Култура

Три документарни и три играни филмови на 10. ММФ Киненова од 28 септември до 5 октомври

Три документарни и три играни филмови ќе бидат прикажани на 10. Меѓународен филмски фестивал на дебитантски филм Киненова 2025. Фестивалот ќе се одржи од 28 септември до 5 октомври.

На отворањето на фестивалот во Македонската опера и балет ќе биде прикажан филмот „Изгубениот сон на југословенскиот дрим тим“ на хрватскиот режисер Јуре Павловиќ. Останатите филмови ќе бидат прикажани во Киноверзумот во Домот на културата „Билјана Беличанец“ во Кисела Вода.

Директорот на Киненова, Небојша Јовановиќ денеска на прес-конференција рече дека Фестивалот ќе биде отворен со еден од најзначајните филмови за овие простори во последните три декади, филмот на еден од најталентираните хрватски млади режисери Јуре Павловиќ, „Изгубениот сон на југословенскиот дрим тим“.

Посочи дека се работи за филм за кој немам никаква дилема дека силно ќе ги разбранува чувствата на сите генерации особено на оние кои живееле во една друга задничка држава со повеќе братски народи наречена Југославија.

- Се работи за филм во кој учествуваат сите најголеми екс југословенски кошаркарски легенди како што се Јуре Здовц, Дино Раџа, Тони Кукоч, Владе Дивац, Зоран Ивановиќ, Жарко Паспаљ и останати, а неколку од овие легенди ќе бидат дел од свеченото отворање на македонската премиера на филмот на Киненова во Скопје. Дејството на филмот е за време на натпреварите на Европското кошаркарско првенство кое се одржуваше во Италија, буквално во деновите на почетокот на распадот на Југославија, на големата војна со која живееме особено генерациите кои паметат. Зошто овој за отворање на Киненова, затоа што на еден крајно суптилен уметнички начин од здрава дистанца и крајно непристрасен поглед на нештата ги анализира феномените на колективен успех, колективен неуспех, заедништвото кое постоеше во минатото, а исто така и крајно сирово ги спротивставува другарството наспрема националистичките пориви, рече Јовановиќ.

Тој потенцира дека поминале десет неверојатно турбулентни години, десет изданија низ кои ги преживеале филмските и лични приказни на бројни храбри автори од целиот свет.

- Се соочивме со обиди за цензура, за премолчување, за замолчување, обиди дури и за стопирање на подемот на растежот, на развојот на овој пркос од фестивал. Преку Киненова успеавме да создадеме меѓународна мрежа на истомисленици, слободоумни луѓе, уметници, искрени филмски создавачи со кои заедно фестивалот можеше да расте, нивните идеи, советите, концептите и поддршката да бидат вградени во фестивалот, истакна Јовановиќ.

Фестивалот нагласи тој, годинава наградува тројца големи автори во светски рамки меѓу кои и еден Македонец, а тоа е Владимир Самоиловски.

- Годинашен лауреат е една од најголемите и најмаркантните европски филмски диви Лив Улман која ја добива наградата за животно дело, а третиот добитник кој ја добива наградата за особен придонес во филмската уметност е годинашниот победник на Берлиналето, тоа е Даг Јохагн Хагеруд, додаде Јовановиќ.

Селекторот на главната програма Игор Анѓелов рече дека и годинава на фестивалот ќе има вкупно шест возбудливи филмови од различни кинематографии.

- Покрај „Изгубениот сон на југословенскиот дрим тим“ на Јуре Павловиќ, уште еден наслов кој сакам да го потенцирам е словенечкиот филм „Прасловен“ на Слободан Максимовиќ, кој ќе биде прикажан на затворањето на Фестивалот. Третиот документарен филм е од германско-јапонската копродукција „Јохатсу“ („Со малку воздух“) на авторскиот двоец Андреас Хартман и Рата Мори, „Беше некогаш во Газа“ на Араб Насер и Тарзан Насер, „Паноптикон“ на Ѓорѓи Пикарулизе и „Помеѓу боговите“ од Вук Ршумовиќ, додаде Анѓелов.

Уметничкиот директор Гена Теодосиевска рече дека Даг Јохан Хагеруд е ново име во норвешката и во европската кинематографија, бидејќи со своето познавање на литературата тој како да и приоѓа на филмската уметност со една спонтаност, но и со една бунтовност, такви се и неговите филмови.

- Тој за себе вели вака „Јас сум прво библиотекар, потоа сум романописец - писател, потоа сум сценарист, а на крај сум филмски режисер“, посочи Теодосиевска.

За своите филмови тој е добитник на многу награди. Во 2020 година тој за својот втор долгометражен филм „Чувајте се од децата“ (Beware of the Children) награден е со дури девет Аманда статуетки, додека за филмовите од неговата позната Осло трилогија „Секс“ (Sex), „Љубов“ (Love) и „Соништа“ (Dreams) е награден со највисоката награда на Нордискиот филмски совет и со наградата на Здружението на филмската критика на Норвешка. Последниот „Соништа“ му ја донесе Златна мечка за најдобар филм на годинешното 75.Берлинале и наградата на Fipresci. Даг Јохан Хагеруд е роден 1964 година, тој се школувал за библиотекар, а подоцна ги завршува Академиите за филм, театар и креативно пишување и драматургија во Стокхолм и Осло.

Кинематограферот Владимир Самоиловски, кој е добитник на Специјалната награда за особен придонес во филмската уметност, е член на жири комисијата на Киненова.

- Среќни сме што Владимир Самоиловски е наш добитник на специјалната награда „Златна грива“ за исклучителчен придонес во филмската уметност на 10 јубилејно издание на МФФ Киненова. Со него сме горди на македонскиот филм. Неговото професионално портфолио содржи близу 100-тина долгометражни играни, документарни, кратки играни филмови ТВ драми, тв серии, емисии. Потекнува од фамилија на филмски работници, така што веќе доста млад навлегува во тајните на филмската магија и на технологијата на ТВ и филмската камера, мотивиран од својот татко, ветеранот на македонската и југословенската филмска кинематографија, Мишо Самоиловски во чии филмови соработувал како снимател оператор. Роден е во Скопје, во 1953 година. Неговата кариера како филмски работник и професионален соработник на филм ја започнува во 1976 година кога се вработува во продуцентската куќа „Вардар филм“, посочи Теодосиевска.

Таа се осврна и на годинашниот лауреат норвешката актерка Лив Улман, која, како што рече, е една од најзначајните актерки во минатиот, 20 век, векот на филмската уметност.

- За неа е доволно да се каже дека е „муза“ на големиот Ингмар Бергман, играјќи во десет од неговите, според многумина, најдобри филмови. Но Лив Улман, се разбира, е многу повеќе од тоа. Љубовта кон уметноста безброј пати ја докажала и на театарската сцена, но и на режисерското столче, на кое милува да седи во последните три декади од својата богата кариера. Таа се’ уште е витална и полна со енергија, и со радост и’ ја доделуваме највисоката награда за животно дело, заслужено вбројувајќи ја меѓу великаните кои во изминатите години ја добија нашата фестивалска награда. Во 2022 година, Лив Улман ја доби почесната награда „Оскар“ за „храброста и емоционалната транспарентност кои на публиката ѝ подарија длабоко трогателни човечки портрети на екранот“. Лив Улман е родена на 16 декември 1939 година во Токио, Јапонија, додаде Теодосиевска.

Тагови: КИНЕНОВА

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Наука

Астробиолозите на НАСА открија нов вид амеби, кои може да преживеат на рекордно високи температури (ВИДЕО)

Астробиолозите открија комплексен организам, од доменот на еукариотите, кој живее и преживува на екстремно високи температури.

Претходно се веруваше дека еукариотските организми се невозможни да живеат во такви услови бидејќи топлината доведува до уништување на делови од клетката, објави американската вселенска агенција НАСА.

Тим научници пронашол нов вид огнена амеба Incendiamoeba cascadensis во загреаните води на Каскадите во Националниот парк Ласен Вулкански Планини. Таму, тие утврдиле дека овие амеби можат да се размножуваат со делба на неверојатни 63 степени, што е рекордна температура за преживување на сите познати еукариоти.

Огнената амеба престанува да се размножува на температури повисоки од 63 степени, но сепак е активна и може да бара храна до 64 степени. Исто така, изјави НАСА, Incendiamoeba cascadensis може да се опорави дури и по петминутен престој на температура од 70 степени.

Претходниот рекорд за еукариотите беше 60 степени Целзиусови, поставен од неколку видови габи и црвени алги.

Преживување во екстремни услови

Астробиолозите долго време го проучуваат преживувањето во екстремни услови на Земјата за да утврдат кои организми можат да живеат на други светови како Марс, каде што условите се многу потешки отколку на нашата планета. Овие организми кои можат да преживеат во неверојатно високи температури, зрачење и други опасни средини се нарекуваат екстремофили.

Високите температури доведуваат до уништување на протеините и другите биомолекули што им се потребни на клетките за да функционираат. Топлината може да ја оштети и клеточната мембрана, што доведува до нејзино уништување. Се верувало дека мембраните на еукариотските органели не можат да останат стабилни на температури над 62 степени Целзиусови. Откривањето на огнената амеба Incendiamoeba cascadensis покажа дека оваа претпоставка е погрешна.

- Делумно, истражувањето на еукариотите беше ограничено од претпоставката за стабилност на мембраната. „Се надеваме дека откривањето на Incendiamoeba cascadensis ќе ги охрабри другите да продолжат со потрагата по еукариоти кои можат да преживеат на високи температури“, рече Берил Рапапорт, дипломиран студент на Универзитетот во Сиракјуз и главен автор на студијата.

Гените ја стабилизираат и заштитуваат ДНК

Тимот го секвенционираше геномот на огнената амеба за да ја проучи генската експресија на различни температури. Тие открија неколку гени кои ѝ помагаат на амебата да ја стабилизира и заштити ДНК.

„Успеавме да откриеме многу стратегии кои ѝ помагаат на Incendiamoeba cascadensis да преживее на високи температури, а некои од нив би можеле да ги користат и други термофили“, додаде Рапапорт.

„Земјата е единствената планета за која знаеме дека има живот. За животот каков што го знаеме да преживее на други планети во нашиот Сончев систем или пошироко, организмите би морале да се прилагодат на услови кои се многу различни од нашите.

„Проучувањето на екстремофили ни помага подобро да ги разбереме биохемиските и физиолошките ограничувања на животот каков што го знаеме на Земјата.“ Оваа информација, пак, ѝ помага на НАСА во потрагата по вонземски живот со проширување на полето на пребарување, рече Алисон Олкот, научник за егзобиолошка програма во седиштето на НАСА во Вашингтон.

Услови за живот

Студијата ги проширува можностите за тоа каде сложените клетки би можеле да преживеат на Земјата или пошироко.

„Откривањето на еукариоти кои можат да преживеат на екстремно високи температури не само што го проширува нашето разбирање за тоа каде може да постои живот, туку и како се појавил сложениот живот“, рече Олкот.

„Можно е сложените организми како Incendiamoeba cascadensis да преживеат на друга планета, но Земјата е единствената планета за која моментално знаеме што ги има сите услови за Incendiamoeba cascadensis да биде среќна. Не станува збор само за температурата. Потребна ви е средина што има соодветна киселост, нивоа на кислород, притисок, вода и храна. Incendiamoeba cascadensis не може да преживее сама; потребни ѝ се други организми за да преживее“, рече Рапапорт.

Студијата финансирана од НАСА е објавена во списанието Cell.

Тагови: НАСА температури

Европа

Членки на ЕУ со писмо до Урсула фон дер Лајен- 13 држави со потег без преседан

Австрија предводи нов сојуз за поедноставување на регулативите на ЕУ, повикувајќи на систематска проценка на влијанието на новите правила врз бизнисот.

Австрија предводи нов сојуз за поедноставување на регулативите на ЕУ, повикувајќи на систематска проценка на влијанието на новите правила врз бизнисот, како и „длабинско чистење“ на постојните регулативи во текот на годината посветена на нивно спроведување и консолидација, објави Euronews.com.

Тринаесет земји-членки го повикаа Брисел систематски да дизајнира нови регулативи на ЕУ за да поттикне иновации и да процени дали постојните закони се сè уште соодветни за својата намена, како дел од поширока иницијатива за намалување на бирократијата и создавање попријателска средина за компаниите за бизнисот.

Австрија, Чешка, Данска, Германија, Естонија, Унгарија, Италија, Латвија, Литванија, Полска, Португалија, Словенија и Словачка потпишаа документ со кој се повикува на „длабинско чистење“ на законодавството, за да се утврди за секој сектор дали постојните правила се сè уште потребни, треба да се ажурираат или создаваат оптоварувања без дополнителна корист.

„Законодавството на ЕУ не може да биде цел само по себе. Регулаторното ограничување, со цел да се избегне прекумерна регулација и воведување нови административни оптоварувања, затоа е услов за квалитетот на законодавството на ЕУ“, се вели во документот подготвен од Австрија и добиен од Euronews.

Документот беше дистрибуиран пред очекуваното лансирање на новата Алијанса за намалување на бирократијата во понеделник, која има за цел да воспостави постојана мрежа на земји-членки посветени на поедноставување на прописите на национално и европско ниво.

Поедноставувањето на прописите беше високо на агендата на ЕУ за време на вториот мандат на Урсула фон дер Лајен како претседател на Европската комисија, со поддршка на земјите-членки и централно-десничарската Европска народна партија.

Како дел од овој напор, Комисијата предложи серија таканаречени „омнибус“ пакети, кои опфаќаат области од правила за вештачка интелигенција до обврски поврзани со климата, за да се намали и поедностави постојната регулаторна рамка на ЕУ.

🇪🇺 13 EU countries are calling for a “deep cleaning” of European laws to cut red tape and scrap rules they say no longer serve a purpose. The group wants Brussels to review existing laws sector by sector, simplify reporting requirements, and reconsider rules that impose costs without clear benefits. They are also pushing for a year focused largely on fixing and consolidating existing laws instead of constantly adding new ones.
— NewsForce (@Newsforce) September 22, 2026

Тринаесетте потписници сакаат да одат чекор понатаму и бараат новите регулативи на ЕУ систематски да се оценуваат за нивното влијание врз економската конкурентност и да се усвојуваат на ниво на ЕУ само кога нивните цели не можат доволно да се постигнат на национално ниво, во согласност со принципите на субсидијарност и пропорционалност утврдени во договорите на ЕУ.

Документот, исто така, повикува на прогласување на „Европска година на имплементација и консолидација“, која првенствено би била посветена на спроведување на постојното законодавство, поедноставување, интероперабилност, проценка на кумулативните оптоварувања, хармонизација на спроведувањето, намалување на обврските за двојно известување и потребни измени на законите.

Целта, според потписниците, е подобро законодавство: регулативите на ниво на ЕУ треба да се усвојуваат само таму каде што е потребно дејствување на Унијата и носи додадена вредност, а воедно да бидат пропорционални, кохерентни, правно предвидливи и да ја поддржуваат деловната средина во која европските компании можат да инвестираат, да иновираат и да растат.

Потписниците сакаат ЕУ да даде приоритет на квалитетните, извршливи и предвидливи регулативи пред „густината на регулативата“, а воедно да ги одржува постојните стандарди за заштита на здравјето, безбедноста и правата на работниците.

„На секоја нова голема обврска за известување или хармонизација треба да ѝ претходи преглед на постојните обврски во истата област, со цел нивно консолидирање, поедноставување или укинување“, понатаму се наведува во документот.

Прописите би се оценувале врз основа на тоа дали се извршливи, предвидливи, кохерентни со другото законодавство, засновани на докази, отпорни на промени, придонесуваат за конкурентност и ја почитуваат поделбата на надлежностите меѓу ЕУ и земјите-членки.

Новите прописи би подлежеле и на задолжителна клаузула за преглед најмалку на секои пет години, за да се провери дали ги постигнале своите цели.

„Од најголема важност е да се избегне кумулативна сложеност што би можела да ја ослабне ефикасноста, а со тоа и легитимноста на дејствувањето на ЕУ, а воедно да ја намали привлечноста на единствениот пазар на ЕУ како место за водење бизнис и инвестирање“, се наведува во документот.

Тагови: Урсула фон дер Лајен

Фудбал

Роналдо за критиките: Некои сакаат да ме убијат, само за тоа им треба сачмарка

Кристијано Роналдо (41) на прес-конференцијата пред натпреварот против Велс го објави почетокот на нова ера во португалската репрезентација под водство на селекторот Жорже Жесус и му се заблагодари на својот претходник Роберто Мартинез.

„Што би избрал, освојување на Лигата на нации или илјада гола? И двете. Сакаме да ја освоиме оваа Лига на нации. Ова е нова ера. Ја користам можноста да му честитам на г-дин Мартинез за одличната работа. Беше исклучително тешко за него како странец, особено со постојаните напади на кои беше изложен.

Сега започнува нова ера со Жорже Жесус и сигурен сум дека ќе заврши одлична работа. Жесус е совршен избор, тој носи поинаква тактика и поинаков јазик. Сакам сè да помине добро. Полн со самодоверба, мислам дека тимот е подготвен. Имаме долг предизвик пред нас, а селекторот ќе остане тука со години. Убеден сум дека тој беше најдобрата опција“, рече Роналдо.

Тој се осврна и на критиките што повремено ги добива. „Не можам да бидам целосно искрен. Играм фудбал толку многу години и сум добро примен речиси насекаде. Некои медиуми сакаат да ме напаѓаат и да се обидат да ме „убијат“, но немаат шанса.

За тоа би им требало пушка, па дури и тогаш би избегнал куршум. Навикнат сум на тоа. На стадионот „Драгао“, сепак би го разбрал тоа поради соперништвото. Не на „Луз“, бидејќи очигледно не ни е дозволено да играме таму, барем така прочитав. Но, фактот дека неколку луѓе не ме сакаат воопшто не ме засега“, рече тој.

Состав избран од читателите

Португалскиот спортски весник „А Бола“ исто така го објави почетниот состав за дебито на Хесус, како што предложија неговите читатели: Диого Коста; Жоао Кансело, Томас Араухо, Рубен Дијас, Нуно Мендеш; Палиња, Жоао Невес, Витиња, Бруно Фернандес; Гонсало Рамос и Жоао Феликс.

Тагови: Кристијано Роналдо