Политико

Претседателот Доналд Трамп вети дека ќе ја реформира американската дипломатија. Внатрешни извори велат дека наместо тоа, тој ја урива – до тој степен што ја поткопува сопствената глобална влијателност.

Осум месеци од почетокот на вториот мандат на Трамп, повеќе од половина од амбасадорските места на САД – необично голем број – се празни. Повеќето водечки позиции во Стејт департментот се пополнети со вршители на должност, често луѓе со малку релевантно искуство. Многу американски дипломати, особено оние во странство, во голема мера се исклучени од процесите на креирање политика, додека се борат да спроведат наредби од администрацијата кои, според нив, се збунувачки.

Многумина, исто така, се премногу исплашени да проговорат бидејќи може да бидат отпуштени или да ја изгубат шансата за унапредување под новите правила кои ја мерат нивната „верност“. Тие веќе видоа илјадници свои колеги како се исфрлени, а многу канцеларии како се укинати.

Политико разговараше со десетина претставници на Стејт департментот, поранешни дипломати и други американски функционери со увид во работата на одделот, при што речиси сите добија анонимност поради страв дека би можеле да бидат отпуштени ако зборуваат јавно.

Вкупното влијание на промените сè уште е нејасно. Но, многу дипломати велат дека се чувствуваат немоќни и помирени со околностите. Постојано владее чувство дека, ако оние кои ги назначил Трамп не сакаат совет од дипломатите, тогаш нека биде – тие ќе мора да се соочат со правните и логистичките последици од кој било план што ќе им наложат на дипломатите да го спроведат.

„Во првата администрација на Трамп, луѓето велеа: ’Ова не е во ред – мора да кажеме на Белата куќа.‘ Сега тоа го нема“, рече еден од претставниците на Стејт департментот. „Зошто би го направил тоа? Оваа администрација не е заинтересирана“.

Функционерите и дипломатите со кои беше разговарано рекоа дека администрацијата на Трамп ја преобликува Дипломатската служба во помала и послаба сила во меѓународните односи, чија улога е дипломатите да бидат само извршители, наместо креатори на политички идеи. Ова се случува и покрај изјавите за плановите на државниот секретар Марко Рубио да го направи својот ресор поклучен во креирањето на надворешната политика.

Портпаролот на одделот, Томи Пигот, ги бранеше промените што ги направи Рубио, велејќи дека секретарот „го реорганизираше целиот Стејт департмент за да се осигури дека оние на првата линија – регионалните бироа и амбасадите – се во позиција да влијаат врз политиките“. Тој сепак додаде: „Она што нема да го толерираме е луѓето да ги користат своите позиции за активно поткопување на целите на легитимно избраниот претседател.“

Одделот продолжува да функционира, иако со нови приоритети. Тие вклучуваат порестриктивен пристап кон имиграцијата; помал акцент на човековите права, хуманитарната помош и промоцијата на демократијата; и поголемо внимание на промовирањето на американските бизниси.

Американските дипломати имаат мешани чувства околу овие приоритети, иако многумина стравуваат дека администрацијата ги отуѓува сојузниците на САД со своите тактики.

Покрај тоа, на многу дипломатски мисии владее силно чувство на страв. Голем дел од тоа се врти околу способноста на дипломатите да комуницираат и да изразат несогласување – дури и околу основни политички прашања.

„Лојалноста кон одлуките отсекогаш била фундаментално барање за американската дипломатска служба, но ако искреното внатрешно зборување се потисне, администрацијата ќе залута слепо во опасности што можеа да се избегнат“, изјави Роналд Неуман, поранешен амбасадор на САД во Авганистан.

Во августовска белешка до своите членови, Американската асоцијација за дипломатска служба – синдикат кој Трамп се обидува да го лиши од правото на колективно преговарање – остро ги нагласи овие грижи. Белешката, за која претходно извести NBC News, наведува дека AFSA е информирана за случаи „каде дипломатските службеници биле отстранети од своите задачи откако дале не толку позитивна анализа или непожелни препораки до раководството“. Во белешката не беа наведени детали за инцидентите.

„Работиме на непозната територија“, напиша групата, повикувајќи ги членовите да обезбедат професионално осигурување за одговорност и да „бидат внимателни дека меѓучовечките интеракции, особено со нови познаници, можат да се снимат и споделат.“

Во една амбасада, високи службеници наредиле на редовните вработени да разговараат „за било што што е и малку чувствително само лице в лице“, рече еден дипломат. Ова се случува во контекст на разговори меѓу персоналот дека Стејт департментот можеби инсталирал шпионски софтвер за следење на тастатурата за да ги надгледува електронските комуникации на вработените во амбасадата, рече дипломатот. Портпаролот на Стејт департментот, Пигот, ја нарече тврдењето за шпионскиот софтвер „апсолутно неточно.“

Одделот долго време има „канал за несогласување“ (dissent channel), преку кој дипломатите можеле да испратат меморандум, обично класифициран, до државниот секретар, изразувајќи несогласување со политичките одлуки. Не е јасно колку е активен тој канал сега, но неколку дипломати рекоа дека не би се чувствувале удобно да го користат, иако оние кои тоа го прават се законски заштитени од одмазда.

Одлуката на Рубио да разгледува дали дипломат покажува „верност“ кон целите на администрацијата како фактор при унапредувања, исто така создава загриженост. Многу дипломати нагласуваат дека нивната работа веќе бара да ги спроведуваат политиките на актуелната администрација, и дека ако не чувствуваат дека тоа можат да го прават со добра совест, треба да се повлечат. Но, приватно го исмејуваат концептот „верност“ како тест на лојалност кој има за цел да ги исплаши, да ги задуши креативните идеи и да доведе до лошо креирање политики.

Многумина од интервјуираните нагласуваат дека ситуацијата на секој дипломат варира во зависност од нивната позиција, локација и приоритетите на администрацијата. Тие во Израел веројатно добиваат повеќе упатства отколку оние на Пацифичките острови. Многумина исто така признаваат дека Стејт департментот одамна бил потиснат во креирањето политика од други ентитети, како што се Советот за национална безбедност и Министерството за одбрана, во претходните администрации.

Но, со оваа администрација постојат нови грижи. Дипломатите стравуваат, на пример, од влијанието на надворешни актери врз Рубио. Крајно-десничарската инфлуенсерка Лаура Лумер изгледа дека успешно го натерала Рубио да го суспендира издавањето визи за Палестинците од Газа. Таа побара Рубио да отпушти некои дипломати кои се муслимани.

Американските дипломати исто така велат дека комуникацијата од седиштето на одделот до амбасадите во странство е многу поограничена отколку што треба да биде, особено имајќи ги предвид големите промени во американската политика за сè, од царини до промоција на демократијата.

„Постои остар пад во транспарентноста“, рече друг службеник во Стејт департментот.

Ова значи дека американските дипломати често се изненадени од одлуките на администрацијата и им е кажано да ги спроведуваат политиките иако имаат прашања за детали, логистика и законитост. Тие велат дека тоа може да го парализира работењето на приоритетите на администрацијата и да го отежне за дипломатите со самодоверба да разговараат со своите странски колеги за импликациите од одлуките – клучен дел од нивната работа.

Извршната наредба на Трамп од 7 август, која донесе нови правила за доделување грантови, на пример, збуни многу службеници на Стејт департментот, при што различни бироа даваа различни насоки за тоа како да се спроведе во нивните региони, рече друг американски дипломат.

„Луѓето трошат непропорционално многу време обидувајќи се да разберат што значат работите“, рече дипломатот.

Пристапот на администрацијата не е целосно изненадувачки.

Рубио, кој истовремено служи како вршител на должност национален советник за безбедност, значително го скрати процесот на креирање политика, кој порано беше сложен и го земаше предвид мислењето на многу оддели. Сега, мала група луѓе – главно во Белата куќа – разговара со претседателот и креира политики според она што тој го сака, а потоа го наредува на остатокот од владата да ги спроведува. Идејата е да се намалат протекувања кон медиумите, да се заврши со бирократското одолговлекување и да се постигнат големи промени кои нормално би наишле на пречки.

Трамп и неговите највисоки соработници долго време имале недоверба кон Стејт департментот, верувајќи дека тоа е либерална тврдина која се спротивставува на агендата на претседателот. На почетокот на својот втор мандат, Трамп издал извршна наредба насочена кон реорганизација на Дипломатската служба на начин што, како што рече, подобро ќе ги отсликува приоритетите на неговата политика „Америка на прво место“.

За спроведување на таа наредба, Рубио и неколкумина негови заменици презеле различни чекори, од редизајнирање на приемниот испит за Дипломатската служба до отстранување илјадници вработени, особено оние што се занимаваа со теми како човекови права и промоција на демократијата. Многу канцеларии се затворени или намалени.

Истовремено, многу врвни позиции во Стејт департментот, како заменик-државни секретари или помошници на секретарите, не се пополнети на постојана основа. Многу големи оддели се водат од „високи службеници на бироа“ на вршителска основа.

Кога некој што е политички назначен не е достапен, некои нискорангирани дипломати од кариера, сметани за симпатични на идеите на Трамп, привремено биле поставувани на врвни позиции во Стејт департментот, иако им недостигаат типичните квалификации за функцијата, според многу од службениците. Ова особено им пречи на дипломатите од кариера, бидејќи Дипломатската служба е организирана слично на војската, а напредувањето преку редовите не е лесно. За некои на терен, изгледа како генерали сега да им даваат отчет на каплари.

Прашањата за квалификациите се особено изразени во Бироата за Блиски Исток, еден од најтешките оддели за служба поради тековните конфликти и политички тензии, кои долго време добиваат големо внимание од САД. Неколку лица се пожалија дека високиот службеник на бирото – политички назначената Мора Намдар – ги промовирала вработените кои ги смета за послободни пред поискусните, повисоко рангирани дипломати.

The Washington Post претходно извести за фрустрациите со Намдар, која веднаш не одговори на барањето за коментар од Политико. Пигот ги бранеше Намдар и изборите направени за клучни улоги, велејќи дека одделот „ги промовира кадрите кои покажале дека имаат заслуги, експертиза и искуство за најдобро спроведување на агендата на претседателот Трамп и унапредување на нашите национални интереси.“

Фрустрации се јавуваат и во контекст на растечка загриженост поради необично големиот број на празни амбасадорски позиции. Според амбасадорскиот тракер на Американската асоцијација за дипломатска служба (AFSA), 110 од 195 амбасадорски позиции во моментов се празни.

Дел од ова се должи на бавноста на Сенатот при потврдувањето на кандидатите, вклучувајќи ги и задржувањата од Демократите. Но, администрацијата исто така не номинирала кандидати за повеќе од 60 од позициите, според AFSA.

Немањето амбасадор потврден од Сенатот може да ја ослаби способноста на САД да ја пренесуваат својата надворешна политика во странство.

На пример, дипломатскиот протокол во некои земји значи дека врвните лидери помалку се склони да се сретнат со привремени претставници. Вршителите на должност амбасадори, кои често доаѓаат од редовите на Дипломатската служба, исто така обично имаат помал пристап во Вашингтон до претседателот или дури и до државниот секретар за да побараат упатства.

Во четврток навечер, законодавците одобрија неколку номинации за амбасадори. Еден службеник од администрацијата на Трамп, запознаен со ситуацијата, изјави дека колку побрзо амбасадорите ќе стигнат до своите мисии, толку подобро лидерите на Стејт департментот можат да комуницираат со дипломатите во странство. Службеникот доби анонимност бидејќи не беше овластен да зборува јавно.

Многумина кои влегуваат во Дипломатската служба се надеваат тоа да биде нивна животна кариера, знаејќи од почетокот дека тоа обично вклучува ротирање на позиции и локации на секои неколку години. Сега тие велат дека се загрижени на кои идни улоги да се пријават, особено ако нивната специјалност е низок приоритет за тимот на Трамп.

Постојат и грижи дека администрацијата на крајот може да затвори некои конзулати и амбасади, и дека овие дипломати би се нашле на погрешно место во погрешно време, како што се случи со некои за време на серија отпуштања порано оваа година.

Но, некои рекоа дека единственото место каде не сакаат да бидат е Вашингтон, каде досега се концентрирани најголемиот дел од отпуштањата и каде напнатоста на работното место е потешко да се игнорира.

„Зошто да се ставите во таа ситуација?“ праша првиот дипломат.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.