Зошто Трамп сака САД да го контролираат Гренланд? - Канал 5

Живот

Зошто Трамп сака САД да го контролираат Гренланд?

Претседателот Доналд Трамп пред два дена потврди дека на САД им е потребен Гренланд за нивната национална безбедност и рече дека новоназначениот специјален пратеник ќе „ја предводи акцијата“, предизвикувајќи остри критики од Данска и Гренланд.

Зошто Трамп сака САД да го контролираат Гренланд?

Ројтерс

Претседателот Доналд Трамп пред два дена потврди дека на САД им е потребен Гренланд за нивната национална безбедност и рече дека новоназначениот специјален пратеник ќе „ја предводи акцијата“, предизвикувајќи остри критики од Данска и Гренланд

Зошто Трамп го сака Гренланд?

Стратешката локација и ресурсите на Гренланд би можеле да бидат од корист за САД. Островот е најкратката рута од Европа до Северна Америка и е од витално значење за системот за рано предупредување од балистички ракети на САД.

Вашингтон изрази интерес за проширување на своето постоечко воено присуство на арктичкиот остров, вклучително и со распоредување радари таму за следење на водите меѓу островот, Исланд и Велика Британија, кои ги користат руските воени бродови и нуклеарните подморници.

Трамп вчера им рече на новинарите: „ Гренланд ни е потребен за нашата национална безбедност, а не за неговите минерали. Ако го погледнете Гренланд, ќе видите руски и кинески бродови по целиот брег.“

Податоците за поморскиот превоз и сообраќај покажуваат дека поголемиот дел од кинеското бродско пловење е во Тихоокеанскиот Арктик и по должината на Северниот Морски Пат во близина на Русија. Поголемиот дел од руското бродско пловење е околу рускиот брег, иако аналитичарите велат дека подморниците на Москва често пловат по водите меѓу Гренланд, Исланд и Велика Британија.

Пошироко, регионот надвор од Арктичкиот круг станува сè повеќе милитаризиран, при што земјите од НАТО, Кина и Русија го зголемуваат своето присуство таму.

Гренланд, чиј главен град, Нук, е поблиску до Њујорк отколку до данскиот главен град Копенхаген, е богат со минерали, нафта и природен гас. Но, развојот на наоѓалиштата е бавен, а инвестициите на САД во нивното вадење од внатрешноста на земјата се ограничени.

Колкаво е моменталното присуство на САД?

Американските сили одржуваат постојано присуство во воздухопловната база Питуфик во северозападен Гренланд.

Договорот од 1951 година меѓу Вашингтон и Копенхаген им дава на САД право слободно да се движат и да градат воени бази во Гренланд, сè додека однапред ги известат властите во Копенхаген и Нук.

Историски гледано, Данска била домаќин на американските сили бидејќи нема капацитет да го брани Гренланд и поради безбедносните гаранции што Вашингтон ги обезбедува преку НАТО, рече Кристијан Соби Кристенсен, виш истражувач во Центарот за воени студии на Универзитетот во Копенхаген.

Каков е моменталниот статус на Гренланд?

Арктичката територија, поранешна колонија на Данска, официјално стана територија (регион) на скандинавското кралство во 1953 година и е дел од данскиот Устав. Во 2009 година, на островот му беше доделена широка автономија, вклучително и правото да прогласи независност од Данска преку референдум.

Според закон од 2009 година, Парламентот на Гренланд, Inatsisartut, има право да активира член што би ги обврзал Данска и Гренланд да започнат преговори за постигнување целосна независност. Потоа жителите на Гренланд ќе мора да го одобрат тоа на референдум, а данскиот Парламент, исто така, ќе мора да даде согласност островот формално да се одвои.

Што сака Гренланд?

Односите меѓу Гренланд и Данска се затегнати по откривањето на злоупотреби врз локалното население од страна на данските колонијални власти во минатото.

Сепак, интересот на Трамп за островот ја наведе Данска да тргне по курс на подобрување на односите со Гренланд.

Анкетите покажуваат дека мнозинството од 57.000 жители на Гренланд ја поддржуваат независноста, но многумина предупредуваат да не брзаат да се отцепат од Данска, плашејќи се дека нивниот остров би можел да биде во неповолна положба и поранлив на барањата на САД.

Економијата на Гренланд зависи од риболовот, кој сочинува повеќе од 95 отсто од неговиот извоз, и од годишните субвенции од Данска, кои сочинуваат речиси половина од буџетот на островот.

Што ќе се случи доколку Гренланд се одвои од Данска?

Ако Гренланд стане независен, би можел да избере да се здружи со САД без да стане територија.

Островот би можел да влезе во таканаречена слободна асоцијација со САД, што би ги заменило данските субвенции со поддршка и заштита од САД во замена за воени права во областите на одбраната и одбраната, слично на Маршалските Острови, Микронезија и Палау.

Според Улрик Прам Гад, експерт за Гренланд, идејата на Трамп да го купи островот се темели на погрешно толкување на меѓународното право и принципот на самоопределување, кој им дава право на избор на луѓето.

Тагови: Гренланд

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Одбележување на роденденот на Мајка Тереза

Владина делегација предводена од првиот вицепремиер и министер за европски прашања Беким Сали денеска ќе положи цвеќе пред спомен-плочата на местото на родната куќа на Мајка Тереза, во центарот на Скопје, по повод роденденот на Мајка Тереза. 

Одбележување на роденденот на Мајка Тереза

А централниот настан по повод роденденот ќе се одржи во музејот на современата уметност под покровителство на првиот вицепремиер Сали, настан на кој гостин ќе биде и премиерот на Република Косово, Албин Курти. Поради посетата од министерството за внатрешни работи велат дека денеска во Скопје ќе има и посебен режим на сообраќај, за што од СВР Скопје апелираат до сите учесници во сообраќајот да ги почитуваат наредбите што ќе ги даваат полициските службеници.

Тагови: Мајка Тереза

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Метео

Денес сончево и топло

Времето денес ќе биде сончево и топло со мала до умерена локална облачност.

Денес сончево и топло

Попладне наместа ќе биде нестабилно со пороен дожд, грмежи и засилен ветер. Минималната температура ќе биде во интервал од 13 до 20, а максималната ќе достигне од 31 до 37 степени.

Во Скопје, сончево и топло со мала до умерена облачност, во попладневните часови во делови во котлината ќе има услови за пороен дожд и грмежи. Ќе дува слаб до умерен ветер од променлив правец. Минималната температура ќе се спушти до 19, а максималната ќе достигне до 37 степени.

Следува период на сончево и топло време. Попладне наместа ќе има изолирана појава на нестабилност со локален пороен дожд и грмежи.

Тагови: УХМР

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Интензитетот на сообраќај на патните правци надвор од градските средини е зголемен

СОСТОЈБА: Сообраќајот на државните патишта се одвива непречено, по суви коловози.

Интензитетот на сообраќај на патните правци надвор од градските средини е зголемен

ФРЕКВЕНЦИЈА: Интензитетот на сообраќај на патните правци надвор од градските средини е зголемен. На граничните премини од македонска страна нема подолги задржувања за влез и излез од државата.

ВНИМАТЕЛНО: АМСМ препорачува прилагодена брзина на движење, почитување на поставената сообраќајна сигнализација и внимателно управување со возилата, особено на патиштата низ котлините, речните долини и клисурите, каде има можност од појава на одрони. Ова посебно се однесува за делниците Катланово – Велес, Маврово – Дебар – Струга, Виница – Берово и Кочани – Делчево.

ИЗВЕСТУВАЊЕ: Во периодот од 17.08.2026 до 01.10.2026 година, поради изведување работи на објектот „Санација на косина на автопат А4, делница Миладиновци – Свети Николе – Штип (кај наплатна станица Преод)“, ќе биде изменет режимот на сообраќај пред наплатната станица Преод.

СЕЗОНСКИ РЕЖИМ НА СООБРАЌАЈ: Од 15 Април, патниот правец Охрид – Ресен преку националниот парк Галичица е отворен за сообраќај за сите видови возила до 3,5 тона.

ЗАБРАНА ЗА ТЕШКИ ТОВАРНИ ВОЗИЛА: Од 1 јули до 31 август на државните патишта во Македонија се воведува летен времен режим на сообраќај со кој се забранува движење на тешки товарни возила со вкупна маса над 15 тони, за време на деновите од викендот и за денови при екстремно високи температури. Термините се следни:

петок од 17:00 – 22:00 часот,

сабота од 09:00 до 18:00 часот и

недела од 09:00 до 22:00 часот.

Во деновите со екстремно високи температури, определени од Министерство зa здравство, забранaта ќе важи и од понеделник до четврток во период од 11:00 до 17:00 часот.

Ограничувањето не се однесува на возила кои превезуваат животни, цвеќе, хуманитарна помош, жито и житни култури и леснорасиплива стока, нафта и нафтени деривати, превоз на опасни материјали и возила кои вршат превоз за компании кои имаат склучено договори за изведување на проекти на државните патишта со ЈП за Државни патишта.

На магистралниот пат А2 делница: Скопје – Охрид – Скопје (со важност до 01 септември) се забранува движење на тешки товарни возила чија вкупна маса преминува 7,5 тони за време на викендите, во следните интервали:

петок од 15:00 – 22:00 часот,

сабота од 07:00 до 12:00 и од 18:00 до 24:00 часот и недела од 07:00 до 22:00 часот.

Овој посебен режим на сообраќај се воведува во текот на летото со цел избегнување на застојот во сообраќајот на патната делница кон најпосетуваното туристичко место во Република Македонија, намалување на застоите на пунктовите за наплата на патна такса и воопшто побрз проток на возилата и непречено движење на туристите.

Ограничувањето не се однесува на возила кои превезуваат живи животни, цвеќе, хуманитарна помош, жито и житни култури и леснорасиплива стока.

РАБОТИ НА ПАТ:

Од 06.07.2026 г. започна времена измена на сообраќајот при санација на мост на река Брегалница на Р1204 во Штип и ќе трае до завршувањето на санацијата.

Од 21.05.2026 г. во 8 часот ќе се започне со изведување на градежни активности-санација на мостови на државен пат А2 делница Гостивар-Стража конкретно на мост бр.4 Вијадукт на Атанасова река и мост бр.7 Вијадукт на Дол и истата ќе трае до завршување на санацијата. Со таа цел ќе биде воспоставен времен режим на сообраќај кој ќе трае до самото завршување на градежните активности.

Од 14.04.2026 г. се изведуваат градежни активности на Државен пат А2 делница Гостивар – Стража на мост бр.7 Вијадукт на Дол. Со цел да може да се реализираат работите за санација на мостови, ќе биде воспостовен времен режим на сообраќај додека траат градежните активности.

Од 30.03.2026 година, ќе се изведуваат градежни активности на државен пат А2, мостови на А2 на реката Вардар во близина на с.Желино во двата правци (Скопје – Желино и Желино – Скопје), со цел санација на истите. Времениот режим ќе се спроведува согласно Одобрението за временска измена на режим на сообраќај издадено од Министерство за транспорт.

Од 13.03.2026 година започна со активности за изведба на премин на интерконективен гасовод под автопат А1 (М1) Пријателство, делница Смоквица – Гевгелија. На делницата се поставени знаци за времен режим на сообраќај.

На државниот пат А2 (скопска обиколница) се врши рехабилитација во должина од 250 метри од клучка Волково до клучка Кондово. Има поставено соодветна сигнализација за затворањето на левата сообраќајна лента за претекнување. Сообраќајот се одвива по лентата за движење (средна) и лентата за принудно запирање (десна).

Од 12.09.2025 започната е градежната активноста – санација на свлечиште на регионален пат Р1202 делница Косоврасти – Мелнички Мост, односно воспоставена е времена измена на режимот на сообраќај до завршување на активностите.

Според известување од Виадукт Треј Дооел – Гостивар, како дел од изведбата на Коридор 10Д, во тек е важност на времен режим на сообраќај на патен правец Прилеп – Битола, каде ќе се пренасочи движењето на возилата по регионалниот пат Прилеп – Битола, од делот од клучка Лагово до Тополчани.

Тагови: сообраќај

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер