Детето најчесто се однесува по образецот што настанал во семејството, а не поради неговата „своеглавост“, „мрзеливост“ или „непослушност“ – пишува Миро Пандур, мултимедијален дизајнер, едукатор и автор на курсевите со содржини од психологија, дизајн и технологија.

Кога детето е непослушно, има проблем во школо, дома или на тренинг, првиот рефлекс на возрасните е „Што не е во ред со него“, па се испраќа кај педагогот, психологот, наставникот, инструкторот... Од него се очекува да биде мирно, послушно, концентрирано, културно, одговорно.

По одредено време, станува јасно дека изворот на проблемот не е детето. Како кога ќе светне светло на контролната табла од автомобилот, светлото не е проблем, туку предупредување дека нешто во системот не функционира.

Овој српски едукативен советник, наведува дека сè повеќе сериозно треба да се работи со родителите, не во смисла да се прогласат за неспособни, неподобни или да се понижат, туку затоа што најголем дел од моделот на однесување детето го учи токму од нив.

Детето не расте изолирано

Секое дете дома учи што е нормално. Ако се вика во домот, тоа учи расправијата да ја реши со викање. Ако сè се добива веднаш, тоа учи дека не мора да чека. Ако родителот постојано попушта, детето учи дека границата е почеток на преговори.

Ако родителот го штеди детето од обврски, ги решава сите негови непријатности, тогаш детето не развива отпорност. Ако постојано се фали без мерка, тоа не развива реална слика за себе. Ако постојано е критикувано, развива несигурност. Ако наместо разговор во кое би било сослушано, му се нуди екран, како замена за игра, внимание, досада, тогаш детето потешко развива трпение и внатрешна контрола.

Со други зборови, детето станува „такво“ во одредена средина. Секое дете има карактер, темперамент, чувства и свои особености, но семејството е првиот простор во кој се формираат овие квалитети.

Зошто е потешко да се променат родителите?

Со децата често може да се работи побрзо. Кога децата се чувствуваат сигурно, јасно и доследно, тие можат изненадувачки брзо да го променат своето однесување. Тие сè уште учат, се прилагодуваат и бараат ориентација.

Кај родителите е потешко бидејќи потребно е да препознаат што прават погрешно, а тоа не е лесно, го засега егото. Родителот најчесто не го слуша советот како помош, туку како обвинување. Тие не слушаат: „Можеме подобро“, туку: „Ти си лош родител“.

Затоа реагираат одбранбено: Школото е виновно, наставникот, општеството, телефонот е виновен, другите деца се виновни. Времето во кое живееме е виновно. Сето ова може да има влијание, но сериозното воспитување започнува само кога родителот ќе се запраша:„Што учи моето дете секојдневно гледајќи ме?“

Родители кои премногу го штитат своето дете

Еден од големите современи проблеми е родител кој сака да го заштити детето од секоја тешкотија. Таквиот родител решава домашна задача, се јавува кај наставниците за секоја оценка, ја оправдува секоја грешка на детето, го прекинува секој конфликт пред детето да научи нешто од тоа.

Намерата често не е лоша. Родителот го сака детето и не сака да страда. Но, детето чиј пат постојано се чисти не учи да оди по нерамна земја. Кога ќе дојде вистинскиот живот, таквото дете лесно се распаѓа при првото сериозно одбивање, неуспех или критика.

Заштитата е неопходна, но прекумерната заштита може да стане пречка за развојот. Детето мора да има право да направи грешка, да сноси последица, да се обиде, да му здодее, да чека и да го поправи она што го скршило.

Родители кои го користат детето како свој продолжеток

Постојат и родители кои го користат детето за да ги лечат сопствените амбиции. Детето мора да биде најдобро, најпаметно, најталентирано, најуспешно. Неговиот успех станува доказ за неговата вредност кај родителите, а неговиот неуспех родителски пораз.

Таквото дете не се чувствува сакано поради тоа што е, туку поради она што го постигнува. Тоа почнува да живее под притисок на сликата што родителот сака да ја покаже пред светот. Наместо воспитување, се создава проект. Наместо дете, создава излог.

Таквото дете губи контакт со себе, се прашува што сакаат другите од него, а сè помалку кој сум, што чувствувам, што можам да направам, како треба да се развивам...

Училиштето не може да го замени семејството

Од училиштето често се очекува да го поправи она што со години дома било запоставувано. Наставникот треба да го научи детето на ред, почит, концентрација, одговорност, емпатија, работни навики и култура на однесување. Секако, училиштето има образовна улога. Но, училиштето не може да го замени родителскиот дом.

Ако детето дома нема граници, училиштето ќе му изгледа како непријател. Ако дома не исполнува обврски, домашната задача ќе му изгледа како насилство. Ако дома никој не разговара со него, зборовите на наставникот тешко ќе стигнат до него. Ако дома, родителот го поткопува авторитетот на наставникот пред детето, детето нема да го почитува учењето.

Родителот не мора да биде совршен, но мора да биде присутен. Да сослуша без прекинување и осуда, да препознае емоции кај детето без да ги минимизира, смирено да постави граници, да покаже интерес за неговото секојдневие, да се извини кога ќе погреши, да одвои време за да се поврзе со него преку некаква активности интересна за детето, да му даде чувство дека е безусловно сакано.

Детето често е симптом, а не причина

Кога детето постојано пркоси, може да станува збор за потреба од граници. Кога постојано бара внимание, можеби не добива доволно внимание таму каде што најпотребно. Кога лаже, можеби премногу се плаши од реакцијата на возрасните. Кога е агресивно, можеби не знае како да ја изрази својата беспомошност на друг начин. Кога е „мрзливо“, можеби е обесхрабрено, преоптоварено или никогаш не ги научило навиките за работа чекор по чекор.

Одговорноста не е исто што и етикетирањето. Да му се каже на детето „непристојно си“ не е исто што и да се каже: „Ова однесување не е во ред и сега ќе научиме како да го правиме поинаку“.

Работата со родителите не е напад врз родителите

Важно е да се биде искрен: воспитувањето денес не е лесно. Родителите се уморни, под стрес од кредити, работа, несигурност, дигитален хаос, социјална споредба и постојано чувство дека не се доволно добри. Многу родители немале здрав модел на родителство, па затоа денес импровизираат.

Затоа работата со родителите не треба да биде лов на виновници. Треба да биде поддршка, огледало и повик за зрелост. Понекогаш треба јасно да му кажете на родителот: „Тука треба да бидете подоследни.“ Понекогаш: „Премногу контролирате.“ Понекогаш: „На вашето дете не му требате како адвокат во секоја ситуација, туку како родител.“ Понекогаш: „Треба да научите да слушате без да мавтате со раката, да се потсмевате или да експлодирате.“

Родителот кој се менува не го губи авторитетот. Напротив, го добива. На детето не му треба совршен родител, туку возрасен кој знае да признае грешка, да постави граница, да го одржи зборот и да сака без уцена.

Што може родителот веднаш да промени?

Помалку оправдување, повеќе одговорност. Не го бранете детето од секоја последица.

Помалку екран како замена за воспитување. На децата им е потребен разговор, игра, обврски и досада.

Појасни граници. Границата што се поместува секој пат престанува да биде граница.

Повеќе слушање. Детето кое чувствува дека е слушнато полесно прифаќа насока.

Помалку споредби. Споредбите со другите честопати не мотивираат, туку повредуваат.

Повеќе личен пример. Децата го читаат однесувањето на своите родители подобро од нивниот разговор.

Најголемата промена започнува кога родителот ќе престане да прашува што му е на детето, туку почнува да ја гледа целосната слика: домот, ритамот, разговорот, границите, навиките, сопствениот стрес, сопствените реакции.

Кога родителот ќе почне да се менува, детето ја чувствува разликата. Кога родителот станува посмирен, појасен, подоследен и поприсутен, детето добива побезбедна рамка. А во безбедна рамка, детето се развива полесно.

Затоа можеби едно од најважните прашања на модерното воспитување е следново: не како да се поправат децата, туку како да им се помогне на возрасните повторно да ја преземат својата родителска улога.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Граѓанин на Босна и Херцеговина е уапсен на 17 јули под сомнение дека сторил кривично дело противзаконски сексуални дејствија врз неговиот малолетен син, во врска со кривичното дело сексуален однос со дете под четиринаесет години, пишува Vijesti.me.

Управата на полицијата објави дека осомничениот Босанец е уапсен во Херцег Нови, по наредба на државниот обвинител во Вишото државно обвинителство во Подгорица.

Полицијата изјави дека дала изјава поради интересот на медиумите за настанот.

„Таткото на детето бил пријавен во полиција на 17 јули 2026 година од неговата сопруга, мајката на детето, а службеници од Одделот за безбедност на Херцег Нови итно постапиле по пријавата и го лишиле од слобода истиот ден. Кривичната истрага укажува дека таткото на детето ги извршил горенаведените кривични дела во нивниот стан во Херцег Нови. Осомничениот татко, со кривична пријава, бил приведен кај државниот обвинител во Вишото државно обвинителство во Подгорица на 18 јули 2026 година, поради сомнение дека ги сторил горенаведените кривични дела. Надлежниот обвинител донел решение за притвор до 72 часа, до неговото изведување пред истражен судија на Вишиот суд во Подгорица“, соопшти полицијата.

Истражниот судија донел решение за притвор на осомничениот татко до 30 дена, по што бил однесен во УИКС Спуж, каде што моментално се наоѓа.

По пријавувањето на инцидентот, на детето му била укажана потребната стручна помош и поддршка. Детето е кај неговата мајка.

„Органите за спроведување на законот не коментираа за овој инцидент со цел да го заштитат идентитетот и интегритетот на детето жртва, како и достоинството на детето и да спречат секундарна виктимизација. Поради големиот интерес на медиумите, со ова потврдуваме дека инцидентот се случил, за јавноста да знае дека осомничениот бил пронајден и уапсен од полицијата истиот ден. Исто така, ја користиме оваа можност да апелираме до медиумите да се придржуваат до највисоките етички и професионални стандарди во заштитата на правата на децата и малолетниците при известувањето за овој и слични настани, и да не објавуваат никакви детали што можеби ги имаат неофицијално од други извори, а кои би можеле да укажуваат на идентитетот на жртвата“, истакнува полицијата на Црна Гора.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Поддршката за американскиот претседател Доналд Трамп меѓу белите гласачи падна на најниско ниво откако повторно ја презеде функцијата, според најновото истражување на CNN и агенцијата SSRS, кое укажува на растечко незадоволство меѓу групата гласачи што со години е основа на неговата политичка поддршка.

Според истражувањето, нето-рејтингот на Трамп меѓу белите гласачи, што ја претставува разликата помеѓу оние што го одобруваат и оние што не го одобруваат неговиот настап, е минус 20 процентни поени, најниска вредност забележана за време на неговото претседателствување.

Вкупната стапка на одобрување на неговата работа е 34 проценти, додека 66 проценти од испитаниците не го одобруваат. Со ова, тој достигна најниско ниво на рејтинг во својата политичка кариера, еднакво на она од јануари 2021 година, по немирите пред американскиот Капитол. Сепак, нето-рејтингот сега изнесува минус 32 поени, што е полош резултат отколку по настаните од 6 јануари 2021 година, кога беше минус 28 поени.

Незадоволство од економијата, инфлацијата, војните..

Анкетата покажува дека граѓаните се особено незадоволни од начинот на кој претседателот управува со економијата, инфлацијата, растечките цени на горивата и кризата поврзана со Иран. Само 25 проценти од испитаниците го одобруваат неговото управување со инфлацијата, 21 процент од неговиот пристап кон цените на горивата и 28 проценти од неговото водење политика кон Иран.

Околу две третини од Американците веруваат дека економските политики на Трамп ја влошиле состојбата на економијата, додека ист број испитаници веруваат дека неговите воени одлуки поврзани со Иран им наштетиле на интересите на Соединетите Американски Држави. Само една четвртина од испитаниците веруваат дека претседателот има јасен план за решавање на кризата во Иран.

Анкетата, исто така, покажува дека 73 проценти од Американците веруваат дека Трамп не обрнува доволно внимание на најважните проблеми на земјата, додека само 27 проценти веруваат дека неговите приоритети се точни. Околу три четвртини од испитаниците проценуваат дека претседателот не е доволно запознаен со секојдневните проблеми на обичните граѓани, а две третини веруваат дека ги става личните интереси пред интересите на земјата.

Падот на поддршката е видлив и кај републиканските гласачи. Рејтингот на одобрување на Трамп во рамките на Републиканската партија падна на 78 проценти, што е најниско ниво за време на неговиот мандат. Во исто време, нивото на ентузијазам за продолжување на неговиот втор мандат значително ослабе, при што само 19 проценти од републиканците велат дека се оптимисти за годините што доаѓаат, во споредба со 38 проценти минатата пролет.

Лош рејтинг

Анкетата, исто така, покажува раст на критиките кон некои од проектите на претседателот во Вашингтон. Поголемиот дел од испитаниците негативно ги оценуваат плановите за изградба на нова балска сала во Белата куќа и други градежни интервенции поврзани со администрацијата, додека само 17 проценти од граѓаните ги оценуваат позитивно. Исто така, 57 проценти од испитаниците го сметаат фактот дека Трамп заработил повеќе од две милијарди долари за време на неговиот претседателски мандат за негативен, додека само седум проценти го сметаат за позитивен.

Портпаролот на Белата куќа, Дејвис Ингл, ги отфрли резултатите од анкетата, велејќи дека ниту еден американски претседател не постигнал повеќе за граѓаните од Доналд Трамп и дека администрацијата продолжува да работи на создавање нови работни места, намалување на инфлацијата и зголемување на достапноста на домувањето.

Анкетата е спроведена од 23 до 27 јули од страна на CNN и SSRS на репрезентативен примерок од 1.225 возрасни лица во Соединетите Американски Држави. Статистичката грешка на анкетата е плус или минус 3,2 процентни поени.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.