Здравје

Светски ден за подигнување на свеста за ХПВ - сериозен, но, превентабилен здравствен проблем и за жените и за мажите

На 4 март го одбележуваме Светскиот ден за подигнување на свеста за хуманиот папилома вирус (ХПВ) - еден од најчестите вируси што се пренесуваат по сексуален пат и главен причинител на карцином на грлото на матката.

Овој ден е потсетник дека станува збор за сериозен, но, превентабилен здравствен проблем, соопштија денеска од Македонската асоцијација на гинеколози и опстеричари (МАГО).

- ХПВ претставува група од повеќе од 200 типови вируси, од кои околу 40 се пренесуваат преку сексуален контакт. Се проценува дека повеќе од 80 проценти од сексуално активните лица ќе дојдат во контакт со вирусот барем еднаш во текот на животот. Кај повеќето, инфекцијата поминува без симптоми и организмот сам ја елиминира. Но, кај дел од лицата вирусот може да перзистира и со тек на време да доведе до преканцерозни промени и карцином, информираа од МАГО.

Во нашата држава, карциномот на грлото на матката е меѓу најчестите малигни заболувања кај жените. Годишно се регистрираат приближно 150 до 170 нови случаи. Инциденцата изнесува околу 20 нови случаи на 100.000 жени годишно, што е повисоко од посакуваните европски стандарди. Дополнително загрижува фактот што се регистрираат случаи и кај многу млади жени.

- Речиси 99 проценти од случаите на карцином на грлото на матката се поврзани со долготрајна инфекција со високоризични типови на ХПВ. Ова ја прави оваа болест една од ретките малигни болести што може ефективно да се превенира, потенцираа од МАГО.

Вакцинацијата е клучна превентивна мерка. Како што нагласија од МАГО, кај нас ХПВ вакцинацијата е дел од националниот календар за имунизација и се препорачува за девојчиња и момчиња во адолесцентна возраст. Вакцината е безбедна, ефикасна и обезбедува заштита од најчестите високоризични типови на вирусот.

- Сепак, опфатот со вакцинација во земјата изнесува околу 50-55 проценти, што е значително под препорачаниот опфат од најмалку 90-95 отсто потребен за колективна заштита. Ова укажува на потребата од дополнителна едукација и подигање на јавната свест, додадоа од МАГО.

Меѓународните искуства покажале дека земјите со висок опфат на вакцинација бележат драматично намалување на преканцерозните промени и на новодијагностицираните случаи на карцином на грлото на матката кај младите генерации.

Скринингот спасува животи.

- Покрај вакцинацијата, редовните гинеколошки прегледи се од суштинско значење. ПАП тестот и ХПВ тестирањето овозможуваат рано откривање на преканцерозни промени, кога третманот е едноставен и високо успешен. Важно е да се нагласи дека ХПВ инфекцијата често не предизвикува симптоми, па затоа редовните контроли се неопходни, дури и кога лицето се чувствува здраво, истакнаа од МАГО.

Нагласија дека ХПВ не е „болест на одредена група“ - туку ги засега и жените и мажите.

- Стигмата, дезинформациите и стравот можат да доведат до одложување на вакцинацијата и прегледите. Едукацијата, отворениот разговор и поддршката од здравствените институции се клучни за заштита на идните генерации. Со комбиниран пристап - висока стапка на вакцинација, организиран скрининг и информирана популација - можно е значително намалување, па дури и елиминација на карциномот на грлото на матката како јавно-здравствен проблем. Четврти март е потсетник дека превенцијата е во наши раце. Информираноста, навремената вакцинација и редовните прегледи спасуваат животи, апелираа од МАГО.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европа

Политички земјотрес во Германија: АФД убедливо победи во Саксонија-Анхалт, но остана без апсолутно мнозинство

Историска победа за крајната десница во Германија.

Алтернатива за Германија убедливо победи на покраинските избори во источногерманската покрајна Саксонија-Анхалт, но остана на само три пратенички места од самостојно мнозинство. АфД освои 43,8 проценти од гласовите и 39 од вкупно 83 места во парламентот во Магдебург повеќе од двојно од резултатот на изборите во 2021 година.

АфД – 43,8% │ 39 места

ЦДУ – 17,2% │ 15 места

СПД – 9,3% │ 8 места

ЗЕЛЕНИ – 8,9% │ 8 места

ЛЕВИЦА – 8,6% │ 8 места

БСЊ – 5,3% │ 5 места

МНОЗИНСТВО – 42 МЕСТА

АфД – НЕДОСТИГААТ 3 МАНДАТИ

За мнозинство се потребни 42 пратеници. Иако АфД остана под таа граница, нејзиниот покраински лидер Улрих Зигмунд го оцени резултатот како јасен мандат за формирање влада и веќе се гледа себеси како иден премиер на Саксонија-Анхалт.

-Овие историски избори не се единствено важни за Саксонија-Анхал, како што напомена Алис, битни се за цела Германија. Затоа сега овој моментум сакам да го искористам да испратам политичка порака до Берлин. Работите ќе се менуваат, тоа е реалноста не само за Саксонија-Анхалт, туку работите од овој успех ќе се менуваат и на федерално ниво – порача тој.

Луѓето многу јасно покажаа дека конечно сакаат политички промени“, истакна претседателката на АфД на сојузно ниво, Алис Вајдел.

-Со освоени 44 проценти од гласовите за АФД наспроти 17 проценти освоени на ЦДУ, можам да кажам дека партијата ЦДУ доживеа изборен дебакал. Резултат кој ќе се одрази и на федерално ниво – изјави таа.

АфД, уште еднаш предупреди дека нема да се откаже од своите клучни програмски позиции. Партија е за драстично ограничување на имиграцијата и построг азил, обновување на односите со Русија и запирање на помошта за Украина. АфД е и за радикална реформа на ЕУ па дури и напуштање на Германија од Унијата.

Но, изборната победа не значи автоматски и власт. Сите големи партии досега одбиваат коалиција со АфД.

Сепак, изборниот земјотрес во Саксонија-Анхалт силно одекна и во Берлин. ЦДУ на канцеларот Фридрих Мерц падна на историски ниски 17,2 проценти, додека АфД првпат е толку блиску до преземање на извршната власт во една германска покраина. Клучното прашање е дали овој успех ќе остане регионален или ќе прерасне во уште посилен подем на сојузно ниво и закана за канцеларската функција.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Угинати се околу 10.000 овци, потврдени 64 жаришта на сипаници кај овците

Сипаниците кај овците се проширија на 64 потврдени жаришта.

Досега се евидентирани околу 10.000 угинати овци, најголем дел во источниот регион.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Секој седми вработен во Македонија работи неформално, над 100 илјади лица без формален работен однос

Над 100 илјади луѓе во Македонија работат – а формално ги нема бидејќи, работат во нерегистрирани бизниси или се дел од неплатена семејна работа.

Најновите податоци на Државниот завод за статистика покажуваат дека 101.022 лица се неформално вработени. Тоа е секој седми вработен во земјава или 14,3 проценти од вкупно вработените. Најмногу ги има таму каде што работата е сезонска и најчесто тешко се контролира. Половина од неформалното вработување е во Земјоделство каде се регистрирани 51.487 лица. Следува градежништвото со 17,2 проценти. Заедно, овие две дејности сочинуваат повеќе од две третини од неформалната вработеност. Токму за намалување на овие бројки од нова година почна примената и можноста да се легализираат сезонските вработувања во земјдоелството преку компјутер од дома без тие да го изгубат социјалното, пензиите или било кој друг статус.

Дека проблемот е голем најдобро се гледа преку споредбата колку луѓе официјално бараат работа и колку има неформалсно вработени. Според официјалните бројки во вториот квартал има 90.020 невработени – околу 11 илјади помалку од неформално вработените. За само три месеци бројот на неформално вработените е зголемен за нови 6825 лица што е раст од 7,2%. Сезоната можеби ја поместува статистиката од квартал во квартал но бројката останува. 101 илјада луѓе работат само што не се дел од формалниот пазар на труд.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.