Загадениот воздух се поврзува со генетски мутации кои предизвикуваат рак на бели дробови - Канал 5

Здравје

Загадениот воздух се поврзува со генетски мутации кои предизвикуваат рак на бели дробови

Бројот на случаи со карцином на бели дробови расте кај лица кои никогаш не биле пушачи, а загадениот воздух би можел да биде подмолен фактор што придонесува за тоа. Загадување, воздух, град

Загадениот воздух се поврзува со генетски мутации кои предизвикуваат рак на бели дробови

Случаите на рак на белите дробови се зголемуваат кај луѓето кои никогаш не пушеле, а загадувањето на воздухот може да биде подмолен фактор што придонесува за тоа.

Новото геномско истражување покажува дека смогот и чадот на отворено се поврзани со мутации на ДНК кои предизвикуваат рак на белите дробови - вклучувајќи ги веќе познатите мутации кај пушачите, како и нови, специфични за непушачите. Колку повеќе некој бил изложен на загадувањето, толку научниците пронашле повеќе мутации на туморите во белите дробови.

Овие наоди се дел од сè поголемиот број докази кои укажуваат на можноста загадениот воздух директно да предизвикува рак на белите дробови.

„Сведоци сме на овој загрижувачки тренд на пораст на ракот на белите дробови кај луѓе кои никогаш не пушеле, но не знаеме зошто. Нашето истражување покажува дека загадувањето на воздухот е силно поврзано со истите видови на ДНК мутации кои инаку ги поврзуваме со пушењето“, објаснува биомолекуларниот научник Људмил Александров од Универзитетот во Калифорнија, Сан Диего.

Оваа голема меѓународна анализа ги вклучувала геномите на тумори кај 871 лице од четири континенти кои никогаш не пушеле и сè уште не примале терапија.

Оние кои живееле во региони со високо ниво на загадување биле значително посклони кон мутации на гените TP53 и EGFR, како и кон пократки теломери.

Абнормалностите на гените TP53 и EGFR се обележја на ракот на белите дробови, особено оние предизвикани од мутацијата SBS4, а скратените теломери се поврзани со забрзано стареење.

Во оваа студија, непушачите изложени на поголемо загадување имале речиси четири пати поголема веројатност да го покажат генетскиот потпис на SBS4, во споредба со оние од почисти средини.

Од друга страна, пасивното пушење, иако е познат ризик за рак, покажало само мало зголемување на бројот на генетски мутации.

„Ако пасивното пушење има мутагено дејство, веројатно е премногу слабо за да се открие со сегашните алатки“, вели генетичарот Тонгву Жанг од Националниот институт за рак на САД (NCI).

Сепак, загадувањето на воздухот и активното пушење имаат силна врска со мутациите на ДНК.

Во САД денес, од 10 до 20 % од случаите на рак на бели дробови се јавуваат кај луѓе кои никогаш не пушеле или испушиле помалку од 100 цигари во својот живот.

Научниците долго време се сомневаат дека загадувањето на воздухот игра улога, но точно како функционираат фините честички во воздухот во споредба со чадот од тутунот сè уште не е сосема јасно.

Како кутија цигари на ден

Некои истражувачи тврдат дека дишењето загаден воздух е еквивалентно на пушење една кутија на ден, но овие заклучоци се базираат главно на опсервациски студии.

Сегашните истражувања одат чекор понатаму и се фокусираат на молекуларните механизми. Била направена споредба на геномите на тумор од 871 непушач со туморите на 345 пушачи за да се откријат сличности и разлики.

Повеќето непушачи со рак на белите дробови имале аденокарцином, најчестиот вид рак на белите дробови. Околу 5 проценти од нивните тумори покажале мутациски потпис на SBS4.

Освен тоа, 28 % од непушачите покажале нов генетски потпис на SBS40a, кој не бил откриен кај пушачите. Потеклото на овој мутациски механизам е сè уште непознато, но се чини дека не е поврзано со факторите од опкружувањето.

„Го гледаме овој потпис во голем број случаи, но сè уште не знаеме што го предизвикува. Ова е нешто сосема ново и отвора сосема ново поле за истражување“, вели Александров.

Ова истражување се потпира на регионалните нивоа на загадување, што значи дека не може со сигурност да утврди колку секој поединец бил директно изложен на честичките. Исто така, некои учесници кои тврделе дека никогаш не пушеле, всушност можеби пушеле повеќе отколку што пријавиле.

И покрај овие ограничувања, резултатите се во согласност со други докази што укажуваат дека чадот и смогот можат да предизвикаат развој на тумор на сличен начин како и хемиските соединенија од чадот од тутунот.

„Ова е итен и растечки глобален проблем што се обидуваме да го разбереме кај луѓето кои никогаш не пушеле“, вели епидемиологот Марија Тереза ​​Ланди од NCI.

Истражувачкиот тим, кој ја објави студијата во списанието Nature, се надева дека ќе ја прошири студијата на геномите на тумор од разни, глобални популации.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Култура

„Вокален и пијанистички огномет“ за роденденот на „Охридско лето“

Со вокален раскош,  пијанистичка виртуозност и уметничка енергија, „Охридско лето“ го одбележа својот 66. роденден. 

„Вокален и пијанистички огномет“ за роденденот на „Охридско лето“

Во прекрасната „Света Софија“ каде и започна приказната за „Охридско лето“, фестивалската публика имаше можност да ужива во впечатливиот настап на Мајан Лихт, контратенор од Израел и Пшемек Виницки, пијанист од Полска, уметници кои со својата интерпретација донесоа посебна енергија и уметничка емоција на фестивалската сцена.

-Роденденот на „Охридско лето“ секогаш е посебен момент за нас, затоа што го славиме она што е суштината на фестивалот – уметноста, врвните уметници и публиката. Годинава овој значаен ден го одбележавме со два исклучителни уметници, Мајан Лихт и Пшемек Виницки, кои приредија концерт исполнет со виртуозност и емоција. Особено ми е драго што и оваа година роденденската вечер беше пред полна „Света Софија“ и што публиката заедно со нас го сподели овој убав момент. Тоа е најголемата потврда дека традицијата на „Охридско лето“ продолжува да живее, вели директорот на „Охридско лето“, Ѓорѓи Цуцковски.

Лихт, еден од највозбудливите вокални уметници на денешницата, со својот специфичен глас и впечатлива сценска интерпретација донесе несекојдневна музичка енергија. Неговата вокална виртуозност дојде до израз во внимателно одбраната програма, која ги обедини барокот, романтизмот и познатите оперски нумери.

-Се радуваме што настапуваме на 66. Роденден на „Охридско лето“. Станува збор за култен фестивал што постои толку многу години и на кој секоја година доаѓаат врвни уметници, а тука сме и ние, изјави талентираниот Лихт по завршувањето на концертот.

Во акустичниот амбиент под сводовите на црквата одекнаа дела од Хендл, Броши, Глинка, Шимановски, Персл и Бизе, меѓу кои „Ombra mai fu“, „Venti, turbini“, „Lascia ch’io pianga“, „The Cold Song“ и „Хабанера“ од „Кармен“.

Посебен дел од вечерта беше посветен на пијанистичката виртуозност. Пшемек Виницки се претстави со дела од Менделсон и Бетовен, меѓу кои и прочуената „Патетична“ соната, внесувајќи дополнителна динамика и раскош во роденденската концертна програма.

Роденденската вечер во „Света Софија“ заврши со долг аплауз од публиката, која со воодушевување ги поздрави уметниците и нивната извонредна изведба.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Фудбал

Салах претставен во својот нов клуб, ќе заработува 17 милиони евра годишно

Досегашната ѕвезда на Премиерлигата и Ливерпул, 34 годишниот Мохамед Салах беше претставен како нов играч на Трабзонспор. 

Салах претставен во својот нов клуб, ќе заработува 17 милиони евра годишно

Трансферот на легендарното египетско крило во Трабзонспор претставува неочекуван потег, со оглед на тоа што во изминатите месеци тој главно се поврзуваше со клубови од Саудиска Арабија и со Бешикташ.

Приказната за Трабзон се појави неодамна, а работата брзо беше завршена. Поранешниот фудбалер на Ливерпул – со кого клубот спогодбено го раскина договорот – ја даде својата прва изјава за веб-страницата на Трабзонспор. „Трабзон, дали сте подготвени? Ве слушам. Се гледаме наскоро“, рече Салах.

Трабзонспор се смета за четвртиот најголем турски клуб, покрај истанбулските гиганти Фенербахче, Галатасарај и Бешикташ. Минатата сезона тие завршија на третото место и ќе играат во квалификациите за Лигата на Европа.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Манасиевски : СДС и Филипче со години молчеа за небезбедната вода, а денес глумат загриженост за граѓаните

СДС и Филипче се обидуваат да собираат политички поени на темата вода во Гостивар, а со години не кажаа ниту збор за случаите на небезбедна вода кои биле евидентирани додека токму тие ја водеа државата.

Манасиевски : СДС и Филипче со години молчеа за небезбедната вода, а денес глумат загриженост за граѓаните

Деновиве објавивме документи, кои јасно покажуваат дека надлежните институции во нивно време располагале со информации за небезбедна вода во повеќе населени места. Но, наместо решенија и транспарентност, граѓаните добија молк.

СДС и Венко Филипче должат одговор на три едноставни прашања.

Зошто не ги известиле граѓаните за наодите?

Колку од тие случаи биле целосно отстранети?

И третото и најважно, со кое лице бараат одговорност за нешто што самите со години не го решавале?

Не може исти луѓе кои со години беа власт, денес да се претставуваат како да немаат никаква одговорност за состојбите што ги оставиле зад себе.

Наместо политички театар, СДС и Филипче, треба да им објаснат на граѓаните зошто ништо не направиле додека ја имаа целата институционална моќ во свои раце.

Валентин Манасиевски, портпарол на ВМРО-ДПМНЕ

YouTube video

Прашање: Кој е вашиот став за денешното обвинување од страна на СДС дека наводно се создава терен за прифаќање на француски предлог?

Одговор: Хистеријата во СДС е на завидно ниво. Талогот од СДС веќе не знае што повеќе да излаже. Ќе ве потсетам, лажеа со години дека ќе банкротираме во 2024 година, во 2025 година. Еве сега сме 2026. Не банкротиравме. А лажат дека ќе банкротираме и оваа година.

Лажеа и за ИПАРД програмата, дека ќе биде блокирана, дека парите нема да бидат наменети за земјоделците, но еве и таа лага се распрсна како меур од сапуница.

Лажеа за мигрантите. Ќе ве потсетам, велеа дека ќе дојдат во март, април, мај, јуни. Еве сега сме август. Нема ни трага ни глас од никакви мигранти по договорот со Обединетото Кралство.

Лажеа за извештајот на европратеникот Томас Вајц. Лажеа, а сега денес слушаме и дека ние ќе го прифатиме тој француски предлог. Ние во Собранието имаме 2/3 мнозинство. Доколку сакавме да го направиме тоа, ќе го направевме. Немаше да чекаме волку голем период.

Да резимирам, сè што говори талогот од СДС е сосема спротивно од вистината.

YouTube video

Центар за комуникации на ВМРО-ДПМНЕ

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер