Студија: Стевијата убива канцерогени клетки, а притоа не штети на здравите - Канал 5

Студија: Стевијата убива канцерогени клетки, а притоа не штети на здравите

Растителната замена за шеќер, стевија, би можела да се користи за лекување на еден од најтешките видови рак, без несакани ефекти, покажа ново истражување објавено во списанието International Journal of Molecular Sciences,.

Студија: Стевијата убива канцерогени клетки, а притоа не штети на здравите

Растителната замена за шеќер, стевија, би можела да се користи за лекување на еден од најтешките видови рак, без несакани ефекти, покажа ново истражување објавено во списанието International Journal of Molecular Sciences, иако тестирањата засега се спроведени само на лабораториски примероци.

Стевијата е позната како природен засладувач без калории, но истражувачите од Универзитетот во Хирошима откриле дека таа крие далеку поважни потенцијали. Стевија ферментирана со бактерии од листови на банана покажала извонредно антиканцерогено дејство на клетките на ракот на панкреасот – еден од најагресивните и смртоносни тумори денес.

Ова откритие отвора можности за развој на таканаречени пробиотички терапии за рак. На прв поглед, терминот пробиотичка терапија може да звучи како дел од непотврдена алтернативна медицина, но станува збор за научно поткрепен пристап што користи живи микроорганизми, најчесто лактобацили и бифидобактерии, за влијание врз биолошките процеси во организмот – од регулирање на имунолошкиот одговор до намалување на воспаленија и, сè почесто, таргетирано дејство на туморските клетки. Во случајот на најновата јапонска студија, бактериите од банана биле користени за да се добие нов соединение од стевија со антиканцерогени својства. Тука пробиотичките култури не делуваат самостојно како лек, туку служат како биолошка алатка за создавање на посилни молекули што организмот инаку не би ги произведувал. Таквиот пристап – познат како микробна биотрансформација – отвора врата за развој на сосема нови терапии.

Со петгодишна стапка на преживување помала од 10 отсто, ракот на панкреасот е меѓу најсмртоносните видови карцином. Тешко се открива во рани фази, брзо се шири и често не реагира на конвенционалните методи на лекување, како хемотерапија, радиотерапија или хирургија. Затоа научниците низ светот бараат нови терапевтски опции.

Истражувачкиот тим предводен од проф. Масанори Сугијама и вонреден проф. Нарандалај Даншитсудол покажа дека ферментацијата на екстрактот од стевија со сојот Lactobacillus plantarum SN13T драстично го менува неговиот хемиски состав. Се создава нов соединение – метилен естер на хлорогенската киселина (CAME) – кое покажува силно цитотоксично дејство на клетките на ракот на панкреасот (линија PANC-1), но не штети на здравите клетки на бубрезите (HEK-293). Бубрезите се особено чувствителни на токсичноста на лековите, особено хемотерапевтските. Многу цитотоксични терапии (на пример, цисплатин) предизвикуваат нефротоксични несакани ефекти, што значи дека можат сериозно да го оштетат бубрежното ткиво. Затоа во преклиничките студии често се тестира штетноста на клетките на бубрезите. Покрај тоа, клетките на бубрезите HEK-293 се стандардна линија на човечки ембрионални бубрежни клетки и широко се користат како модел за нормални, нетуморски клетки. Нивната отпорност во тестирањето значи дека потенцијалната терапија би можела да го таргетира туморот без сериозни несакани ефекти врз здравите ткива.CAME, создаден со микробиолошка трансформација, е значително поефикасен од неферментираната стевија и дури и од самата хлорогенска киселина од која потекнува.

Клучна улога во овој процес имаат ензимите што ги произведуваат специфичните бактерии од банана. Во контролирани лабораториски услови, научниците ги споредиле ефектите на ферментираниот и неферментираниот екстракт од стевија. Се покажало дека ферментираниот екстракт (FSLE) значително подобро ги уништува клетките на ракот на панкреасот и истовремено не предизвикува оштетување на здравите клетки, дури и при високи концентрации. Освен што предизвикува апоптоза – природен механизам на клеточна смрт – CAME, исто така, има потенцијал за селективно таргетирање на туморските клетки, што е исклучително важно за развојот на безбедни антиканцерогени терапии.

Постојат неколку објаснувања зошто некои антиканцерогени соединенија делуваат селективно на туморските, но не и на здравите клетки. Главното објаснување лежи во разликите меѓу метаболизмот на туморските и здравите клетки. Имено, туморските клетки имаат забрзан метаболизам и поголема потреба од енергија, што ги прави посензитивни на соединенија што предизвикуваат стрес во митохондриите и ја нарушуваат рамнотежата меѓу оксидансите и антиоксидансите, пренесува Индекс.

CAME, новото соединение од стевија, веројатно предизвикува оксидативен стрес или нарушување на сигналните патишта што се специфично активирани во туморските клетки. Покрај тоа, мембранските рецептори и ензимите што го препознаваат или метаболизираат соединението можат да бидат повеќе изразени во туморските клетки, па тие можат да апсорбираат повеќе од активната супстанца одошто здравите клетки. Со тоа ефектот се насочува селективно кон туморот. Конечно, апоптозата, програмирана клеточна смрт, во здравите клетки е построго регулирана, додека туморските клетки често се поблиску до прагот на активирање на овој механизам и полесно влегуваат во апоптоза кога ќе наидат на стресен стимул, како CAME.

Во самата студија се наведува дека највисоката концентрација на FSLE (ферментиран екстракт од стевија) предизвикала минимална токсичност кон здравите HEK-293 клетки, што потврдува селективна цитотоксичност – клучен услов за развој на безбедни и таргетирани лекови против рак.

Следниот чекор во истражувањето треба да бидат тестирања на животински модели што ќе помогнат во утврдувањето на ефикасноста, безбедноста и оптималните дози на CAME во вистински биолошки системи. Според проф. Нарандалај Даншиитсудол, ова истражување не само што го продлабочува разбирањето на микробната биотрансформација на растителните екстракти, туку и поставува основи за употреба на пробиотици како природни антитуморски агенси.

Хрватскиот гастроентеролог д-р Бошко Радиќ вели дека употребата на ферментација за создавање нови или посилни биоактивни соединенија не е нов пристап и дека станува сè почеста во индустријата на додатоци во исхраната и козметиката. - Целта е да се избегне исцрпувањето на природните ресурси, да се осигура 'зелено' производство и да се овозможи индустриска изводливост. Затоа е исклучително интересно што авторите го примениле овој принцип на клетки на рак на панкреасот – еден од терапевтски најотпорните карциноми – и добиле многу селективен, антиканцероген ефект на соединение создадено со микробна ферментација. Се разбира, патот од ваков in vitro модел до готов лек е долг, неизвесен и скап, но ова е елегантен пример како со насочена ферментација можат да се генерираат функционални молекули со потенцијал за прецизна идна терапевтска примена во медицината, објаснува Радиќ.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Мицкоски: „Везилка“ претставува почеток на еден процес кој ќе придонесе за посилна наука, поконкурентна економија и поголеми можности за младите

Обраќање на премиерот Христијан Мицкоски на промоција на ВЕЗИЛКА – Националната фабрика за ВИ.

Мицкоски: „Везилка“ претставува почеток на еден процес кој ќе придонесе за посилна наука, поконкурентна економија и поголеми можности за младите

„Почитувани присутни,

Дами и господа,

Постојат проекти чија вредност не се мери само преку инвестицијата што ја носат или инфраструктурата што ја создаваат, туку преку нивната способност да ја променат насоката во која се движи едно општество.

Проектот „Везилка“ е токму таков проект. Тој претставува вложување во иднината, во потенцијалот на македонските научници, истражувачи, студенти и компании, но и јасна определба државата да биде активен учесник во технолошките процеси што го обликуваат современиот свет.

Развојот на вештачката интелигенција веќе создава нови економски модели, отвора нови индустрии и поставува нови стандарди за конкурентност.

Во такви околности, способноста на една држава да создава знаење, да ги поврзува науката и стопанството и да обезбеди услови за иновации станува еден од најважните предуслови за долгорочен развој.

Токму затоа, воспоставувањето на Националниот центар за вештачка интелигенција претставува чекор кој има значење далеку над рамките на еден поединечен проект.

Особена вредност на „Везилка“ е што зад неа стои заедничка визија на Владата, академската заедница и Европската Унија.

Ваквите партнерства создаваат трајни резултати затоа што ги обединуваат знаењето, искуството и ресурсите околу заедничка цел – создавање современа, конкурентна и иновативна Македонија подготвена за предизвиците и можностите на новото време.

Преку овој центар се отвораат нови перспективи за македонските истражувачи и универзитети, за стартап заедницата и за компаниите кои сакаат да развиваат производи и услуги со висока додадена вредност.

Пристапот до европската инфраструктура за вештачка интелигенција и до напредни супер компјутерски капацитети ќе овозможи идеи создадени овде да добијат можност да се натпреваруваат на европско и глобално ниво.

Тоа претставува силен поттик за економски раст, за отворање нови работни места и за создавање нови можности за генерациите што доаѓаат.

Како универзитетски професор, отсекогаш сум верувал дека најсилниот ресурс на секоја држава се луѓето.

Знаењето што го поседуваат, талентот што го развиваат и идеите што ги создаваат се најсигурната основа врз која може да се гради просперитетна иднина.

Затоа секоја инвестиција во науката и истражувањето е инвестиција која со текот на времето носи најголем поврат за општеството.

Особено значење има и фактот што „Везилка“ ќе придонесе за развој на македонски јазични модели и дигитални алатки на македонски јазик.

Во време кога новите технологии сè повеќе стануваат простор во кој се создава и споделува знаење, присуството на сопствениот јазик претставува прашање на културен континуитет, научен развој и национална самодоверба.

На тој начин се создаваат услови македонскиот јазик да биде рамноправно присутен во современите технолошки процеси и достапен за идните генерации во дигиталната ера.

Упатувам искрени честитки до ФИНКИ и Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ за нивната посветеност, стручност и визија, како и благодарност до Европската Унија за поддршката и довербата што ја укажува кон овој значаен проект.

Благодарност заслужува и Министерството за дигитална трансформација кое препозна можност што може да создаде долгорочна вредност за државата и ја претвори во конкретна иницијатива од национално значење.

„Везилка“ претставува почеток на еден процес кој ќе придонесе за посилна наука, поконкурентна економија и поголеми можности за младите луѓе.

Процес што ќе помогне Македонија да се позиционира онаму каде што знаењето е многу значајно и во исто време да ја поддржува иновативноста и да создава услови иднината да се гради дома, со домашен потенцијал, домашна експертиза и домашна визија.

Ви благодарам.“

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Дигитална трансформација на системот за бесплатна правна помош

Со воведувањето на дигитално решение, постапките ќе станат побрзи, поедноставни и потранспарентни. 

Дигитална трансформација на системот за бесплатна правна помош

Министерот за правда Игор Филков и раководителот на Програмската канцеларија на Советот на Европа во Скопје, Олег Солдатов потпишаа договор за поддршка на изработката на нов софтвер за бесплатна правна помош, кој ќе овозможи поефикасно и поквалитетно управување со целиот процес.

Со воведувањето на дигитално решение, постапките ќе станат побрзи, поедноставни и потранспарентни. Софтверот ќе овозможи ефикасно управување со предметите, побрза обработка на барањата и подобра координација помеѓу сите институции и даватели на бесплатна правна помош.

За граѓаните, ова значи полесен пристап до услугите, поголема достапност на информациите и поедноставено остварување на правото на бесплатна правна помош. На овој начин се зајакнува пристапот до правда и се обезбедува подобра заштита на правата на сите граѓани.

Оваа активност, реализирана со поддршка на Советот на Европа, претставува значаен исчекор кон современ, ефикасен и дигитализиран систем на бесплатна правна помош во Република Македонија.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Усвоена програмата за „Тиквешки гроздобер 2026“: Жељко Самарџиќ, Де Вито и Џејла Рамовиќ се главни ѕвезди!

Советот на општина Кавадарци, во рамки на својата 11-та седница, денеска официјално ја донесе програмата за претстојната стопанско-туристичка и културна манифестација „Тиквешки гроздобер 2026“. 

Усвоена програмата за „Тиквешки гроздобер 2026“: Жељко Самарџиќ, Де Вито и Џејла Рамовиќ се главни ѕвезди!

Овогодинешното издание на фестивалот, кој веќе го носи приматот за најдобар македонски општински фестивал, ќе се одржи од 4 до 6 септември, ветувајќи тридневна „приказна под отворено небо“ исполнета со традиција, вино и богата забавна програма.

Организацијата и реализацијата на културните содржини годинава ѝ се делегирани на компанијата „Иноватива груп“ ДОО Скопје.

Главната локација за забавниот дел ќе биде Градскиот плоштад во Кавадарци, каде што се очекуваат масовни настапи на познати регионални и домашни музички имиња:

Петок (4 септември):

Вечерта е резервирана за помладата публика и модерните ритми.

Програмата започнува со македонскиот состав Зи Бомб, по што следува настапот на регионалната трап-ѕвезда Де Вито, а вечерта ќе ја заокружи DJ Галовски.

Сабота (5 септември):

Саботната вечер нуди одлична комбинација на поп и рок музика. Публиката ќе ја забавуваат македонските бендови Дупер и Нокаут, а главна ѕвезда на вечерта е легендарниот Жељко Самарџиќ.

Недела (6 септември):

Големото финале на фестивалот ќе го одбележат настапите на младата и популарна Џејла Рамовиќ и познатиот пејач Пеџа Јовановиќ, по што во 01:00 часот по полноќ ќе следува спектакуларен огномет.

Покрај вечерните концерти, „Тиквешки гроздобер 2026“ нуди разновидни дневни содржини со фокус на негување на лозаро-винарските обичаи:

Како централен настан на традицијата- карневалот, ќе се одржи во сабота (5 септември) .

Во недела е планирано и традиционалното Детско карневалско дефиле придружувано од DJ Bono.

Градскиот плоштад ќе биде уреден со брендирани монтажни елементи и шатори наменети за промоција и дегустација на познатите тиквешки вина, ракија, маџун и традиционална храна.

Исто така, во духот на народното творештво ќе биде уредено и Полициското паркче.

Програмата го вклучува кошаркарскиот турнир „Сестри Китеви“ во спортскиот центар „Јасмин“, мото-рели низ градските улици, изложба на олдтајмери на улицата „Илинденска“ и традиционална таблијада.

Во Паркот на револуцијата во текот на трите дена ќе се емитува староградска музика со подготовка на скара. Фестивaлот има за цел повторно да привлече гости од целата држава и регионот и да го потврди статусот на Кавадарци како винска престолнина.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер