, или зголемување од над 110 милиони евра во однос на првичниот буџет, носи ребалансот кој денеска беше усвоен на Владина седница. ( тука првиот телоп). Од Владата појаснуваат дека зголемувањето е резултат на засилени капитални инвестиции, инфраструктурни проекти и намалување на акцизите на горивата. Со ребалансот,..( од тука вториот) вкупните приходи се проектирани на околу 6,16 милијарди евра, а расходите на околу 6,9 милијарди евра. Најголем дел од расходите одат кон капитални инвестиции, кои се зголемуваат за околу 95 милиони евра (до тука)..., а ќе бидат насочени кон инфраструктурни проекти како изградба на коридорите 8 и 10Д, железничка инфраструктура, енергетика, животна средина и локални проекти.

Најголемо зголемување на капиталните средства со ребалансот добиваат Министерството за животна средина и за транспорт. Дополнителни средства се предвидени и за образованието, здравството и Државната изборна комисија. Кратења речиси и да нема, освен пренамена на дел од средствата во Министерството за внатрешни работи.

Како што најави Димитриеска-Кочоска, финансирањето на дефицитот и отплатата на обврските ќе се врши преку комбинација на домашно и странско задолжување, издавање државни хартии од вредност, како и заеми од меѓународни финансиски институции. Таа посочува дека јавниот долг останува на одржливо ниво под 60 проценти од БДП, а значаен дел од средствата се насочени кон редовно сервисирање на обврските кон домашните и странските кредитори.

„Буџетскиот дефицит од 40,1 милијарда денари, како и обврските за отплата на долгот во вкупен износ од 76,4 милијарди денари, ќе се финансираат преку комбинација на домашно и странско задолжување. Над 54 милијарди денари се наменети за редовно сервисирање на обврските кон странските кредитори, а околу 20 милијарди денари за отплата на домашниот долг. Финансирањето ќе се обезбедува преку државни хартии од вредност, заеми од меѓународни финансиски институции и задолжување на меѓународниот пазар на капитал.“

Ребалансот проектира умерен економски раст на БДП од 3,5%, додека инфлацијата се очекува да изнесува околу 4,5%, што претставува благо зголемување во однос на првичните проекции од 4,2%, под влијание на надворешни ценовни притисоци и цените на енергенсите на светските пазари.

Живот

Во Германија, 52% од подстанарите не се селат, иако становите се скапи. Се плашат од уште поскапи

Киријата претставува голем финансиски товар за многу станари во Германија, но стравот од уште поскапи договори ги одвраќа од преселба, и покрај нивната желба за промена, според студија на Институтот Аленсбах.

Киријата претставува голем или многу голем финансиски товар за 52 проценти од испитаниците, според студија нарачана од компанијата за недвижности Хајмстаден.

Сепак, станарите остануваат во квадратните метри што ги изнајмиле, плашејќи се од уште повисоки кирии, што го продолжи просечното време на живеење во истиот дом на 18 години. Пред десет години, 40 проценти од станарите живееле во истиот стан помалку од пет години, додека денес само 26 проценти од нив укажуваат на толку краток период на изнајмување.

Уделот на оние кои живееле во истиот дом најмалку 20 години се зголемил на 24 проценти, што е за шест процентни поени повисоко отколку во 2019 година. Кога ќе се земат предвид дополнителните трошоци, закупците сега им плаќаат на сопствениците на станови 20 проценти повеќе кирија, од просек од 807 евра месечно.

Закупците се претежно задоволни од самите станови

Новите договори за изнајмување станбен простор носат значително повисоки цени во многу градови. Во Хамбург и Минхен, тие сега се речиси 50 проценти повисоки отколку во 2016 година, а во Берлин за околу 66 проценти. И покрај финансискиот притисок, огромното мнозинство закупци се задоволни од изнајмените квадратни метри, вкупно 83 проценти.

Закупците дале најдобри оценки за локацијата на зградата, распоредот на станот и достапноста на топла вода, додека најмногу поплаки изразиле за недостатокот на паркинг места, потрошувачката на енергија и износот на киријата.

Прашањето за експропријација на големи компании за недвижности е предмет на дебата со години

Околу една четвртина од испитаниците веруваат дека би било оправдано да се експропријатираат големи сопственици на имоти, додека 34 проценти се против таква опција. Прашањето за експропријација на големи компании за недвижности е тема на дискусија во Германија, особено во Берлин, со години.

Анкетата на Институтот Аленсбах е спроведена преку лични интервјуа со примерок од 1.057 лица помеѓу 23 март и 9 април. Резултатите се репрезентативни за населението над 16 години, со статистичка грешка од околу три процентни поени.

Извор: Индекс.хр

Тагови: Германија

Европа

Политички потрес во Литванија- премиерката наеднаш поднесе оставка

Литванската премиерка Инга Ругине поднесе оставка, објави ЛРТ.

Владата во заминување на седница донесе одлука да поднесе оставка и да му го врати мандатот на претседателот.

„И покрај сите тешкотии, имаме многу со што да бидеме горди, а секој од вас даде значаен придонес за благосостојбата на нашата земја и подобрувањето на животот на нашиот народ“, им рече Ругине на министрите.

Таа по седницата изјави дека ја напушта функцијата „со крената глава и мирно срце“, отфрлајќи ги тврдењата дека нејзината сопствена партија ја принудила да си замине.

Писмото за оставка ќе биде доставено до литванскиот претседател Гитанас Науседа, кој ќе побара од владата во заминување да продолжи да ја извршува функцијата со технички мандат додека не се формира нов кабинет. Според коалицискиот договор, лидерот на социјалдемократите Миндаугас Синкевичиус е предложен за нов премиер.

Претседателот на земјата има 15 дена да предложи кандидат за премиер до парламентот, по што, доколку биде потврден, ќе има уште 15 дена да го презентира составот на новата влада и нејзината програма.

Новото владејачко мнозинство го сочинуваат Социјалдемократската партија, Сојузот на демократи „За Литванија“ и Сојузот на литвански земјоделци, зелени и христијански семејства, кои заедно имаат 75 места во парламентот.

Коалицискиот договор предвидува и промени во составот на владата, вклучително и ново раководство на министерствата за земјоделство, енергетика, здравство и заштита на животната средина.

Ова е втора промена на владата во текот на тековниот парламентарен мандат, откако претходниот литвански премиер Гинтаутас Палукас поднесе оставка минатата година поради истрага за неговите деловни врски.