Верувањето во Дедо Мраз не ги прави децата подобри, туку им штети - Канал 5

Забава

Верувањето во Дедо Мраз не ги прави децата подобри, туку им штети

Митот за Дедо Мраз е длабоко вкоренет во многу култури. 

Верувањето во Дедо Мраз не ги прави децата подобри, туку им штети

Толку длабоко што едно време дури го презедоа и бројни комунистички земји кои не беа склони да промовираат религиозност ниту суеверие.

Митот за Дедо Мраз често се користи како дисциплинска алатка, а клучната идеја во него е дарежливиот старец кој ги наградува добрите деца, а ги казнува лошите. Меѓутоа, во последниве години, сè почесто се дискутира на прашањето дали верувањето во Дедо Мраз навистина помага да се подобри детското однесување.

Ритуали, а не вера

Три научни студии спроведени во Велика Британија за време на божиќните периоди 2019, 2021 и 2022 година покажале дека децата навистина се однесуваат нешто подобро за време на божиќните празници, но не поради верувањето во Дедо Мраз.

Имено, резултатите открија дека празничните традиционални ритуали всушност позитивно влијаеле на однесувањето кај децата.

Водачот на истражувањето, д-р Рохан Капитани, доцент по наука за податоци на Универзитетот Дурам, објасни дека божиќните ритуали поттикнуваат чувства на заедништво и емпатија кај децата, што може да доведе до подобра соработка и пољубезно однесување.

Како е спроведено истражувањето?

Студијата опфатила повеќе од 350 семејства со деца на возраст од четири до девет години.

Родителите кои учествувале, трошеле во просек по 300 фунти на подароци за своите деца, при што просечниот приход на домаќинството бил помеѓу 40.000 и 50.000 фунти годишно.

Сите тие ги документирале семејните традиции, како и однесувањето на нивните деца од крајот на ноември до 26 декември. Традициите вклучувале активности како што се украсување на елката, пеење божиќни песни, подготовка на традиционални празнични оброци, заедничко гледање божиќни филмови и учество во играта „Џуџе на полицата“, во која џуџињата следат што прават децата и го информираат Дедо Мраз.

Покрај тоа, за потребите на студијата, родителите забележувале и дали нивните деца веруваат во Дедо Мраз или не.

Резултатите покажале дека околу 70% од децата верувале во Дедо Мраз, но дека тоа верување немало значително влијание врз нивното однесување.

Дали е доволно да се верува во Дедо Мраз?

Спротивно на тоа, учеството во божиќните активности се покажало како клучен фактор во подобрување на однесувањето. Децата кои учествувале во семејните традиции покажувале поголема емпатија, биле помалку себични и генерално, станувале пољубезни со наближувањето на Божиќ.

Д-р Капитани забележува дека влијанието на ритуалите било дотолку поголемо колку ритуалот бил понеобичен и напорен.

„Се чини дека децата реагираат на трудот и посветеноста што ги вложуваат семејствата во создавањето на празничната атмосфера“, посочил тој.

Капитани смета дека Дедо Мраз е „како божество, додека децата се негови обожаватели“.

Тој истакнува дека децата не се толку лековерни како што се чини, туку се проникливи во препознавањето на убедливите тврдења и, како и возрасните, бараат симболични однесувања и ритуали како доказ. Во случајот со Дедо Мраз, пошироките празнични традиции што го придружуваат Божиќ помагаат да се докаже и зајакне детската верба во неговото постоење.

Д-р Капитани верува дека ритуалите, без разлика дали станува збор за верувањето во Дедо Мраз кај децата или религиозното верување во Бог кај возрасните, се основна мотивација за прифаќање на работите кои директно не ги доживуваме или не можеме да ги докажеме.

Зошто ритуалите се толку моќни?

Еволутивните психолози веруваат дека ритуалите кои вклучуваат подготовки, прослави, верски обреди итн. играат клучна улога во обликувањето на човековите вредности и однесувањето бидејќи создаваат чувство на припадност и заедништво. Преку заедничките активности во овие ритуали, децата учат за важноста на споделувањето, соработката и благодарноста.

Капитани истакнува дека децата имаат тенденција да го имитираат однесувањето на нивните родители и наставници.

„Ако родителите ја покажуваат важноста на љубезноста и соработката преку ритуали, децата го прифаќаат тоа како дел од нивните вредности“, објаснува тој.

Практични препораки за родителите

Врз основа на овие студии, научниците препорачуваат родителите повеќе да се фокусираат на заедничките активности, а помалку на казните или наградите поврзани со Дедо Мраз.

Капитани вели дека „божиќната магија лежи во постапките, а не во верувањето во измислено битие“.

„Најголемите подароци што можете да им ги дадете на вашите деца се чувствата на припадност и љубов кои доаѓаат преку заедничките моменти“, истакнува тој.

„Митот за Дедо Мраз е неетички“

Некои неодамнешни истражувања ја доведуваат во прашање етичката коректност на поддршката на митот за Дедо Мраз.

Д-р Џозеф Милум од Универзитетот Св. Ендрјус во Велика Британија верува дека родителите кои инсистираат на тоа дека Дедо Мраз е реална личност се виновни за „родителство со лажење“.

Тој за „The Conversation“ напишал: „Верувам дека е неетички да му кажете на вашето дете дека Дедо Мраз навистина постои. Тоа е манипулативно, ја нарушува нивната доверба и може да предизвика вознемиреност и загриженост“.

Во едно истражување, објавено во јануари, научниците интервјуирале 48 деца на возраст од шест до 15 години кои повеќе не верувале во Дедо Мраз. Речиси половина од децата изјавиле дека доживеале негативни емоции како тага или гнев откако откриле дека приказната за него е измама.

Сепак, психолозите им порачуваат на родителите да избегнуваат лажење во воспитувањето во кој било контекст, туку вистината и информациите да ги приспособат на возраста. Тие истакнуваат дека родителите се како божества за децата и апсолутен извор на предвидливост и безбедност. А, ако главниот извор на заштита и преживување не е веродостоен, не дава точни информации за светот, тогаш светот за детето станува несигурно и непредвидливо место. Тоа доведува до анксиозност, чувство на несигурност и недоверба.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Економија

Пензискиот фонд на Норвешка прави чуда- за само 6 месеци заработил историски 159 милијарди евра

Норвешкиот државен пензиски фонд (Statens pensjonsfond utland) го забележа својот највисок полугодишен принос досега измерен во круни во првите шест месеци од 2026 година, остварувајќи профит од 1.753 милијарди круни (159,6 милијарди евра).

Пензискиот фонд на Норвешка прави чуда- за само 6 месеци заработил историски 159 милијарди евра

Норвешкиот државен пензиски фонд (Statens pensjonsfond utland) го забележа својот највисок полугодишен принос досега измерен во круни во првите шест месеци од 2026 година, остварувајќи профит од 1.753 милијарди круни (159,6 милијарди евра), благодарение на добивките на глобалните пазари на акции и азиските технолошки акции што го зголемија неговото портфолио.

Фондот оствари принос од 9,4 проценти од јануари до јуни, според резултатите објавени од Norges Bank Investment Management (NBIM) на 12 август.

Вкупната вредност на фондот на крајот на јуни изнесуваше 22.683 милијарди круни (2,07 трилиони евра), откако неговата пазарна вредност се зголеми за 1.416 милијарди круни (128,9 милијарди евра) во текот на првата половина од годината. Резултатот ја нагласува и големината на норвешкиот фонд и неговата зголемена изложеност на движењата на глобалните финансиски пазари.

Зошто норвешкиот фонд оствари рекордно прво полугодие?

Рекордот во круни е првенствено резултат на големата изложеност на фондот на акции. Акциите учествуваа со 72,1 процент од портфолиото на крајот на јуни и остварија поврат од 13,0 проценти во првата половина од годината, објавува Нордискпост.

Според полугодишните резултати на НБИМ, телекомуникацискиот, технолошкиот и енергетскиот сектор остварија најдобри резултати. Николај Танген, извршен директор на НБИМ, рече дека технолошките компании во Азија особено придонеле за резултатот.

Другите делови од портфолиото дадоа многу помал придонес:

• Инвестиции со фиксен приход (25,8 проценти од портфолиото): поврат од 0,9 проценти.

• Недвижности преку шалтер: поврат од 3,0 проценти.

• Инфраструктура за обновлива енергија преку шалтер: негативен поврат од -0,2 проценти.

Севкупно, фондот го надмина својот репер за 0,22 процентни поени.

Големината на повратот во норвешки круни, исто така, го одразува огромниот обем на фондот. Процентната добивка на портфолио вредно повеќе од 20.000 милијарди круни сега се претвора во добивки или загуби од стотици милијарди круни во релативно кратки периоди.

Посилната круна ја намалува вкупната вредност на фондот

Приносите од инвестициите не одговараат директно на зголемувањето на пазарната вредност на фондот.

Во текот на првата половина од годината, норвешката круна се зајакна во однос на неколку главни валути. Бидејќи речиси сите инвестиции на фондот се наоѓаат надвор од Норвешка, движењата на валутите влијаат на нивната вредност кога се конвертираат назад во круни.

Посилната валута ја намали пријавената вредност на фондот за 427 милијарди круни (38,9 милијарди евра). Во исто време, нето приливите додадоа уште 89 милијарди круни (8,1 милијарди евра).

Како резултат на тоа, и покрај приносот од инвестициите од 1.753 милијарди круни, вкупната пазарна вредност на фондот се зголеми за помал износ - за 1.416 милијарди круни помеѓу почетокот на јануари и крајот на јуни. Оваа разлика објаснува зошто исклучително силните инвестициски перформанси не доведоа до подеднакво големо зголемување на конечната вредност на фондот.

Фондот игра сè поголема улога во буџетот на Норвешка

Основан за инвестирање на приходите од нафта на Норвешка во странство, Државниот пензиски фонд стана сè поважен дел од јавните финансии на земјата.

Според фискалната рамка на Норвешка, владините трошоци финансирани од фондот со текот на времето треба да го следат очекуваниот реален принос, кој моментално се проценува на 3 проценти. Правилото има за цел да ја зачува реалната вредност на фондот, а воедно да обезбеди дека нафтеното богатство ја поддржува јавната потрошувачка низ генерациите.

Во својот преглед на државниот буџет за 2026 година, владата ја процени употребата на приходите на фондот на 579 милијарди круни (52,7 милијарди евра), што е еквивалентно на 2,7 проценти од вредноста на фондот на почетокот на годината.

Министерството за финансии (Finansdepartementet) наведува дека приходите на фондот сега финансираат нешто повеќе од една од четири круни од расходите во државниот буџет на Норвешка. Ова, исто така, ги прави јавните финансии сè почувствителни на промените на меѓународните пазари и флуктуациите на девизниот курс.

Тагови: Норвешка пензиски фонд

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Балкан

Ајкула од над три метри се појави во Јадранското Море, рибарите во шок: Тука пред малку пливаа луѓе (ВИДЕО)

Јадранското Море повторно беше место на средба со еден од најфасцинантните морски предатори.

Ајкула од над три метри се појави во Јадранското Море, рибарите во шок: Тука пред малку пливаа луѓе (ВИДЕО)

Хрватските рибари снимија необична глетка во близина на островот Жирје, каде што наидоа на ајкула за која тврдат дека била долга над три метри.

Видеото набрзо се појави на TikTok, а според сведоците, станува збор за мако ајкула (Isurus oxyrinchus), позната по својата исклучителна брзина и агилност.

Најчесто се убива ненамерно

Овој вид е широко распространет во тропските и умерените мориња низ целиот свет, вклучувајќи го и Јадранското Море. Се смета за еден од трите потенцијално опасни видови ајкули за луѓето, иако средбите со неа во близина на брегот се исклучително ретки.

И покрај тоа што е потенцијално опасен предатор, мако ајкулата е строго заштитена во Хрватска, а нејзиниот риболов е забранет со закон. Во Јадранското Море, најчесто се убива ненамерно, како колатерална жртва или случаен улов.

Проценката дека ајкулата била долга над три метри предизвика спротивставени реакции и дискусии меѓу корисниците на социјалните мрежи. Авторите на видеото одговорија на критиките објаснувајќи дека ширината на крмата на нивниот брод е точно 3,8 метри, што послужи како сигурна референца за споредба.

Клучна улога во екосистемот

Покрај големината, некои корисници ја доведоа во прашање и точната локација каде што е снимено видеото, тврдејќи дека е снимено на отворено море, а не во непосредна близина на островот Жирје, како што велат рибарите.

Во друго видео, се гледа туна како се обидува да избега од предатор, објавува Dnevno.hr.

„Ја касна на половина“, се слуша глас во видеото.

Предатори како што е ајкулата мако играат клучна улога во одржувањето на рамнотежата на морскиот екосистем. Иако нивното јавно прикажување често предизвикува страв, експертите потсетуваат дека ваквите средби се потсетник за богатството и зачувувањето на морската фауна во Јадранското Море.

Тагови: ајкула Јадранското Море

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Други спортови

Џошуа ги налути фановите со „бесното“ возење: Зарем ништо не научи? (ВИДЕО)

Видеото од Ентони Џошуа (36) предизвика бројни реакции на социјалните мрежи. 

Џошуа ги налути фановите со „бесното“ возење: Зарем ништо не научи? (ВИДЕО)

Поранешниот двократен светски шампион во тешка категорија беше снимен како се трка со голф коли со пријатели, а „Boxing King Media“ објави дека снимката е снимена во Доминиканската Република.

На видеото се гледаат неколку возила како возат едно до друго со голема брзина. Во еден момент, Џошуа посегнува кон соседното возило и го зграпчува додека вози. Видеото брзо се прошири на социјалните мрежи, каде што многу корисници го критикуваа за неговото ризично однесување.

„Не научи ли ништо?“, „Ова е толку глупаво со оглед на несреќата во која беше“ и „За некој што поминал низ она низ што помина тој, ова не е паметно“, беа некои од реакциите што се појавија со видеото. Не е потврдено кога е снимено видеото, па затоа не може со сигурност да се каже дека е создадено по сообраќајната несреќа во која беше вклучен Џошуа кон крајот на минатата година.

Тој изгуби двајца блиски пријатели во несреќа

На 29 декември 2025 година, Џошуа беше вклучен во тешка сообраќајна несреќа во Нигерија. Тој беше патник во теренско возило кое се удри во камион на автопатот Лагос-Ибадан. Џошуа преживеа со повреди кои не беа опасни по живот, но двајца од неговите најблиски пријатели и соиграчи, Латиф „Лац“ Ајоделе и Сина Гами, беа убиени.

Ајоделе беше негов личен тренер, а Гами беше негов фитнес тренер. По несреќата, Џошуа зборуваше за тоа колку нивната загуба го погоди и ги нарече негови „леви и десни раце“. Се врати на рингот минатиот месец против Кристијан Пренга. Британецот беше на подот двапати за време на борбата, но потоа го нокаутираше противникот во втората рунда. Ја посвети победата на своите паднати пријатели.

Џошуа е поранешен олимписки шампион и двократен светски шампион во тешка категорија. Неодамна, повторно интензивно се зборуваше за долгоочекуваната борба со Тајсон Фјури.

Тагови: Ентони Џошуа

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер