Зошто нема Нобелова награда за математика? - Канал 5

Зошто нема Нобелова награда за математика?

Октомври е месец посветен на Нобеловите награди - време од годината кога научниците и писателите чекаат да дознаат кој ќе го освои големиот златен медал во Стокхолм. 

Зошто нема Нобелова награда за математика?

Од 1969 година, и економистите се во центарот на вниманието, но математичарите и натаму се изоставени, пишува порталот „ИФЛ Сајенс“ (IFL Science).

Нобеловите награди за хемија, физика, медицина, мир и книжевност се петте категории основани од Нобел. Тие се доделуваат од 1901 година, за сите оние кои „придонеле за најголема корист за човештвото“, според неговиот тестамент во 1895 година. „Нобел“ за математика - нема, и таква награда никогаш не постоела. И, не е онака како што велат преданијата и легендите - дека Алфред Нобел, наводно, злонамерно ја отфрлил таа област во светската наука, затоа што неговата љубов - Австријката по име Софи Хес имала љубовна афера со познатиот математичар Џестер Митаг-Лефлер. Вистинската причина, се чини, е многу помалку сензационална, иако може да каже и повеќе за самиот основач на престижните награди.

Алфред Нобел (1833 - 1896) бил шведски хемичар, пронаоѓач и индустријалец, приврзаник на идеалистичкото верување дека откритието може да го помести светот кон подобра иднина. Донекаде иронично, неговиот најпознат изум - по Нобеловите награди, бил динамитот.

Во тестаментот се наведува: „Наградите за физика и хемија ќе ги доделува Шведската академија на науките; за физиолошки или медицински достигнувања - Институтот Каролинска во Стокхолм; за литература - Академијата во Стокхолм; а за застапници на мирот - комитет од пет лица избрани од норвешкиот Стортинг (Собрание)“.

Математиката, едноставно, не е спомената. Наградата за економија ја додаде Банката на Шведска во 1969 година, но математиката никогаш не била вклучена како посебна категорија.

Најчестото објаснување е дека Нобел бил човек од применета наука, практичен мислител фасциниран од пронајдоци, инженерство и технологии што би можеле да го променат материјалниот свет. Нему, математиката можеби му изгледала премногу апстрактна, премногу теоретска и премногу „одвоена од корисноста“ во вистинскиот свет. Дури и денес, наградите за наука се стремат да ги фаворизираат експерименталните откритија и опипливите наоди, пред чисто теоретскиот труд.

Натаму, друго вообичаено објаснување е дека математичарите веќе биле високо ценети во Шведска, во голема мера благодарение на Јест Митаг-Лефлер и неговото влијание во високото општество, но вклучувајќи го тука и кралот Оскар Втори, кој им доделувал награди и почести на математичари од цела Европа.

Областите како инженерство, биологија и екологија, исто така, се изоставени. Сепак, и овие науки понекогаш „странично“ си го наоѓаат патот. Нобеловата награда за физиологија или медицина често се доделува и за откритија поврзани со „биологијата“, на пр., па и со генетиката и имунологијата. Слично на тоа, достигнувањата во инженерството се опфатени во физиката или хемијата, како што се иновациите во полупроводниците, науката за материјали или ласерската технологија, коишто го трансформираа современиот живот.

Така, математичарите можеби немаат своја Нобелова награда, но имаат Филдсов медал, Абелова награда и задоволството од сознанието дека скоро секое откритие на добитник на „Нобел“, се гради на темелите на нивните равенки.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Кривична пријава против поранешен директор на ЈКП „Брегалница“-Делчево

Кривична пријава против поранешен директор на ЈКП „Брегалница“-Делчево поради „злоупотреба на службената положба и овластување“

Кривична пријава против поранешен директор на ЈКП „Брегалница“-Делчево

Надворешната канцеларија за криминалистички работи Делчево на 13.07.2026 поднесе кривична пријава против С.С.(61) од Делчево, поранешен директор на ЈКП „Брегалница“- Делчево, поради постоење основи на сомнение за сторено кривично дело ,„злоупотреба на службената положба и овластување“, по член 353 ст.1 во врска со член 45 ст.1 од КЗ.

С.С. како службено лице - директор на ЈКП „Брегалница“- Делчево ја злоупотребил службената положба и овластување со пречекорување на границите на своите службени овластувања, при што во периодот од 2023 до 2025 година, на вкупно 112 вработени во ЈКП „Брегалница“-Делчево им издал вкупно 92 решенија за зголемување на основната плата поради работна успешност, при тоа без да има предлози од непосреден раководител на работникот и без согласност на непосреден раководител на работникот, со што постапил спротивно на член 51 ст.1 од Колективниот договор за комуналните дејности и спротивно на член 81 ст.2 од Колективниот договор за уредување на правата, обврските и одговорностите од работниот однос на работниците од ЈКП „Брегалница“- Делчево и предизвикал вкупна материјална штета на јавното претпријатие од 267.873 денари.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

НЛБ Банка и „Прагма Продукција“ го официјализираа партнерството за претстојната летна концертна сезона

НЛБ Банка и „Прагма Продукција“ денеска го официјализираа партнерството за претстојната летна концертна сезона.

НЛБ Банка и „Прагма Продукција“ го официјализираа партнерството за претстојната летна концертна сезона

На заедничка прес-конференција ги најавија музичките настани што ќе ја одбележат летната програма, како и ексклузивните поволности што ќе бидат достапни за клиентите на НЛБ Банка, со посебен акцент на пакетот **nlb next**, наменет за младите.

На прес-конференцијата присуствуваа и членовите на дуото „Дупер“ и Слаткаристика, кои ги најавија претстојните настапи и ја поздравија иницијативата за поддршка на домашната музичка сцена.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

„Супер вторник“ за проширувањето на ЕУ - четири меѓувладини конференции во еден ден

„Супер вторник„ за проширувањето на Европската Унија – вака во Брисел го опишаа оддржувањето на дури четири меѓувладини пристапни конференции во еден ист ден, што според ресорната еврокомесарка Марта Кос се случува прв пат по 24 години. 

„Супер вторник“ за проширувањето на ЕУ - четири меѓувладини конференции во еден ден

„Супер вторник„ за проширувањето на Европската Унија – вака во Брисел го опишаа оддржувањето на дури четири меѓувладини пристапни конференции во еден ист ден, што според ресорната еврокомесарка Марта Кос се случува прв пат по 24 години. Од четирите водечки кандидатки - Црна Гора, Албанија, Украина и Молдавија, Црна Гора е апсолутниот првенец, додека Украина постигнала голем напредок во последните два месеци, оценија Кос и министерот за европски прашања на Ирска, Томас Бирн, чија земја е актуелен претседавач со Унијата.

-Со нашите предводници - Молдавија и Украина, ќе го отвориме кластерот 6. Се однесува на надворешните односи на двете земји. Исто така, станува збор за соработка во одбраната и справувањето со хибридните закани. Двете земји ќе придонесат кон европската безбедносна структура. Ова е пресвртница за Албанија со почетокот на затворањето на поглавјата и секако за нашиот фаворит, првенецот Црна Гора, со денес уште едно затворање на две поглавја вкупно 18 од 33, што значи повеќе од половина,- - Марта Кос Еврокомесарка за проширување.

Овој „Супер вторник„ е знак до земјите кандидатки дека Унијата е подготвена за проширување, изјави ирскиот министер – Томас Бирн. Тој како и Кос порачаа дека проширувањето останува меритократски процес.

-Самиот денешен ден „Супер вторник„ како што го нарекуваме - најмногу конференции за пристапување од 2002 година, само по себе гради импулс што луѓето ќе го видат во земјите-пристапнички дека постои Европска Унија. Дека земјите-членки се подготвени да го движат тој процес напред, подготвени да го остварат, и дека нашите земји-членки и нивните системи почнуваат да се подготвуваат со уште поголема итност отколку што веќе покажаа во овој процес. Затоа мислам дека ќе продолжиме да го движиме ова напред,- -Томас Бирн, министер за европски прашања и одбрана на Ирска.

Иако соседна Србија не доби зелено светло од Брисел за отворање на третиот кластер, според еврокомесарката Кос, Белград испраќа сигнал дека е подготвен за поголемо стратешко усогласување со Унијата. Неколку земји членки се против напредокот на Белград, поради невоведувањето санкции кон Русија и заостанување во владеењето на правото.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер