Претседателот на Владата, Христијан Мицкоски, кој престојува во работна посета на Соединетите Американски Држави, во ексклузивно интервју за МИА од Вашингтон зборува за соработката со САД, за гасоводот и дата-центрите, како и за односите со Бугарија.

Во интервјуто, премиерот Мицкоски истакнува дека ние сме врвен приоритет на САД во регионот, дека апсолутно во Македонија и во оваа Влада гледаат како на близок пријател и дека разговараат за капитални проекти во енергетиката и инфраструктурата.

– Она што мене ме радува е фактот дека апсолутно во Македонија и во оваа Влада, Соединетите Американски Држави и актуелната администрација на претседателот Трамп гледаат како на близок пријател, не само во регионот туку и во Европа, и дека нивната поддршка останува непроменета – не само кога станува збор за НАТО-алијансата, туку и во делот на економијата и потенцијалните инвестиции коишто Соединетите Американски Држави ги имаат во Македонија – вели премиерот Мицкоски.

Што се однесува до односите со Бугарија, тој истакнува дека таа тема е неизбежна и секако се разговара, посебно со луѓе од Советот и Комисијата.

– Нормално дека таа тема ја разговараме. Јас не сум од оние луѓе коишто брзоплето ги прават работите во политиката. Свесен притоа за реалноста, свесен за погрешната политика во минатото од претходните влади. Од друга страна, очекувањата на некои радикални елементи во нашата структура за повлекување од меѓународни договори и преговори – тоа би било идеално доколку сме ние сами на овој свет, но не сме сами и мораме да се бориме да ги повратиме загубените позиции кои во минатото, за жал, претходната влада ги минираше – вели Мицкоски.

Тој додава дека во рамките на таа борба ние секогаш презентираме аргументи коишто се јасно методолошки разбирливи за соговорниците.

– Подготвени сме да аргументираме, подготвени сме, ако аргументите на соговорникот ги совладаат нашите аргументи, да ги прифатиме. Не се инаетиме, не сме тврдоглави. Но, она што претставува наша цел е нашата стратегија, нашата вистина да ја презентираме на најдобар начин на којшто можеме и преку една политичка дебата, една политичка борба на меѓународната сцена да вратиме дел од позициите коишто претходните влади ни ги загубија – истакнува премиерот Мицкоски.

Во однос на дата-центрите, вели дека економијата неповратно се менува, истакнувајќи дека мораме да градиме податочни центри со високи стандарди, со воздушно и фреонско ладење. А што се однесува до гасоводот – ќе имаме 12 пати зголемен капацитет за инвестиции, за гасни централи коишто би произведувале електрична енергија, којашто потоа би се користела во некои податочни дата-центри, а потоа од нив би црпеле можности за вештачка интелигенција. Се бара инвеститор и за Чебрен и Галиште и веќе е разговарано во ДФЦ со Каролајн Вик, а интересот е огромен.

Премиере Мицкоски, во Вашингтон имавте средби со повеќе конгресмени, кои во пресрет на вашата посета организираа дебата со претставници на Стејт департментот на тема Балкан. На таа дебата повеќето држави беа оценувани во контекст на националистичките тензии, славењето воени злосторници, додека Македонија беше издвоена, со позитивни дискусии за изградбата на стратешки важната инфраструктура и воената соработка. Како Вие ја оценувате соработката со САД, со администрацијата на Трамп и нивната политика кон нас и кон регионот?

– Не само со овие соговорници, посетата ја искористивме за средби со различни структури во Вашингтон, со тинк-тенкови, финансиски корпорации, за уште еднаш да ја потврдиме нашата определба и исто така да го потврдиме стратешкото партнерство кое го имаме како земја со Соединетите Американски Држави. Она што мене ме радува е фактот дека апсолутно во Македонија и во оваа Влада, Соединетите Американски Држави и актуелната администрација на претседателот Трамп гледаат како на близок пријател, не само во регионот, туку и во Европа. Нивната поддршка кон нас останува непроменета не само кога станува збор за НАТО-алијансата, туку и во делот на економијата и потенцијалните инвестиции коишто Соединетите Американски Држави ги имаат во Македонија. Тука посебно би го издвоил пристапот со ДФЦ, финансиската корпорација за развој, каде што имав средба со Каролајн Вик, која е практично одговорна за развој и инвестиции низ светот. Финансиското портфолио е околу 200 милијарди долари. Разговаравме за можно финансирање на Чебрен и Галиште, разговаравме и за друг тип инфраструктурни, енергетски и податочни инвестиции што би ги правела Владата, а исто така и за приватни инвестиции коишто би дошле од Америка во Македонија. Така што, кога сето ова би се изанализирало, јас не би дал суд за фокусот и низ која оптика регионот го гледа администрацијата на претседателот Трамп, туку повеќе би се задржал низ која оптика ја гледа Македонија. Мислам дека ја гледа низ најблиска оптика, дека сме врвен приоритет во регионот и ценам дека во годините коишто следат, од ова стратешко партнерство ќе се изнедрат многу капитални проекти коишто ќе имаат историско значење.

Една таква иницијатива е веќе најавена – рудникот за антимон во Крива Паланка.

Таму се присутни во делот на ПД-грантирање од пет милиони долари, за развој на проектот во Крстов Дол, во местото Луке, Паланечко, но тоа е само почеток. Велам дека врз основа на оној разговор што го имав во ДФЦ со Каролајн Вик, интересот е огромен. Наша цел како Влада е да обезбедиме финансирање на проектот Чебрен и Галиште. Од нивна страна има интерес, истиот проект беше презентиран, задолживме канал за комуникација меѓу Владата и ДФЦ, и тоа е добро. Кога станува збор за стратешката и критичната инфраструктура, тука се гасоводите коишто ги градиме, тука се автопатите – Коридорот 8 и Коридорот 10д, пругата којашто ќе биде модернизирана, а е дел од Коридорот 10, и пругата којашто ја градиме, а е дел од Коридорот 8.

Американската страна е доста заинтересирана за гасоводот со кој САД би станале сериозен снабдувач на регионот со ЛНГ (втечнет гас). Каква би била нашата геополитичка положба како земја низ која за првпат поминува гасовод за снабдување на други држави и какви капацитети и индустрии може да се развиваат врз база на овој гасовод?

– Треба поблиску во јавноста да се објасни што е целта на тој гасовод. Треба терминалот за втечнет природен гас, познат како ЛНГ-терминал во Грција (Александрополи), да го поврземе со Централна Европа, за да биде конкуренција на Јужниот тек. Капацитетот е некаде околу три милијарди метри кубни, а ако се зголеми притисокот, може да дојде и до шест милијарди. Она што го прави специфичен е тоа што гасоводот е двонасочен. Ние досега како држава имавме само еден односочен влез – Жидилово – со капацитет од некаде околу 800 милиони метри кубни, или милијарда и 200 милиони со зголемен притисок. Што значи дека капацитетот на гас којшто би можеле утре да го користиме во Македонија со изградбата на овој гасовод е драматично зголемен. Но, за да бидеме на рутата на транзит, што е практично и наша цел и амбиција, ние мораме да го завршиме и северниот интерконектор со кој ќе се поврземе со соседна Србија. И тој ќе биде двосмерен, така што кога ќе ги завршиме овие два проекта, што јас очекувам да биде на крајот на 2028 година, геостратешката положба на земјата ќе биде сосема поинаква.

Во овој момент ние како држава консумираме околу половина милијарда метри кубни годишно. Значи, ќе имаме 12 пати зголемен капацитет за инвестиции, за гасни централи коишто би произведувале електрична енергија, којашто потоа би се користела во некои податочни дата-центри, а потоа од нив би црпеле можности за вештачка интелигенција. Тоа е еден сериозен план за развој на државата и каде би требало да се движи Македонија во иднина.

Тесно грло се високонапонските мрежи за пренос на електрична енергија. Ние сме одлично поврзани со нашиот северен и јужен сосед со далноводи на 400-киловотно напонско ниво. Одлично сме поврзани и со нашиот источен сосед – еден 400-киловолен далновод и два паралелни 110-киловолтни далноводи, а сега го градиме проектот со којшто ќе се поврземе со нашиот западен сосед, повторно со 400-киловолен далновод. Со тоа ќе бидеме буквално енергетска крстосница кога станува збор за преносот на висок напон на електрична енергија. Сите овие проекти се критична инфраструктура. Сите овие проекти ја зголемуваат отпорноста во регионот, безбедноста и се многу значајни за источното крило на НАТО. Ние како држава можеме да ја искористиме нашата сега веќе посилна геостратешка положба и од сето ова да извлечеме корист за граѓаните, и економски побргу да се развиваме. Тоа е суштината и тоа е приоритетот на оваа Влада.

Ги спомнавте податочните (дата) центри. Има и критики во Македонија дека центрите многу предизвикувале бучава, трошеле вода. Спомнавте неодамна дека сте во разговори за развој на вакви центри со компанијата „Рамбл“ на Крис Павловски, која неодамна склучи голем договор во АИ-индустријата. Дали сте во разговор и со други компании и што би можеле локалните заедници и економијата во целина да очекуваат од изградбата на овие центри?

– Тоа е процес кој е неповратен. Човештвото ќе се движи во таа насока. Секој којшто има дилема тука, не ѝ мисли добро на сопствената држава. Прашањето е како да го канализираме овој процес и да извлечеме максимум од него. Го спомнавте Крис Павловски и „Рамбл“ – тие сега направија аквизиција, купија компанија во Германија и сега се компанија од околу пет милијарди долари. Тоа е една сериозна групација која сериозно се развива. Да, разговараме со него. Меѓу другото, имаме уште пет други компании со коишто разговараме. Сите кои не се разбираат во високата технологија зборуваат за бучава, за водено ладење. Ние сега имаме и воздушно ладење и фреонско ладење, така што жалам што сѐ уште кај нас постојат и такви политички сили и елементи коишто се обидуваат да нѐ вратат повторно во некои времиња од XIX или почетокот на XX век, мислејќи дека на тој начин, по пат на емоција, ќе привлечат внимание. Но, мислам дека се политички губитници и ќе бидат поразени, бидејќи македонските граѓани сакаат да ја видат државата како оди напред. Оваа Влада има јасен план којшто може да го објасни на една страница. Во животот, во политиката, најважно е тоа што можете да го кажете со малку зборови, што можете едноставно да го објасните, за луѓето да ве разберат. Што е главната цел на оваа Влада? Економски развој којшто ќе се темели на три столба: Инфраструктура – патна и железничка. Енергетска инфраструктура, производни капацитети и преносни системи. Висока технологија, меѓу која се и податочните дата-центри, но и диверсификација на преработувачката индустрија, бидејќи најголем дел од нашите инвеститори кои се дојдени од странство во периодот 2008–2012 година се во автомобилската индустрија. Таму работите се менуваат и работиме на диверсификација на ова портфолио. Ова е практично стратегијата на оваа Влада и сѐ што правиме и работиме е во таа насока – како економски да го забрзаме развојот. Затоа што трудоинтензивната индустрија ние веќе нема да можеме да ја сервисираме во иднина, имаме сѐ помалку работна сила. На нас ни треба високотехнолошка индустрија, со голема додадена вредност, со којашто ќе го зголемиме бруто-домашниот производ и ќе го зголемуваме стандардот на граѓаните. Овој процес нема да биде за еден мандат. Ова е процес којшто треба да трае 2-3-4 мандати. Не велам дека оваа Влада ќе биде толку долго, ниту пак јас пледирам да бидам претседател на Владата толку долго. Но, во суштина, ова треба да биде национална стратегија за тоа како треба да се развива државата. Овој процес е неповратен. Човештвото оди натаму и, впрочем, ние денес без вештачка интелигенција и некои податочни центри коишто некаде функционираат веќе не можеме да направиме ниту телефонски повик преку мобилен телефон.

Дали Владата би можела да гарантира дека овие центри за кои се разговара би биле од нов вид, со затворен круг на разладување кои не трошат много вода?

– Апсолутно.

За да функционираат овие економски стратегии, потребни се договори за трговија. Има ли нешто ново на тој план со САД?

– Ние рамката ја дефиниравме. Условите се поставени, останува уште формално потпишување меѓу нашето МНР и нивниот трговски претставник и нивната Влада. Рамката е договорена, условите веќе функционираат. Ние имаме навистина најдобри услови во регионот.

Од опозицијата има критики за одлуката за намалување на дел од воената помош за четири држави од Европа, меѓу кои сме и ние, и за Јужна и Средна Америка. Колку е тоа значајно според Вас?

– Ние сме еден од најголемите корисници на воена помош од Соединетите Американски Држави. Оваа одлука има друг мотив, за којшто јас, нормално, сега не би зборувал. Но, нашата соработка во рамките на воената индустрија и помошта што ја добиваме од САД останува и ќе се продлабочува.

Добар дел од Вашата дискусија во Атлантскиот совет во Вашингтон беше на темата Бугарија. Дали во Њујорк се очекуваат одредени средби и разговори на тој план?

– Секако, кога разговараме со нашите европски партнери, посебно со луѓето од Советот и Комисијата, со претседателот Кошта, со високата претставничка за надворешна и одбранбена политика, Каја Калас, имаме и регионални настани на кои ќе учествувам и јас во делот на мултилатералата, таа тема е неизбежна. Нормално дека таа тема ја разговараме. Јас не сум од оние луѓе коишто брзоплето ги прават работите во политиката. Свесен притоа за реалноста, свесен за погрешната политика во минатото од претходните влади. Од друга страна, очекувањата на некои радикални елементи во нашата структура за повлекување од меѓународни договори и преговори – тоа би било идеално доколку сме ние сами на овој свет, но не сме сами и мораме да се бориме да ги повратиме загубените позиции кои во минатото, за жал, претходната влада ги минираше.

Така што, во рамките на таа борба ние секогаш презентираме аргументи коишто се јасно методолошки разбирливи за соговорниците. Подготвени сме да аргументираме, подготвени сме, ако аргументите на соговорникот ги совладаат нашите аргументи, да ги прифатиме. Не се инаетиме, не сме тврдоглави. Но, она што претставува наша цел е нашата стратегија, нашата вистина да ја презентираме на најдобар начин на којшто можеме и преку една политичка дебата, една политичка борба на меѓународната сцена да вратиме дел од позициите коишто претходните влади ни ги загубија.

Мислам дека привлекуваме внимание и веќе сме во сериозна оптика на нашите партнери, посебно во Европа. Бараме решенија. Јас никогаш нема да влезам во процес без да имам предвидлив крај. По мене, за да дојдеме до еден таков процес, најпрвин треба да изградиме доверба, а за тоа треба да разговараме. Треба таа желба да постои и од двете страни – ова е двонасочна улица, не може само од едната страна. Ќе го водиме процесот паралелно, подготвени сме да разговараме за усогласување на акцискиот план за малцинства, се разбира во присуство на меѓународната заедница, бидејќи ако водиме дијалог само со нашиот источен сосед, тогаш се потврдува она што ние го велиме – дека е билатерално прашање. Се плашам дека таков дијалог е дијалог на луѓе кои можеби нема да успеат да се слушнат на вистински начин. Затоа ценам дека е потребно да имаме уште еден на масата. Еве, тоа нека биде претставник можеби од страна на Европската Унија.

Продолжуваме да ги испорачуваме реформите коишто се дел од Планот за раст, од Реформската агенда. Го следиме развојот на настаните во Европа на политичката сцена – еве, последно референдумот во Исланд, регионалните избори во Германија, претседателските избори коишто доаѓаат во Франција... Динамично е, секаде во светот е динамично. Ние мораме во овие предизвици да ја најдеме и нашата шанса и тоа го правиме. Впрочем, ја бараме шансата и сите оние резултати коишто пристигнуваат – 4,3 проценти раст на БДП во вториот квартал, раст на индустриското производство, раст на туризмот, контролирана инфлација два до два и пол проценти пониска од нивото што е во Европската Унија – сѐ се тоа индикатори дека по овие 26–27 месеци, колку што работиме како Влада, конечно доаѓаат резултати и од еден длабок минус, од една тотално распадната, понижена, ограбена, омаловажена држава, ние доаѓаме до состојба на нула. Јас не можам да кажам дека сме не знам колку отидени нагоре, но сме на една состојба на нула од којашто треба да почнеме да градиме нагоре.

Деновиве имаше најава за некаков вид асоцијативно членство во ЕУ дури и за Канада, какво што претходно го покренаа Вучиќ и Рама. Некои зборуваат и за Шкотска, Велс.

– Јас не би навлегувал сега во таков тип дискусија. Тоа е сѐ само како брејнсторминг, размена на идеи. За нешто да влезе, да профункционира, тоа подразбира промена на договорот што го има самата ЕУ. Светот дефинитивно се менува, и тоа се менува со голема брзина. Се репозиционираат интересите и јас ценам дека во еден таков мултиполарен свет ние, повторно ќе кажам, како релативно малубројна земја, не многу значајна имајќи ја предвид големината како територија – но како локација значајна, посебно во овој дел од светот – треба да ја најдеме нашата шанса. И мислам дека ја пронаоѓаме.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Според НАСА, стрмната вдлабнатина е широка околу 220 метри, или должина на две фудбалски игралишта, и длабока до 50 метри, што е висина на три жолти училишни автобуси наредени еден врз друг.

Тоа е најголемиот познат кратер од удар во Сончевиот систем во поновата историја, објавува CBS News.

Истражувачите рекоа дека се проценува дека толку голем настан се случува само еднаш на секои 132 години, што го прави рудник на информации додека НАСА се подготвува да изгради база за астронаути на Месечината.

„Овој настан претставува статистички редок настан, практично набљудување што се случува еднаш во животот“, напишаа научниците во една од двете студии на оваа тема објавени во списанието Science Advances.

Орбитерот за лунарно извидување (LRO) на НАСА го забележа кратерот на страната на Месечината свртена кон Земјата некаде помеѓу 11 април и 22 мај 2024 година, кратко откако беше создаден кога фрагмент од астероид или комета со големина на зграда од три до шест ката ја погоди површината. Ударот врз Месечината не беше снимен во реално време од телескопи на Земјата или во вселената.

Широкоаголните слики на LRO не беа идентификувани во огромната количина на податоци сè до август 2025 година. Вселенското летало собра подетални слики минатата есен, по што откритието беше потврдено претходно оваа година.

The crater, which is bigger than the Roman Colosseum, is the result of a powerful impact two years ago. https://t.co/9QtPeiMExV

— NBC News (@NBCNews) September 17, 2026

Кратерот, именуван по покојниот Томас Мекгичин, поранешен директор на Лунарниот и планетарен институт во Хјустон, е три пати поголем од претходниот рекордер пронајден од LRO пред една деценија.

Месечината, која е покриена со кратери уште од античко време, е дом на некои од најголемите кратери од удар во Сончевиот систем, вклучувајќи еден што се протега на повеќе од 2.500 километри.

Овој последен удар ја преобликуваше површината на Месечината на површина со пречник од повеќе од 120 километри. Прашината и карпите беа исфрлени под поголем агол од очекуваното, според Марк Робинсон, главен научник за камерите на LRO и компанијата наречена Intuitive Machines. Робинсон беше главен автор на една од студиите.

Друга студија идентификуваше ладна зона широка околу пет милји околу новиот кратер, што е во согласност со олабавувањето на горниот слој на Месечината. Коавторот на студијата, Дејвид Пејџ од Универзитетот во Калифорнија, Лос Анџелес, го споредува процесот со градинарство.

„Сега ги сметаме ударите како начин за обработка на реголитот, поместување на седименти и исфрлање материјал што нормално би бил под површината“, рече Пејџ.

Лунарното извидувачко летало на НАСА орбитира околу Месечината од 2009 година, обезбедувајќи поглед одблизу на површината на Месечината додека вселенската агенција се подготвува да испрати астронаути назад.

Бројните откритија на кратери од страна на LRO од неговото лансирање покажуваат дека горниот сантиметар од почвата на Месечината еродира од исфрлени честички на секои 80.000 години, побрзо отколку што се сметаше претходно, според Робинсон.

Спротивно на популарното верување дека прашливите месечеви отпечатоци на лунарните шетачи на Аполо ќе траат засекогаш, тие „дефинитивно одамна исчезнати во тој временски период“, рече Робинсон во е-пошта.

Следниот чекор е да се пресмета ризикот од исфрлени честички од кратерите до планираната база на Месечината на НАСА:

„Тие информации ќе им помогнат на инженерите да ги зајакнат структурите за да не мора да се грижат за штета“, заклучи Робинсон.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Станува збор за компактен СУВ од Б-сегментот кој ја носи единствената хибридна технологија на Нисан од третата генерација, со која компанијата ја проширува својата понуда на електрифицирани возила во Европа.

Одлуката доаѓа во годината кога фабриката во Сандерленд ја слави својата 40-годишнина. Kicks ќе се произведува заедно со постојните модели Qashqai, Juke и LEAF, што го прави десетти модел произведен во фабриката од 1986 година.

Поддршка од владата и индустријата

Британскиот министер за економија и трговија Џонатан Рејнолдс истакна дека одлуката за производство на новиот модел во Сандерленд е „одличен знак за доверба во британската производствена индустрија“, додека Масимилијано Месина, претседател на регионот AMIEO на Nissan, ја нагласи брзината со која компанијата воведува нови модели на европскиот пазар.

Кикс е вториот голем производствен потег на Нисан во Европа овој месец, по најавата за нов електричен мал автомобил од А-сегментот наречен Пиксо, кој се очекува да биде претставен следната недела. Изгледа како ретро-модерна верзија на автомобилот со четири врати на Рено.

e POWER технологија

Кикс ќе има технологија e POWER од трета генерација, која треба да се појави во 2025 година, која ќе обезбеди подобрена ефикасност на горивото, пониски емисии и поудобно возење. Системот користи електричен мотор за напојување на тркалата, при што бензинскиот мотор се користи само за полнење на батеријата, давајќи им на возачите електрично искуство со практичноста на полнење гориво на бензинска пумпа.

Од неговото лансирање во 2016 година, повеќе од 1,9 милиони e POWER хибриди се продадени низ целиот свет, вклучувајќи 200.000 модели Qashqai e POWER произведени во Сандерленд.

40 години производство

Од 1986 година, Nissan Motor Manufacturing UK прерасна во најголем погон за производство на поединечни автомобили во Велика Британија. Со инвестиција од 5 милијарди фунти, објектот директно вработува околу 6.000 луѓе и поддржува дополнителни 30.000 работни места во синџирот на снабдување, извезувајќи возила на повеќе од 100 пазари низ целиот свет.

Фабриката неодамна достигна значајна пресвртница, произведувајќи 12 милиони возила откако првиот Nissan Bluebird излезе од производствената линија во 1986 година, што е во просек по еден автомобил на секои минута и 45 секунди.

Од следната година, Сандерленд ќе произведува и сосема нов модел Juke од трета генерација, кој за прв пат ќе биде целосно електричен.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.