Македонија

Живи обичаите за Коледе и Бадник во штипско-овчеполскиот регион, лебот со паричка се крши на Бадниковата вечера

Православните христијани се подготвуваат за чествувањето на Божик - Исусовото раѓање. Во штипскиот и овчеполскиот регион пред големиот христијански празник верниците се подготвуваат за Бадниковата вечер.

Вишиот кустос – етнолог во Музеј на град Штип и Заводот за заштита на споменици, Бети Иванова, која низ годините има истражувано на оваа тема, за МИА вели дека еден од најбогатите празници со обичаи во целиот новогодишен обреден комплекс, секaко е Бадник.

Таа додава дека овој празник т.е. денот пред Божик, кај народот, до пладне е познат како Коледе, а од пладне до наредниот ден се нарекува Бадник. Во Штипско и Овчеполскиот регион, уште одвечер, спроти Коледе се палат огнови,околу кои се собираат коледари,а по полноќ ги обиколуваат куќите. Во овие поворки главно учествуваат деца.

- Подготовките за Коледе почнувале една недела порано. Во минатото се собирало сусерка (вид на трева) потребна за потпалување на огнот. Секое маало си имало посебен оган и секоја дружина ги посетувала куќите од своето маало, а децата ги пеат коледарските песни „Кој спие нека стане, нека месе колачиња“, „Цуцул пасе говеда“ и други. За тоа се дарувани со колачиња, костени, јаболка, ореви, бадеми и со пари. Денес карактеристично за Коледе, речиси во сите предели, се обредните поворки составени од деца коледари, вели Иванова.

Во разговорот за МИА, Иванова додава дека децата порано биле опремени со коледашки - стапчиња кои на едниот крај завршуваат во чеперашка и со торбички преку рамо, а денес ретко кое дете носи коледашка. Но, сепак си носат торбички во кои си ги ставаат даровите од домаќините.

- Овие поворки вообичаено ги посетуваат домовите во раните утрински часови, но се среќаваат и во вечерните часови. Некаде до средината на 20 век, во некои предели, како коледари оделе само машки деца, а некаде оделе посебни групи - само машки или само женски деца. Денес коледарските поворки се од мешан состав и вообичаено се составени од деца на училишна возраст, додава таа.

Пред Божик, зад Божик, дека да си - дома да си

Бадник е вториот дел од празникот и е посветен на свеченостите во кругот на семејството. Според истражувањата на Иванова, се што се приготвува оваа вечер е за посна трпеза. Кај народот постои една поговорка, која и денес се употребува, а тоа е „Пред Божик, зад Божик, дека да си - дома да си“, што значи дека за Бадник и Божик, секој треба да си е дома, да биде присутен на големата семејна свеченост.

- Интересно е да кажеме дека посебно големо значење се придава на бадниковото дрво, односно денес бадниковото гранче, па се редат разни обичаи почнувајќи од сечењето на дрвото, носењето дома, палењето, се до прегорувањето на бадникот. Се ова има своја симболика, така со прегорувањето на бадниковото дрво се испраќа старата година и се она што било во неа, а започнува новата година со желби за добро здравје, среќа, бериќет и благосостојба на семејството, вели Иванова.

Домаќинките од Штипско-Овчеполскиот регион на посната вечера ставаат од се по нешто - или како што се вели „од се што дал Господ“. Пред вечерата се пали свеќа и се кани Господ. Лепчето со паричка се крши на два дела. Она што е во десната рака е за Бога, во левата се дели на сите во семејството, кај кого ќе се најде паричката тој ќе има среќа во годината. Трпезата од Бадник не се раскрева, бидејќи постои верување дека на тој начин ќе се „измете среќата“.

- Магиска моќ се давала и на јагленчињата што останале - ги користеле за лекување од уроци, а со кршењето на оревчињата се придавала уште една магиска моќ на предвидување на среќата во наредната година, додава Иванова.

Посочува дека Божик во црковниот термин е раѓањето на Исус Христос, но во народниот календар има посебно место и се смета за важен празник во годината. На овој ден трпезата е свечена и полна со јадења кои се мрсни со што се завршуваат божиќните пости. Другите два дена кои се празнуваат имаат колективен карактер - односно се посетуваат блиските со што се зајакнуваат семејните вредности.

Според повозрасните штипјани ова се денови кога се заборава злото и се дава можност на добрината. Денови кога и најбедните треба да се сити, а утешни зборови да има и за најнесреќните. Бадниковата вечер треба да биде многу тивка и пријатна. Во кругот на семејството, сите заедно да бидат во исчекување за веста на Христовото раѓање. На овој ден не смее да има кавги и расправии во семејствата. Потребно е само да се дарува љубов и добра мисла. Низ годините на некој начин чествувањето се модифицирало, но, сепак, симболиката останала непроменета, односно дека Бадник е симбол на светлината и топлината во домот.

Тагови: бадник во Штип

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Бизарно

Пијан ракун, кој го насмеа светот, помогна да се соберат 290.000 долари (ВИДЕО)

Ракун кој минатата година провалил во продавница за алкохол во американската држава Вирџинија, испил неколку шишиња алкохол и заспал покрај тоалетот, му помогнал на локалното засолниште за животни.

Ракун кој минатата година провалил во продавница за алкохол во американската држава Вирџинија, испил неколку шишиња алкохол и заспал покрај тоалетот, му помогнал на локалното засолниште за животни да собере повеќе од 290.000 долари, објави Засолништето за животни во округот Хановер, објави АП.

Ракунот стана глобална медиумска сензација откако менаџерот на продавницата го пронашол во несвест покрај тоалетот неколку часа по провалата.

Засолништето купува камери

Животното се опоравило и било пуштено во дивината, на околу една милја од продавницата во Ашланд.

Неговата авантура инспирирала скеч во емисијата „Saturday Night Live“, а Засолништето за животни во округот Хановер ја искористило неговата популарност за да собере пари со продажба на маици, дуксери со качулки, капи, шолји и налепници со зашеметениот ракун.

Производите го носат слоганот „Wacky Panda“, додека се создадени тематски колекции за лето и Ноќта на вештерките.

Директорот за заштита на животните во округот Хановер, Џефри Паркер, рече дека собраниот износ е многу пати поголем од вообичаените годишни донации на засолништето, кои обично не надминуваат 20.000 долари.

Дел од парите ќе бидат искористени за купување камери за тело што ги носат осум службеници за заштита на животните.

Камерите ќе им овозможат да собираат докази во случаи на злоупотреба на животни, како и да ги документираат постапките на службениците за време на интервенциите.

Проба алкохол од повеќе шишиња

Локалната самоуправа едногласно го одобри купувањето на камерите на 28 октомври, а се очекува службениците да почнат да ги користат околу јануари.

Паркер рече дека сака дел од преостанатите пари да се издвојат за фонд за финансирање на третманот на повредени животни пронајдени за време на интервенциите.

„Не знам кога некогаш сме му должеле на животно толку голема благодарност како што му должиме на овој ракун“, рече членката на локалната самоуправа Феј Причард.

Ракунот се скрши и веројатно вкусил алкохол од неколку шишиња во продавницата, вклучувајќи рум, виски, вотка и други жестоки пијалоци.

Откако беше пуштен во дивината минатиот ноември, контролата на животните не добила ниту еден извештај за друга провала на ракун, рече Паркер, изразувајќи надеж дека животното сега живее мирен живот.

Продажбата на сувенири сè уште е во тек, а за да се одбележи годишнината од необичната провала, во продажба се појавија нови маички со слоганот: „Една лоша ноќ. Многу добри дела“.

Тагови: ракун

Свет

Иран откри што планира со збогатениот ураниум- на Трамп нема да му се допадне

Иран нема да дозволи ниту една честичка збогатен нуклеарен материјал да ја напушти земјата, а во случај на нови напади на САД врз Исламската Република, ќе има последици, изјави шефот на иранската безбедност Мохсен Резаи во телевизиско обраќање.

Резаи зборуваше за либанската телевизиска станица Ал Мајадин, која е блиску до Иран, откако американските претставници ја намалија потребата од дополнителни воени дејствија против Иран.

Аналитичарите посочија на помирувачкиот тон на американскиот претседател Доналд Трамп по поразот на републиканците на изборите за Конгресот во САД одржани на 3 ноември.

Резаи рече дека во моментов нема преговори меѓу Техеран и Вашингтон.

„Ќе одговориме на секој нов напад на САД со таргетирање на американските бази далеку од нас“, рече тој.

Врховниот лидер на Иран издаде директива со која наредува иранскиот ураниум збогатен на нивоа блиски до оние потребни за производство на нуклеарно оружје да не може да се испраќа во странство, изјавија двајца високи ирански претставници во мај.

„Ни треба збогатен материјал за дизајнирање бродови и подморници на нуклеарен погон“, рече Резаи, додавајќи дека Техеран ја информирал Москва дека неговиот збогатен нуклеарен материјал ќе остане во земјата и „ќе го користиме ние самите“.

Iran will not allow enriched nuclear material to leave the country, security chief says https://t.co/d1tf2XHDry
— Reuters (@Reuters) November 11, 2026

Русија претходно понуди да зема збогатен ураниум од Иран како дел од потенцијален договор за ублажување на загриженоста на САД, но рече дека Техеран е тој што треба да одлучи дали да го отстрани од земјата.

Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ) проценува дека Иран имал 440,9 килограми ураниум збогатен до 60 проценти - ниво далеку над она што било потребно за цивилна употреба кога Израел и САД ги нападнаа иранските нуклеарни објекти во јуни 2025 година. Не е познато колку од тој материјал ги преживеал нападите.

Израел, САД и другите западни земји долго време го обвинуваат Иран дека се обидува да произведе нуклеарно оружје. Иран ги негира обвинувањата.

Вашингтон изјави дека нуклеарните прашања мора да бидат дел од сите почетни разговори со Иран насочени кон прекин на војната меѓу двете земји. Иран достави нуклеарен предлог до САД, преку Катар, кој ќе се дискутира дури откако Вашингтон ќе исполни седум барања што ги постави Техеран, изјави висок ирански функционер за Ројтерс минатата недела.

Тагови: збогатен ураниум Иран

Шоу биз

Шарлиз Терон пред снимање „жешка“ сцена поставила еден необичен услов (ВИДЕО)

На самиот почеток од својата кариера, Шарлиз Терон ја донесе клучната одлука да сними гола сцена во филмот „Адвокатот на ѓаволот“ дури откако се консултираше со нејзината мајка.

Таа беше релативно ново лице во Холивуд во тоа време и сакаше да избегне веднаш да биде етикетирана од индустријата само врз основа на изгледот, ризик со кој веќе се соочи. Списанието Far Out пишува за нејзината рефлексија и одлучувачкото влијание на советите на нејзината мајка.

Почетокот на кариерата и борбата против стереотипите

По нејзината прва голема улога во филмот „2 дена во долината“ од 1996 година, Терон се соочи со она од што најмногу се плашеше. Иако нејзината изведба беше забележителна, маркетиншката кампања и постерот на филмот целосно ја сексуализираа.

Плашејќи се дека ќе биде етикетирана како убавица на почетокот од својата кариера, таа го отпушти својот агент, воедно и човекот што ја откри. Таа беше решена да се докаже како сериозна драмска актерка, па затоа ги одби улогите што ѝ беа понудени во филмови како „Шоугерлс“ или „Вид“.

Можност во „Адвокатот на ѓаволот“

Со оглед на тоа што имаше само 21 година и имаше само неколку улоги зад себе, можноста да глуми покрај Кијану Ривс и Ал Пачино беше премногу добра за да се одбие. Стануваше збор за филмот „Адвокатот на ѓаволот“ во режија на Тејлор Хакфорд, кој го комбинираше жанрот на натприроден хорор и правен трилер. Сепак, една сцена од сценариото ја натера долго и напорно да размисли.

Клучна сцена и мајчински совет

Во филмот, нејзиниот лик, Мери Ан Ломакс, полека го губи разумот под влијание на Џон Милтон (Пачино), кој манипулира со нејзиниот и животот на нејзиниот сопруг Кевин од сенка. Во момент на ментален слом, таа влегува во црквата завиткана само во ќебе. Токму оваа сцена на голотија ја загрижуваше младата актерка.

„Пред да прифатам улога, обично го испраќам сценариото до мајка ми за да го добијам нејзиното мислење и мислењето на мојот очув“, објасни Терон во тоа време. „Мислам дека секоја актерка од која се бара целосно да се голи треба двапати да размисли за тоа. Имав сомнежи за црковната сцена, но мајка ми ми посочи дека црквата е местото каде што мојот лик мораше да побегне во потрага по разбирање.“

Нејзиното двоумење беше природно. Барањето за голотија во само нејзината четврта филмска улога можеше да ги потврди стереотипите што сакаше да ги избегне. Од друга страна, сцената не беше бесмислена, туку претставуваше клучен момент од психолошкиот слом на ликот и не беше вметната само за да ја привлече публиката. По искрена дискусија со нејзината мајка, таа се согласи да ја сними сцената точно како што е напишано.

„Ваквите сугестивни сцени се секогаш најпровокативни и најмоќни за мене“, рече Терон, додавајќи дека тие се значително различни од филмовите во кои сцените со голотија или секс не служат за никаква цел.

Иако Ал Пачино можеби го засени идниот добитник на Оскар со својата театарска изведба на ѓаволот во човечка форма, нејзината изведба беше оценета како втора најдобра во филмот. Тоа не е големо изненадување, со оглед на тоа што главната ѕвезда на постерот беше Кијану Ривс.

Тагови: Шарлиз Терон