Администрацијата на претседателот Володимир Зеленски се најде среде најголемиот корупциски скандал откако тој дојде на власт, дестабилизирајќи го раководството на земјата во клучен момент од војната.

Андриј Јермак, моќниот шеф на кабинетот на украинскиот претседател Володимир Зеленски, денес поднесе оставка. Оставката дојде откако агенти на Националното биро за борба против корупцијата (НАБУ) извршија претрес во неговите простории порано денеска.

Оставката ја потврди самиот претседател Зеленски. „Ќе има ресетирање на Канцеларијата на претседателот“, рече тој во соопштението. „Андриј Јермак, шефот на Канцеларијата на претседателот, поднесе оставка. Му сум благодарен на Андриј што секогаш ја претставуваше позицијата на Украина во преговорите точно онака како што требаше.“

За што е обвинет Јермак?

Украинската „Правда“, повикувајќи се на свои извори, објави дека самиот Јермак е вмешан во корупцискиот скандал и дека истражителите го нарекуваат под кодното име „Али Баба“.

Главниот антикорупциски обвинител на Украина, Олександр Клименко, претходно во ноември изјави дека, според истражителите, „Али Баба одржува состаноци и доделува задачи на агенциите за спроведување на законот за да обезбеди гонење на детективите на НАБУ и антикорупциските обвинители“.

Полициски извор за „Киев Индепендент“ изјави дека една од луксузните куќи во близина на Киев, финансирана со пари од корупциската шема „Енергоатом“, била наменета специјално за Јермак. Јермак не ги коментирал обвинувањата, а Канцеларијата на претседателот не одговорила на барањата за коментар.

Каков огромен скандал е ова?

Високи украински функционери се обвинети за земање мито во одбранбени проекти за енергетски објекти, во време кога Украинците живеат со секојдневни ограничувања на електричната енергија. Истражителите објавија мноштво докази, во кои се тврди дека функционерите земале мито за градежни проекти насочени кон заштита на електраните од руски ракетни напади.

Овие откритија предизвикаа бран на јавно негодување, а наслови како оној на порталот „Украинска правда“ - „како пријателите на претседателот ја ограбија земјата во воено време“ - го сумираа јавното негодување. Националното биро за борба против корупцијата (НАБУ) објави дека во соработка со Специјалното обвинителство за борба против корупцијата (САПО) спровело повеќе од 70 претреси и уапсило пет лица.

Според истражителите, службениците и претприемачите ги принудиле добавувачите на државната нуклеарна компанија „Енергоатом“ да платат мито во износ од 10 до 15 проценти од вредноста на секој договор. Исходот од оваа 15-месечна истрага, за време на која беа собрани повеќе од 1.000 часа прислушувани разговори, ја разбесни Украина.

Зеленски го менува одборот под притисок

Скандалот доаѓа откако Зеленски и неговите соработници се обидоа да ги неутрализираат независните агенции за борба против корупцијата ова лето, бидејќи истрагата се приближуваше кон внатрешниот круг на претседателот. Сепак, по масовните протести и притисокот од западните партнери, тие мораа да се откажат од таа идеја.

Соочен со нови докази, Зеленски беше принуден да го промени својот пристап за да ја заштити сопствената позиција. На 13 ноември, тој побара оставки од министерот за правда Герман Галушченко и министерката за енергетика Светлана Хринчук, кои исто така беа разрешени од Советот за национална безбедност.

Неговиот одговор многумина го оценија како бавен и слаб. Тој го даде својот прв коментар за обвинувањата дури на 11 ноември, а барањето за оставки дојде дури откако премиерката Јулија Сверденко веќе го суспендираше Галушченко.

Клучни играчи и пријатели на претседателот

Во центарот на аферата е Тимур Миндич, пријател на Зеленски и поранешен деловен партнер, кого истражителите го опишуваат како „коорганизатор“ на шемата. Тие наведуваат дека околу 100 милиони долари нелегални средства поминале низ неговата канцеларија.

„Тој го контролирал работењето на таканаречената „перална“, каде што се переле криминално стекнати средства“, објави НАБУ. Миндич, сопственик на компанијата „Квартал 95“, која беше ко-основана од Зеленски, добил дојава и избегал од Украина само неколку часа пред рацијата.

Друг близок пријател и сојузник на Зеленски, поранешниот вицепремиер Олексиј Чернишов, е обвинет за примање 1,2 милиони долари и 100.000 евра во готово. Тој, како и Галушченко, негира вина.

Министерот за енергетика Хринчук не е директно вклучен во случајот. „Сега Зеленски се држи настрана од луѓето вклучени во случајот и особено се обидува да избегне поврзаност со Миндич“, рече политикологот од Киев, Володимир Фесенко.

Опасен момент за Украина

Политичката криза за време на војната е опасна за Украина. Опозициската партија Европска солидарност, предводена од поранешниот претседател Петро Порошенко, го повтори своето барање за технократска „влада на единство“, но не побара Зеленски да поднесе оставка. „Сè уште сме во војна“, рече сојузникот на Порошенко, Ростислав Павленко.

Политичкиот коментатор Серхиј Фурса предупреди на ризиците: „Не можеме да дозволиме украинскиот претседател, украинската влада, да ги изгуби остатоците од својот легитимитет за време на војната. Во спротивно, ризикуваме да ја изгубиме државата.“

Аналитичарите веруваат дека новите откритија би можеле дополнително да го дестабилизираат претседателот, особено откако обвинителот на САПО изјави на суд дека поранешниот министер за одбрана Рустем Умеров, близок до Зеленски, би можел да биде „под влијание“ на Миндич.

„Мислам дека во овој момент и општеството и политичката класа разбираат дека политичката криза би била премногу опасна“, рече аналитичарот Фесенко, но заклучи: „Многу зависи од следните чекори на истрагата, ако се појават нови информации што го вклучуваат Зеленски или кабинетот на претседателот... тогаш, секако, тоа ќе биде нова рунда.“

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.