Светски ден на метеорологијата: Македонското земјоделство веќе ја живее климатската криза - Канал 5

Македонија

Светски ден на метеорологијата: Македонското земјоделство веќе ја живее климатската криза

Сè поекстремните температури, намалените врнежи и зачестените суши го ставаат македонското земјоделство пред сериозен предизвик. 

Светски ден на метеорологијата: Македонското земјоделство веќе ја живее климатската криза

Во земја со околу 180.000 земјоделци, климатските промени веќе не се далечна закана, туку секојдневна реалност што директно го намалува приносот и го зголемува ризикот од штети. На Светскиот ден на метеорологијата, експертите предупредуваат: адаптацијата не е опција, туку нужност - а времето за дејствување истекува.

Како што пренесуваат во соопштението од ГИЗ, последната деценија, 2011-2020, е најтоплата од почетокот на метеоролошките мерења во земјата, а регистрирани се и повеќе од 14 дополнителни денови со топлотни бранови. Проекциите покажуваат пораст на температурите до 2050 година и намалување на врнежите, особено во лето, што за земјоделството значи помала предвидливост и поголем ризик.

Професорот Ордан Чукалиев од Факултетот за земјоделски науки и храна (ФЗНХ) предупредува дека проблемот не е само во количината на врнежи, туку и во нивниот сè понеповолен распоред.

- Врнежите, за жал, се намалуваат, не само по вкупна количина, туку и по својот распоред, што е особено неповолно за земјоделството. Во периодот на вегетација ќе има уште помалку вода, а во исто време ќе се соочуваме и со поплави, бидејќи врнежите ќе бидат поретки, но поинтензивни. Почесто ќе има и мраз, но и суши и топлотни бранови. Промените имаат силно негативно влијание врз земјоделството, кое е директно изложено затоа што се одвива на отворено, каде што климатскиот ризик брзо и силно се претвора во штета. Мораме напредните технологии и практики да ги донесеме на нивите ако сакаме да ја обезбедиме иднината на нашите деца, затоа што промените што нè очекуваат се сериозни. Толку сериозни, што постои ризик и онака чувствителните и сушни подрачја во земјата дополнително да се прошират и уште посилно да нè погодат. Mора да бидеме подготвени. Ова е моментот кога треба да се дејствува. Ако чекаме промените целосно да нè стигнат, тогаш веќе ќе биде предоцна - посочува Чукалиев.

Стеван Орозовиќ, извршен директор на Националната федерација на фармери, вели дека земјоделците во последните години најмногу се соочуваат со зголемени температури, долги сушни периоди, нестабилни врнежи и појава на мраз во критични периоди од вегетацијата.

- Овие појави сериозно го нарушуваат планирањето на производството, бидејќи земјоделците не можат прецизно да ги предвидат условите за сеидба, наводнување и жетва. Како резултат на тоа, се намалува и квалитетот и квантитетот на земјоделското производство. Климатските промени имаат директно негативно влијание и врз земјоделството и врз сточарството, што доведува до намалено производство на храна, а со тоа се доведува во прашање и одржливоста на земјоделските стопанства. За земјоделците најважни се инвестициите во рехабилитација и модернизација на системите за наводнување, бидејќи водата станува клучен ресурс за производство на храна. Потребна е и поголема поддршка за воведување зелени иновации и нови технологии во земјоделството, како и едукација на производителите за адаптација кон климатските промени. Клучна е и поголемата соработка помеѓу институциите, научната заедница и граѓанските организации за да се обезбеди одржливо и отпорно земјоделство - појаснува Орозовиќ.

На ова се надоврзува и Ирена Џимревска, советничка за земјоделство во Германското друштво за меѓународна соработка (GIZ), која посочува дека фактите за Македонија веќе јасно ја покажуваат насоката во која се движи климата и што тоа значи за земјоделството.

- Податоците и фактичката состојба во Македонија покажуваат јасни знаци на климатски промени, вклучително и рани пролетни температурни осцилации и штети од мраз, почести и подолготрајни топлотни бранови, долги сушни периоди и екстремни врнежи. Овие услови веќе влијаат врз земјоделството преку недостиг на вода, поплави, намалени приноси, послаб квалитет на производите, како и појава на нови штетници и болести - посочува Џимревска.

Во ваков контекст, Регионалното климатско партнерство меѓу Германија и Западен Балкан е важна платформа за заеднички одговор, размена на знаења и унапредување на отпорноста на земјоделството во регионот. Германската поддршка преку GIZ ги поврзува политиките со практиката - на национално ниво во сите шест земји се поддржува развој на политики за климатска адаптација во земјоделството, додека во Македонија поддршката се надополнува и со пилот-проект кој демонстрира конкретни решенија.

- Соработката со Факултетот за земјоделски науки и храна во Скопје за спроведување на овој пилот проект вклучува тестирање различни алатки и методи за адаптација. Оваа поддршка е важна затоа што ја спојува анализата, политиките и практиката на едно место - додава Џимревска.

Во рамки на пилот-проектот се тестираат прецизно наводнување, покривни култури, климатски поотпорни сорти, заштита од мраз, заштитни мрежи, како и моделирање и софтверски алатки. Паралелно, се работи и на јакнење на капацитетите на земјоделците. Во таа насока, професорот Чукалиев нагласува дека проектот не е само тестирање технологии, туку и создавање јавна база на знаење што ќе им биде достапна на земјоделците.

-Сите овие технологии што ги применуваме треба да го најдат својот пат до земјоделските производители и нивните ниви, така да работиме на подготовка на упатства за користење за фармерите. Сите материјали и резултати од проектот ќе бидат јавно достапни. Понатаму, сознанијата и советодавните материјали ќе бидат пренесени до Агенцијата за поттикнување на развојот на земјоделство. Значи, секоја технологија ќе ја тестираме, ќе биде и документирана и пренесена до соодветните служби, кои понатаму треба да ги поддржат земјоделците кога некој сака да ја примени соодветната технологија кај себе во нива. Сакаме да ги поттикнеме експертите од земјоделскиот сектор, како и од секторите кои што се сродни со земјоделството да ги интензивираат своите активности кон градење на капацитетите за прилагодување кон климатските промени и да ги направиме сите податоци со кои што располагаме отворени и достапни за сите заинтересирани, запазувајќи ги принципите на отворената наука и отворените публикации. Тоа значи дека целта не е само да се покаже што функционира, туку знаењето да се пренесе пошироко и да стане употребливо - појаснува Чукалиев.

Во услови кога климатските промени веќе директно го менуваат начинот на производство на храна, на македонското земјоделство му се потребни побрза адаптација, посилна институционална поддршка и практични решенија што ќе стигнат до секој производител. Токму затоа, од ГИЗ наведуваат дека поврзувањето на метеоролошките информации, науката и применливите технологии станува клучно за поотпорно, поодржливо и поконкурентно земјоделство во Македонија.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Најмалку 150 лица се убиени во напад со дрон на пазар во Судан- реагира ОН

Советот за безбедност на Обединетите нации повика на истрага за нападите со беспилотни летала во Абјеи, спорна територија меѓу Судан и Јужен Судан, во кои загинаа десетици луѓе.

Најмалку 150 лица се убиени во напад со дрон на пазар во Судан- реагира ОН

Советот остро ги осуди нападите во близина на пазар во градот Тодах, соопшти најмоќното тело на ОН.

Локалните власти велат дека најмалку 150 лица се убиени

Локалните власти соопштија дека најмалку 150 лица се убиени во нападите . Обединетите нации потврдија најмалку 80 смртни случаи, а по други сè уште се трага.

Нападите, исто така, предизвикаа големи пожари, од кои повеќето беа изгаснати од мировната мисија на ОН во Абјеи (UNISFA), соопшти ОН.

Советот за безбедност нагласи дека Абјеи мора да остане демилитаризиран и предупреди дека намерните напади врз цивили би можеле да претставуваат воени злосторства.

Локалните медиуми објавија дека портпаролот на владата во регионот богат со ресурси рекол дека целите биле цистерни во дел од пазарот каде што суданските трговци работеле.

Владата на Јужен Судан ја обвини суданската армија за нападите, но армијата негираше одговорност.

Во нападите со беспилотни летала загинаа стотици цивили оваа година

Јужен Судан доби независност од Судан во 2011 година по една деценија граѓанска војна. Статусот на Абјеи останува нерешен, а мировна мисија на ОН е стационирана таму од 2011 година.

Суданската армија и паравоените Сили за брза поддршка (RSF) се борат за контрола врз земјата од април 2023 година. Граѓанската војна дополнително ја дестабилизираше ситуацијата во спорниот граничен регион, според ОН.

Инцидентот е дел од серија напади со дронови што драматично го променија текот на војната во Судан оваа година. Според Канцеларијата за човекови права на ОН (OHCHR), најмалку 1.120 цивили беа убиени во напади со беспилотни летала во Судан само во првата половина од годината.

Тагови: дрон Судан

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Живот

Мајката чие дете е пронајдено живо во мртовечница за траумата: Тоа чувство не се опишува (ВИДЕО)

Мајката на 18-месечно бебе кое беше пронајдено живо во мртовечница во болница во Аризона во февруари, повеќе од пет часа откако беше прогласено за мртво, рече дека помислила дека го слушнала својот син како дише додека го прегрнувала за збогум.

Мајката чие дете е пронајдено живо во мртовечница за траумата: Тоа чувство не се опишува (ВИДЕО)

Но, наместо да ги следи своите инстинкти, Алексус Фиордилино рече дека му верувала на докторот кој ѝ рекол дека тоа се последните здивови на нејзиниот 18-месечен син Винсент и дека сите понатамошни обиди да се спаси неговиот живот само ќе ја продолжат неговата агонија, објави ABC News.

„Како мајка, не сакате да го чуете тоа“, рече 30-годишната Фиордилино. „Не сакав да страда. Се чинеше дека направиле сè што можеле. А потоа тој го прогласил за мртов.“

Фиордилино се осврна на д-р Аријана Тучи, која го прогласи Винсент за мртов во 18:20 часот на Супербоул во недела во Медицинскиот центар Мери Гилберт во Гилберт, Аризона.

Малку повеќе од пет часа подоцна, рече Фиордилино, полицијата ги испрашувала неа и нејзиниот сопруг, Анџело, кога детектив одеднаш влегол во собата и им кажал дека медицинскиот испитувач, кој дошол да го земе телото на Винсент, открил дека момчето е сè уште живо.

„Јас и мојот сопруг само врескавме од олеснување“, рече таа. „Го славевме Господ. Плачевме. Да се ​​премине од сознание дека го нема до сознание дека е жив е чувство што не може да се објасни.“

Фиордилино проговори повеќе од осум месеци откако неверојатната приказна за преживување на нејзиниот син откако речиси се удави во семејниот базен се најде во националните наслови и предизвика повеќекратни истраги за настаните од 8 февруари.

Полициската управа на Гилберт препорача обвиненија за злоупотреба на деца против двајцата родители, кои го изгубиле од вид Винсент додека нивниот дом бил домаќин на забавата за Супербоул.

„Двајцата признаа дека пушеле марихуана утрото кога детето речиси се удавило“, се наведува во полицискиот извештај.

Сепак, окружниот обвинител на округот Марикопа, Рејчел Мичел, објави во јули дека Фиордилинови нема да бидат обвинети.

Адвокатот на Фиордилино, Џон Бруер, изјави дека планира да поднесе формална тужба против Туси и болницата оваа недела. Тој рече дека прегледот на медицинските картони на Винсент покажува дека клучните резултати од тестовите на кои Туси се потпирал за да го оправда прекинувањето на напорите за спасување на живот не биле достапни сè додека момчето не било прогласено за мртво.

„Родителите се соочиле со одлуката дали да продолжат да се обидуваат да го оживеат својот син, а лекарот им дал лажни информации“, рече Бруер. „Тоа оди подалеку од свесно непочитување на човечкиот живот.“

Канцеларијата на Бруер ги предала картоните на Полициската управа во Гилберт, која соопшти дека ги проследила до канцеларијата на државниот обвинител за преглед. Канцеларијата на американскиот обвинител во среда соопшти дека не донела одлука за преглед на случајот.

Адвокатот на Туси, Скот Холден, издаде соопштение како одговор.

„Мислите на д-р Туси се со младиот пациент и семејството и тој сака детето да продолжи со лекувањето и закрепнувањето“, се вели во соопштението. „Неговата посветеност на обезбедување висококвалитетна грижа отсекогаш се темелела на неговата желба да обезбеди лекување, безбедност и удобност на неговата заедница.“

Во меѓувреме, болницата ја нарече ситуацијата „срцекршачка“ во соопштение.

„Од почит кон приватноста на пациентите, не можеме да споделиме никакви информации и не сме во можност да коментираме за оние вклучени во грижата за пациентот“, се вели во соопштението. „Безбедноста на пациентите и исклучителната грижа се наши највисоки приоритети.“

Бруер рече дека додека момчето е дома со своето семејство, има многу здравствени проблеми.

„Винсент има сериозно оштетување на мозокот“, рече тој. „Не може да голта. Има напади. Не може да седи или да лази сам.“

Трагичниот пресврт на настаните започна околу 17:38 часот на 8 февруари со повик на 911 откако Винсент беше пронајден како плови со лицето надолу во семејниот базен, а роднина се обиде да го оживее со изведување на CPR.

Винсент беше итно префрлен во одделот за итни случаи во Медицинскиот центар Мерси Гилберт, каде што тим за итна медицинска помош, вклучувајќи ја и Туси, ги презеде напорите за спасување.

Во 18:13 часот, според извештајот, Туси излегол да им ја соопшти лошата вест на родителите на момчето.

„Доколку нема никакви забелешки, би сакал да го објавам времето на смртта“, рече Туси, според извештајот.

Потоа, „приближно околу 18:20 часот, д-р Туси го објави времето на смртта и побара момент на молчење“.

Исто како што мајката изјави за NBC News, службениците во одделот за итни случаи забележаа во извештајот дека детето сè уште изгледало дека има тешкотии со дишењето откако било прогласено за мртво.

Детективот извести дека потоа слушнал „уште едно звучно воздивнување“ околу 19:18 часот, додека болничарите се подготвувале да го преместат Винсент од собата за траума во „ладната соба“ што служи како мртовечница на болницата.

Истиот детектив рече дека кога се вратил да го фотографира телото еден час подоцна, „повторно забележал нешто што изгледало како воздишка или испуштање воздух“.

„Медицинската сестра повторно изјави дека станува збор за агонично дишење и објасни дека тоа се должи на компресии, кислород и можен притисок што го примениле членовите на семејството додека се збогувале.“ И во 19:23 часот, „вратата од ладилникот беше затворена.“ Повеќе од четири часа подоцна, кога екипата на медицински испитувач пристигна во 23:52 часот за да го извади момчето, „тој беше пронајден како дише.“ „Семејството беше веднаш известено“, а момчето беше префрлено со хеликоптер во Детската болница во Феникс.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Прекината е истрагата против Хавиер Милеј поради скандалот со криптовалути

Истрагата за можната вмешаност на аргентинскиот претседател Хавиер Мили и неговата сестра Карина Мили во скандалот со криптовалутата LIBRA беше прекината .

Прекината е истрагата против Хавиер Милеј поради скандалот со криптовалути

Истрагата за можната вмешаност на аргентинскиот претседател Хавиер Милеј и неговата сестра Карина Милеј во скандалот со криптовалутата LIBRA беше прекината, според судските документи, откако обвинителот Едуардо Тано побара случајот да биде отфрлен.

Според судската одлука, неколку дигитални паричници повлекле околу 100 милиони долари, додека повеќе од 40.000 луѓе кои ја купиле криптовалутата LIBRA претрпеле загуби по објавата на аргентинскиот претседател на 14 февруари 2025 година, објави аргентинскиот весник „Ла Насион“.

Судијата не ја оспори таквата распределба на профитот и загубата, но заклучи дека тоа само по себе не е доволно за да се докаже измама.

Службата за борба против корупцијата претходно заклучи дека објавата на претседателот на социјалната мрежа претставува „индивидуален или приватен чин“, без употреба на јавни ресурси или институционално вклучување.

Судот отвори истрага во февруари 2025 година за улогата на Милеј во промовирањето на криптовалутата, чија вредност набрзо драстично падна.

Мили претходно ја препорача тогаш малку познатата криптовалута LIBRA на социјалната мрежа X, што предизвика краткотрајно зголемување на нејзината вредност.

Подоцна, како што објави Ројтерс, тој ја избриша објавата и негираше каква било поврзаност со криптовалутата, чија вредност набрзо падна.

Милеј изјави во времето на нејзиното пропаѓање дека дејствувал „со добра намера“ и ги обвини политичките противници дека се обидуваат да ја искористат ситуацијата за политички цели.

Тагови: криптовалути Милеј

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер