Затоа се чувствуваме престимулирано и исклучено од реалниот свет. На оваа „допаминска криза“ предупредува невронаучникот Т.Ј. Пауер, основач на The DOSE Lab, кој го дискутираше проблемот на модерното време во популарниот подкаст „The Problem With Dopamine“ што го води Џејмс Смит.

Допаминската криза на модерното време

Допаминот е невротрансмитер клучен во центарот за награда на мозокот и го регулира расположението, мотивацијата и учењето. Се ослободува кога чувствуваме задоволство, но постојаниот прилив на дигитална содржина - од смешни видеа до лајкови на објавите – доведува до презаситување.

Пауер, автор на бестселерот „The DOSE Effect“, тврди дека нашите мозоци стари 300.000 години се „киднапирани“ од технологија стара само неколку децении. „Ако имате проблеми со концентрацијата, секојдневните задачи ве иритираат и имате чувство дека животот ви е помалку пријатен, здодевен и монотон, тогаш сте го исцрпиле допаминот“, објаснува Пауер.

Заробени во светот на екраните

„Нашите предци доживувале само неколку скокови на допаминот дневно, додека модерниот живот носи стотици вакви скокови, оставајќи го мозокот престимулиран без мотивација“, вели Пауер. Тој сликовито опишува еден типичен ден: „Се будите и го зграпчувате екранот, поминувате 10 часа залепени на средниот екран, продолжувате на малиот екран, потоа се опуштате пред големиот екран и конечно завршувате во кревет со малиот екран. Тоа е денес нашиот живот - секој ден...“

Водителот на подкастот, Џејмс Смит, признава дека самиот ги чувствува ефектите, бидејќи неговата работа зависи од технологијата. Тој го опишува својот вечерен ритуал на гледање Netflix додека скрола по телефонот како „смирувачки и компулсивен“, додавајќи дека неговиот телефон „лежи на градите“ додека гледа телевизија.

Последици на реалниот живот и односите

Оваа зависност од екраните не влијае само на нашата продуктивност. „Постојаната употреба на телефоните и сеприсутното снимање го зголемува нашиот страв од преземање социјални ризици, ја еродира нашата самодоверба, мотивацијата и отпорноста“, додава Пауер. Тој е особено загрижен за влијанието на онлајн порнографијата врз врските во реалниот живот.

„Користењето на порнографијата не е само безопасна навика, туку го преобликува начинот на кој луѓето се состануваат, флертуваат и се поврзуваат“, вели тој. „Многумина избираат екран наместо реална интимност, а тоа ги искривува очекувањата - колку повеќе гради гледате на екранот, помалку ќе ги гледате во реалниот живот.“

Како да се заштити новата генерација?

Просечната возраст на која децата првпат гледаат порнографски содржини е 13 години, и ТЈ Пауер ја поддржува неодамнешната одлука на австралиската влада да ги забрани социјалните медиуми за лица под 16 години.

„Нема шанси детето да помине шест или седум часа пред екранот, а да не доживее некаков проблем со менталното здравје, без разлика дали станува збор за анксиозност, лошо расположение, па дури и депресија“, додава тој.

Како иден татко, тој вели дека многу внимателно ќе размисли за пристапот на неговото дете до екраните. „Не можеме да го вратиме духот во шишето, но некогаш можеме да го вратиме на кратко и да му дадеме одмор на нашиот мозок.“

Како да се спротивставите и да ја вратите рамнотежата

Пауер и Смит истакнуваат дека досадата е клучна за повторно воспоставување на фокусот. Тие предлагаат едноставни чекори за да ја намалите зависноста од допаминскиот наплив што го обезбедуваат екраните.

Пет чекори за дигитална детоксикација

Оставете го телефонот во друга соба и вклучете штоперица.

Потоа кратко истуширајте се за да го започнете процесот на смирување на мозокот.

Завршете некои лесни домашни работи, како што е полнење на машината за миење садови, за дополнително да го смирите мозокот.

Сега сте подготвени да се опуштите со активност што ве прави среќни, како готвење, разговор, гледање филм или читање книга.

Вратете се на телефонот и проверете колку време поминало. Целта е постепено да го зголемувате времето поминато без него.

Природни начини за поттикнување на допаминот

Покрај дигиталната детоксикација, нивото на допамин можете да го урамнотежите природно. Поминувањето време на сончева светлина и во природа докажано помага, како и редовното вежбање, кое го стимулира ослободувањето на допаминот. Исхраната богата со протеини, како што се пилешко, јајца и јаткасти плодови, му обезбедува на телото градежни блокови за допамин.

Квалитетниот сон е исто така клучен, па затоа е важно да се избегнуваат екрани пред спиење. Конечно, активности како медитација, слушање музика, дружење со пријателите и занимавање со омиленото хоби, исто така, природно го поттикнува чувството на задоволство и мотивација.

Пауер завршува со интересна споредба: „Прачовекот го измислил огнот, а тоа била добра доза на допамин, но тој не стоел таму гледајќи во него осум часа. Иако денес, гледањето во огнот може да биде навистина добра работа наместо во екранот.“

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.