Култура

Врачени годишните награди на Друштвото на писателите на Македонија за 2025

Годинешните лауреати Ќорвезироска, Цветкоски, Шелева, Корнети и Селмани денеска ги примија годишните награди на Друштвото на писателите на Македонија (ДПМ) - „Стале Попов“, „Ацо Шопов“, „Димитар Митрев“, „Ванчо Николески“ и „Мост“ за 2025.

Со врачувањето на наградите беа одбележани и 79 години од основањето на писателската асоцијација.

На конкурсот на ДПМ за петте годишни награди беа пријавени 53 книжевни дела објавени во 2025, седум повеќе од претходната година.

За наградата „Стале Попов“ за најдобро прозно дело конкурираа 17 дела, од кои жирито го избра романот „Три Марии“ на Оливера Ќорвезироска, издание на „Арс ламина“. Ќорвезироска изјави дека „Стале Попов“ е еснафска награда и има посебен шарм зашто се добива од колегите.

- Бездруго се радувам на наградата иако тие не се ниту смислата ниту целта на нашето пишување, но бидејќи придонесуваат за видливоста на она што го работиме, навистина се важни - рече наградената авторка.

За романот „Три Марии“ посочи дека е директна алузија на романот „Две Марии“ на Славко Јаневски и со него сакала да му укаже почит како на писател претходник.

- Ништо не почнува со нас, секоја генерација е, всушност, некој ластар од претходниците. Се надевам ќе бидеме поддршка и за оние што допрва ќе пишуваат и тоа сакав да го покажам и во романот - така како што јас се однесувам со Славко Јаневски, сметам дека и писателите од една генерација треба да се однесуваат со своите претходници - додаде Ќорвезироска.

Бранко Цветкоски, добитникот на наградата „Ацо Шопов“ за најдобра поетска збирка, за книгата „Вообразби: лирски етиди од некој друг свет“, издание на „Макавеј“, изјави дека таа е една од најмаркантните во книжевноста во Македонија.

- Многу се гордеам, задоволен сум и среќен што моите колеги ме удостоија годинава со оценката оваа моја книга да биде наградена. Голема чест е и што моето име се врзува со името на Шопов. Имам искуства на убави средби со Шопов. Се сеќавам кога ја објави „Небиднина“, тој рече: „Во иднината небиднината ќе ви биде многу чудна и ќе се чудите зошто ја крстив книгата ‘Небиднина’“. Тоа некако се врзува и со мојата книга „Вообразби“ бидејќи вообразбата е исто така првиот нестварен удар што не знаете каде ќе ве одведе. Но, јас се надевам дека големата уметност секогаш ме одведува на места што постојано ги посакуваме и да бидеме ведри и безгрижни - рече добитникот на наградата „Ацо Шопов“ за која годинава биле пријавени 16 поетски книги.

За наградата за книга есеи „Димитар Митрев“ за 2025 конкурираа четири наслови и, според одлуката на жирито, ја доби Елизабета Шелева за „Книжевни созвучја и огледала“, издание на „Сивејан“. Шелева нагласи дека ова е единствена награда што кај нас се доделува за книжевна критика и, како што рече, „дотолку повеќе е значајна што е поврзана со родоначалникот на една жестока и темпераментна, понекојпат исклучива позиција во книжевната критика - Димитар Митрев“.

- Во последните десет години има засилено присуство на жени што се занимаваат со книжевна критика и заслужено добиваат награди. Критиката не е само компетенција, знаење, ерудиција, начитаност, елоквентност, туку е и етика. Бара да се оформи, но и да се задржат интегритетот, ставот, односот кон новите автори, новите струења, кон некои обиди за постигнување компромис, кои многу често одат на штета на вистинските естетски вредности, а повеќе на некаков вид атер што јас го осудив во мојот воведен текст во книгата бидејќи квалитетна книжевна критика од атер не може да се направи. Критиката треба повторно да го добие местото, кое мислам во последно време како да ѝ е одземено во јавниот простор - порача Шелева.

Наградата за книга за деца и млади „Ванчо Николески“, за која годинава конкурираа 13 книги, ја доби Хана Корнети за „Илина и тајните на Бабин Заб“ во издание на „Или-или“. Нејзината наградена книга е втор дел од планираната трилогија, во која првиот дел беше со наслов „Илина и шумските тролови“.

- Тоа се книги што и јас би сакала да ги читам како дете затоа што се забавни, имаат хумор и магија, како и комплексни теми - пријателство, емпатија, развод на родители, загуба на близок човек... Проблем на денешните генерации е тоа што дигиталните уреди им се достапни уште пред да проговорат и, според едно истражување, тоа им ја намалува концентрацијата, но и капацитетот да размислуваат, анализираат и да фантазираат. И затоа апелирам да ги охрабрувате децата да читаат затоа што така ќе развиваат фантазија, осет за себе и ќе видат дека магијата вистински постои единствено во книгите - изјави Корнети.

По неколку години пауза, ДПМ втора година ја додели и наградата „Мост“ за најдобра книга објавена на некој од јазиците што ги зборуваат заедниците во земјата. Од три книги што биле пријавени на конкурсот годинава, наградата ја доби Ахмет Селмани за поетската книга „Инфинитивна поука“ (Embsuame Paskajore), објавена од „Академска мисла“.

Селмани изјави дека е особено задоволен што ја добива наградата „Мост“, која за него е метафора за поврзување.

- Не само поврзување на еден брег со другиот туку мост како метафора за кохезија, за место на средби итн. Во книгата „Инфинитивна поука“ успеав инфинитивот од граматиката да го претворам во поетски мотив создавајќи нов дискурс во инфинитив зборувајќи за сите проблеми и преокупации на човекот во времето и просторот - изјави Селмани.

Претседателот на Друштвото на писателите на Македонија, Живко Грозданоски, во обраќањето по повод роденденот на ДПМ посочи дека писателската асоцијација денес има 171 член. На своите социјални медиуми, рече тој, ДПМ активно ја промовира македонската литература и споделува извадоци од творештвото на членовите на Друштвото што конкурираат за годишните награди. Во следните денови ќе бидат објавувани осврти од жири-комисиите за сите дела што влегоа во финалето за наградите.

Грозданоски соопшти дека на средба со министерот за култура и туризам денеска, на која биле и претседателите на друштвата на ликовни уметници и на филмски работници, разговарале сите три друштва (ДПМ, ДЛУМ и ДФРМ) да добиваат годишни грантови или друга финансиска поддршка за инситуционално работење, и тоа, како што рече, драматично ќе го подобри нивното функционирање.

Во пресрет на 80-годишниот јубилеј в година, Грозданоски кажа дека им претстои многу работа – да се направи попис на богатиот книжен фонд, да се разработи издавачката дејност на ДПМ и да се поврзат со сродни друштва и писатели од регионот и од светот.

- Најважно од сè е тоа што Друштвото е живо и активно се движи кон големиот јубилеј – 80 години од основањето, додаде Грозданоски.

Тагови: Друштвото на писателите на Македонија

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Бурни реакции во Косово, Албанија и Македонија по изречените пресуди во Хаг

Реакциите од пред судот во Хаг, се прелеаја и во Приштина каде исто така се регистрирани инциденти..

Солзи, свирежи, жестоки скандирања против Хаг и пцовки на „сметка“ на Србија – градскиот плоштад во Приштина одекна од незадоволството од неколкуте стотици насобрани кои дојдоа заеднички да ги слушнат пресудите на ХАГ за четворицата лидери на УЧК кои добија вкупно 81 година затвор.

Според насобраните, ваквата пресуда е неправедна, наведувајќи дека борбата против Србија била ослободителна. Откако ги слушнаа пресудите се упатија по градските улици, а скандирањата продолжија пред просториите на цивилната мисија во Косово – ЕУЛЕКС, каде дојде до ескалација.

Неприфатлива неправда, голема и штетна казна – вака ја оцени пресудата на хашкиот суд за четворицата косовскиот премиер Албин Курти. Според него, ваквата пресуда треба да се промени во натамошниот процес, за кој најави дека и натаму владата на Косово ќе издвојува средства.

„Осудителните заклучоци се однесуваат на конкретни обвиненија за воени злосторства, вклучително и тортура врз лица кои биле сметани за соработници на српскиот режим. Ова се неправедни наоди, но тие не се конечни и ќе бидат предмет на разгледување во жалбената постапка. Оваа пресуда мора да биде изменета и исправена во жалбената постапка, и тоа што е можно поскоро“

Албанскиот премиер, Еди Рама со фотографија на социјалните мрежи истата ја нарече срамна. Реакции стигнаа и од албанските политичари и партии во земјава. Собранискиот спикер – Африм Гаши, напиша дека четворицата осудени се дел од славната историја на Косово, а лидерот на ДУИ, Али Ахмети изрази разочарување од исходот. Реагираше и политичката партија ВРЕДИ, според кои, изречените казни се високи и неприфатливи.

„Изречените казни се високи и неприфатливи. Денешната пресуда не ја доведе во прашање легитимноста на ОВК. Војната на ОВК беше праведна борба за слобода, водена во услови на репресија и злосторства на режимот на Милошевиќ. Оваа историска вистина не може да ја промени ниту една пресуда.“

„Денешната одлука против Хашим Тачи, Јакуп Красниќи, Кадри Весели и Реџеп Селими ја сметам за неправедна и длабоко разочарувачка. Во овие тешки моменти повикувам на зрелост и единство. Не смееме да паднеме во замката на оние кои се обидуваат да создадат тензии, поделби или да фрлат дамка врз ослободителната војна на народот на Косово. “

Од косовската полиција пак порачаа дека се максимално подготвени да се справат со реакциите на улиците кои ги предизвика пресудата. Оперативен план, уверуваат, е спроведен на целата територија на Косово, а не само во Приштина.

Македонија

ООУ „Вера Циривири-Трена“ дел од меѓународен проект за поврзување на училиштето и семејството преку STEAM учење

Со ваквите иницијативи, училиштето и семејството стануваат уште посилни партнери во образованието на децата, а учењето – заедничко истражување, создавање и откривање.

ООУ „Вера Циривири-Трена“, како партнер во меѓународен проект, заедно со партнерски организации од Холандија, Хрватска и Словенија, учествуваше во развојот на TOGETHER Tool – практичен прирачник чија цел е да го зајакне поврзувањето меѓу училиштето и семејството преку заедничко STEAM учење. Алатката е наменета за наставници и родители и содржи практични насоки, идеи и активности преку кои науката, технологијата, инженерството, уметноста и математиката се поврзуваат со ситуации и предизвици од секојдневниот живот.

Она што го издвојува TOGETHER Tool е акцентот на заедничкото учење и истражување. Децата и родителите се поттикнуваат заедно да поставуваат прашања, да експериментираат, да размислуваат, да создаваат и да бараат различни решенија. На тој начин, учењето станува можност за разговор, соработка и квалитетно поминато време во семејството.

Прирачникот нуди разновидни активности што можат да се реализираат и во домашни услови, со едноставни материјали. Преку практична и забавна работа, учениците ги применуваат стекнатите знаења и ги развиваат љубопитноста, креативноста, критичкото размислување и вештините за решавање проблеми. Учеството на ООУ „Вера Циривири-Трена“ во создавањето на оваа алатка претставува значајно искуство и можност за размена на знаења и добри практики со образовни партнери од повеќе европски земји.

Преку заедничката работа, партнерите создадоа ресурс што може практично да се применува во училиштата и семејствата. Конечната верзија на TOGETHER Tool е достапна онлајн и отворена за наставници, родители и сите заинтересирани за примена на современи, креативни и практични STEAM активности во процесот на учење.

Со ваквите иницијативи, училиштето и семејството стануваат уште посилни партнери во образованието на децата, а учењето – заедничко истражување, создавање и откривање.

Прирачникот можете да го најдете на веб-страницата на проектот FASTEAM: https://learninghubfriesland.wixsite.com/.../together-tool

ОПШТИНА КАРПОШ

Тагови: Општина Карпош

Свет

САД признаваат дека поседуваат оружје во вселената, Русија веднаш повикува на забрана

Русија ги повика Соединетите Држави да поддржат меѓународен договор за спречување на трката во вооружување во вселената, откако Вашингтон за првпат јавно потврди дека американската војска поседува оружје во Земјината орбита.

Рускиот заменик-министер за надворешни работи, Сергеј Рјабков, изјави дека Москва смета оти сè уште не е доцна за правно обврзувачки договор со кој би се забранило распоредувањето на офанзивно оружје во вселената.

„Сметаме дека сè уште не е доцна да се создаде средина што би спречила трка во вооружување, која носи зголемен ризик од отворен конфликт во вселената“, рече Рјабков.

САД за првпат јавно потврдуваат дека имаат оружје во орбитата

Руската реакција уследи по првата јавна потврда од американски воени претставници дека САД имаат распоредено оружје во орбитата. Командантот на Американските вселенски сили, Даглас Шис, изјави дека персоналот од тој воен огранок управува со оружје во орбитата способно да ги заштити американските сили од напади што доаѓаат од вселената. Американските претставници не открија за кои системи точно станува збор.

Рјабков рече дека САД не ја известиле Русија однапред за овие капацитети, но дека објавата не претставувала изненадување за Москва. „Ова не е ништо ново за нас. Ние сè ова го следиме, го евидентираме и извлекуваме соодветни заклучоци“, рече тој.

Москва ги обвинува САД и Британија за одолговлекување на договорот

Рјабков тврди дека Русија долго време се залага за договор со кој би се спречила употребата на сила – или закана со употреба на сила – против објекти во вселената. Тој ги обвини САД и другите западни земји, особено Обединетото Кралство, дека со години наоѓаат причини за да избегнат преговори за таков договор.

Од друга страна, американските претставници го претставуваат распоредувањето на своите вселенски системи како одговор на развојот на руските и кинеските антисателитски и други вселенски капацитети, како и како средство за одвраќање и одбрана на американските сили.

Извор: Индекс.хр

Тагови: русија САД