Свети Спас - најстара црква во центарот на Скопје - Канал 5

Култура

Свети Спас - најстара црква во центарот на Скопје

Црквата Свети Спас, која се наоѓа источно од тврдината Кале, е најстара црква во централното градско подрачје. Според стручната литература таа била подигната кон крајот на седумнаесеттиот или во почетокот на осумнаесетиот век, по пожарот од 1689 година, во кој изгорел поголемиот дел од градот.

Свети Спас - најстара црква во центарот на Скопје
Во 1963 година, бил делумно разурнат јужниот дел на црквата. Тогаш, бил откриен постар ѕид кој припаѓал на првобитната црква. На овој ѕид се наоѓаат добро зачувани фрески. Судејќи според стилот, живописот припаѓа на шеснаесеттиот век. Се претпоставува дека над таа стара црква била изградена новата на крајот на седуманесеттиот или почетокот на осумнаесеттиот век. Според некои податоци, нејзиното градење било поврзано со градењето на црквата „Света Петка” во нејзина близина, која била претворена во џамија.

Ако во минатото оваа црква била свето место каде што старите Скопјани се собирале на утрински литургии, каде што свештениците ги извршувале Светите тајни, каде што се палале свеќи за здравје и спасениe и за покој на душите на починатите, денес таа е Музеј, во кој можете да влезете само за да го разгледате преубавиот иконостас.

Ако во минатото таа била многу посетувана за Божик, денес таа, токму поради овој празник не работи.
Раскошна внатрешност


Градена во период кога Македонија била под турско ропство, кога Турците не дозволувале светилиштата да доминираат во просторот, таа е длабоко вкопана во земја.Во неа се влегува низ неколку камени скали. Црквата е троброднасредниот брод е засводен, страничните се рамни и покриени со штици во коцки, додека во западниот дел е подигната галерија за жени.
Таа е скромна однадвор. Но, кога ќе влезете внатре тешко дека ќе останете рамнодушни од она што ќе го видите внатре. Прекрасниот иконостас зрачи во темниот простор. Тој е долг 10 метри, а висок 6 метра. Преубавата длабока резба низ која се проткаени мотиви од Сатриот и Новиот завет е само уште еден доказ дека низ овие простори од многу одамна твореле врвни мајстори на занаетот. Освен сцени од Светото писмо се забележуваат и разни геометриски орнаменти, фигури од растителниот и животинскиот свет.

Според својата конструкција иконостасот се дели на пет хоризонтални појаси: база, галерија на престолни икони, архитрав, атика и акротерион. Стручните лица забележуваат дека, големата уметничка вредност на овој иконостас се согледува во нежноста на линиите, во изведената пластичност на формите, мајсторската стилизација и барокната разиграност. Престолните икони, во најголем број, се работени заедно со иконостасот. Во неговиот горен дел се забележува и икона посветена на Рождеството Христово, на празникот кој го прославуваме на 7 Јануари, а кој во минатото бил одбележуван и во оваа црква, која денес, токму на овој голем христијански празник е затворена токму поради празникот.

Иконостасот изработен од резбарската група на Гарката

Според уметничките квалитети иконостасот спаѓа во редот на најубавите Мијачки копаничарски дела. Тој бил изработен од 1819 до 1824 година, од резбарската група на Петре Филиповски – Гарката со неговиот брат Марко и Макарие Фрчковски од селото Галичник. Во десниот крај од иконостасот на јужната страна се претставени авторите Петре Филиповски како го изработува планот, а другите двајца држат во рацете чекани и длета.

Во книгата Споменици на културата на Македонија издадена 1980 година е забележано дека, Петре Филиповски целиот свој живот го посветил на копаничарското дело и тој оставил поголем број иконостаси, како што се: во манастирската црква во Лесново, големиот крст за црквата Св. Ѓорѓи во Призрен и иконостасот и балдахинот на Св. Јован Бигорски. Во последните години на својот живот го изработил иконостасот за црквата Св. Никола во Крушево. Но, ова негово последно дело изгорело за време на Илинденското востание во 1903 година, се вели во книгата Споменици на културата на Македонија.

Во текот на деветнаесеттиот век црквата го добила својот дефинитивен внатрешен изглед. Во 1924 година биле довршени иконостасот и иконите, а во 1867 година е изработен дел од престолните икони. За изведување на иконостасот и иконите, занаетчиските еснафи и трговци од Скопје го дале својот прилог.

Гробот на Гоце Делчев

Она по што исто така е познат комплексот Свети Спас е тоа што во неговиот двор се наоѓа гробот на големиот македонски револуционер и национален херој Гоце Делчев. Посмртните останки на Гоце Делчев во Скопје биле пренесени на 10 октомври 1946 година и на празникот 11 Октомври биле свечено положени во камениот ковчег.

Со тоа е исполнет заветот тој да биде погребан во главниот град на слободна Македонија, за која се борел и загинал. За моштите на Гоце Делчев се знае дека од 1917 година од селото Баница се преместени во Софија, каде останале се’ до пренесувањето во Скопје.Откако во Софија им биле предадени на тогашните македонски претставници, посмртните останки патувале неколку дена преку Пиринска Македонија, Струмица и Штип, а на 10 октомври 1946 година стасале во Скопје и со највисоки почести биле погребани во црквата „Св. Спас". За цело време додека се пренесувале коските на Делчев, биле пречекувани од македонските граѓани кои масовно излегувале да му оддадат почит на великанот.

Секоја година на 4 мај, на денот кога бил убиен големиот македонски револуционер,пред белиот камен саркофаг во кој се ставени неговите коски се поклонува држвана делегација.

Во конаците на црквата Св. Спас е сместен Музејот на Гоце Делчев, во кој се изложени парчиња на оружје и други експонати. Може да се најде комитска облека, може да видите парчиња оружје од приватни колекции, јатагани, куршуми, пушки и друго.


Комплексот Свети Спас, кој е само уште еден дел од Музејот на отворено- Старата скопска чаршија, навистина има што да им понуди на посетителите.

Во црквата, која денес е Музеј, богослужба се врши само за нејзиниот патронен празник Спасовден.

Ирена Радовановиќ
###

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европа

Мерц: Обидот за напад со дрон, поврзан со Русија покажува систематска криза

Со зголемувањето на тензиите меѓу Германија и Русија, Германија ја обвини Русија дека се обидела со дрон да го нападне аеродромот Лајпциг-Хале. 

Мерц: Обидот за напад со дрон, поврзан со Русија покажува систематска криза

Дронот, полн со експлозив, бил пронајден во близина на украински авион, што предизвикало сериозна загриженост.

Германскиот канцелар Фридрих Мерц предупредува дека земјата се соочува со „системска криза“ што може да има далекусежни последици. Тој нагласи дека припишувањето на нападот на Русија е „јасно и правно исправно“.

Германската влада не ги штеди зборовите - одлучи да го затвори рускиот генерален конзулат во Бон на 18 септември, а исто така објави и раскинување на договорот за работењето на Руската куќа во Берлин. Контролите за влез за руските граѓани исто така ќе бидат заострени.

Ситуацијата испраќа силно предупредување до Москва да го запре своето хибридно војување, рече Мерц на настан во близина на Хановер.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Живот

Катедралата Св. Павле ќе стане новото најпопуларно место за концерти во Лондон (ВИДЕО)

Катедралата Св. Павле, една од најпознатите знаменитости во Лондон, објави неочекувана четиригодишна соработка со ноќниот клуб „Фабрик“. 

Катедралата Св. Павле ќе стане новото најпопуларно место за концерти во Лондон (ВИДЕО)

Како дел од партнерството, во катедралата ќе се одржуваат концерти и музички настани, каде што ќе настапат современи уметници од различни жанрови. Одлуката доаѓа по неколку успешни концерти што „Фабрик“ веќе ги организираше во катедралата во последните години, вклучувајќи ги и настапите на Пати Смит и австралиската пејачка Р.А. Икс.

„Танцување врз гробови“

Најавата веднаш предизвика негативни коментари. Некои ја опишаа идејата како „танцување на гробовите“ со оглед на тоа што голем број историски личности, вклучувајќи го и Лорд Нелсон, се погребани во криптата под катедралата.

Администрацијата на катедралата и клубот „Фабрик“ нагласуваат дека „нема да има рејв забави на црковните клупи“. Портпарол на катедралата изјави за „Телеграф“ дека на сите концерти ќе има седење и дека на почетокот на секоја претстава, канонот на црквата ќе ја замоли публиката да остане на своите места.

Дискусија на социјалните мрежи

Објаснувањата не ги смирија некои од верниците. Многумина го изразија своето незадоволство на социјалните мрежи. „Ова треба да биде дом на хорови и оркестри. Ваквите настани не се соодветни за верска зграда дизајнирана од Сер Кристофер Рен. Англиканците целосно се погубија“, напиша еден корисник на Инстаграм.

Друг корисник го нарече тоа „богохулство“, додека во коментар на TikTok пишуваше: „Одвратно е и срамно што црквата го дозволи тоа“.

Од друга страна, многумина ја поддржаа соработката. Еден корисник истакна дека катедралата има „најдобра акустика“, а друг коментираше: „Фора, само треба да обрнете внимание на самата зграда“. Некои корисници ја сметаат идејата за „легендарна“ и „фантастична“ бидејќи настаните во црквите честопати имаат посебна атмосфера.

„Уникатна атмосфера и нови посетители“

Сандра Линс Тимбрел, директорка за односи со посетителите во катедралата, рече дека катедралата е „воодушевена“ од програмата на „исклучителни“ концерти што ги подготвува со Фабрика. „Овие настани прикажуваат врвен талент и создаваат незаборавни искуства за публиката на едно од најзначајните места во Лондон“, рече Тимбрел.

„Се надеваме дека оваа соработка ќе привлече нови посетители на катедралата и ќе ги охрабри луѓето да ја откријат оваа историска зграда и да се поврзат со неа на нови и возбудливи начини. Со нетрпение очекуваме да им овозможиме на луѓето да ја доживеат единствената атмосфера што ја создава живата музика во оваа извонредна околина“, додаде таа.

Коосновачот на клубот „Фабрик“, Камерон Лесли, рече дека станува збор за необична комбинација. „Ова е неочекувана комбинација од два сосема различни делови од Лондон. Планираме да продолжиме врз темелите на претходните успешни настани и да создадеме нешто навистина посебно, достојно за овој неверојатен простор“, рече тој.

Првиот концерт како дел од оваа соработка е закажан за 29 октомври, а името на изведувачот ќе биде објавено наскоро.

Тагови: катедрала Лондон

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

ДУИ: Албанците секаде исклучени, ВЛЕН молчи

Од државните свечености, до спортот, културата и институциите - Албанците се исклучуваат секаде, додека ВЛЕН молчи.

ДУИ: Албанците секаде исклучени, ВЛЕН молчи

35 години по независноста, оваа влада покажува дека државата може да биде независна, но стариот менталитет може брзо да се врати со вазалите на ВЛЕН на власт. На одбележувањето на 35-годишнината од независноста, албанскиот јазик беше игнориран во државните настани. Ниту еден збор. Ниту една буква. Ниту еден знак. Како Албанците да не постојат во оваа држава. Но Албанците „не постојат“ ниту кога треба да бидат наградени. На државните награди „8 Септември“, и оваа година резултатот е срамен: 0 Албанци. Ниту еден спортист, ниту еден тренер, ниту едно албанско име меѓу наградените. Значи, за оваа влада, Албанецот е добар само кога треба да ја претставува државата и да носи медали, но станува невидлив кога доаѓа моментот државата да го признае и награди неговиот успех. Ова не е случајност. Ова е политика. И во оваа политика на исклучување, ВЛЕН избра да биде нем набљудувач. Оние кои дојдоа на власт со ветувања за еднаквост, соодветна застапеност и права на Албанците, денес немаат ниту еден збор за Албанците кои се исклучуваат. Каде е ВЛЕН? Каде се вицепремиерите? Каде се министрите? Каде се ветувањата за „правична и соодветна застапеност“? Кога Албанците се исклучуваат, ВЛЕН молчи. Кога Албанците се дискриминираат, ВЛЕН молчи. Кога придонесот на Албанците се брише, ВЛЕН повторно молчи. Ова е нивното лице по повеќе од две години на власт. Време е ВЛЕН да престане да ја крие главата во песок. Албанците не се невидливи. Невидливи стануваат само оние кои наводно ги претставуваат - ВЛЕН, се наведува во партискот соопштение.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер