Живот

Студија: Богатите земји ги замолчуваат климатските протести додека проповедаат за правата

Богатите земји ги замолчуваат климатските протести додека проповедаат за правата на друго место.

Гардијан

Богатите, демократски земји на глобалниот север користат остри, нејасни и казнени мерки за да ги задушат протестите за климата во исто време со критикување на слични драконски тактики на властите на глобалниот југ, се вели во извештај.

Меѓународниот извештај за климатски права го разоткрива сè потешкиот третман на климатските активисти во Австралија, Германија, Франција, Холандија, Шведска, Велика Британија и САД.

Утврдено е дека репресијата во овие земји – вклучувајќи долги затворски казни, превентивен притвор и малтретирање – е кршење на законската одговорност на владите за заштита на основните права на слободата на изразување, собирање и здружување.

Исто така, се истакнува како истите тие влади често ги критикуваат режимите во земјите во развој дека не го почитуваат правото на мирен протест.

„Владите премногу често заземаат толку цврст и принципиелен став за правото на мирни протести во други земји – но кога не им се допаѓаат одредени видови протести дома, тие донесуваат закони и распоредуваат полиција за да ги спречи“, рече Бред Адамс, директор во Climate Rights International.

Низ Европа, САД и Велика Британија, властите одговорија на ненасилните климатски протести со масовни апсења и драконски нови закони кои резултираа со долги затворски казни. Во некои случаи, оние кои учествуваа од политичарите и медиумите беа етикетирани како хулигани, саботери или екотерористи.

Високи застапници за човекови права и активисти за заштита на животната средина изразија загриженост за репресијата и ги повикаа владите да го заштитат правото на ненасилни протести.

„Овие бранители во основа се обидуваат да ја спасат планетата, а со тоа го спасуваат човештвото“, изјави за Гардијан минатата година Мери Лолор, специјален известувач на ОН за бранителите на човековите права. „Тоа се луѓе што треба да ги заштитиме, но владите и корпорациите ги гледаат како закана што треба да се неутрализира. На крајот се работи за моќ и економија“.

Ескалацијата на климатската криза резултираше со рекордни температури ширум светот во 2024 година, предизвикувајќи недостиг на храна, масовни движења на луѓе и економски тешкотии – како и смртоносни пожари и поплави.

Но, извештајот покажа дека наместо преземање итни мерки за брзо намалување на употребата на фосилни горива и запирање на еколошкиот колапс, многу релативно богати земји наместо тоа се фокусираа на оние што се обидуваат да ги спречат оние што алармираат со учество во протести и граѓанска непослушност.

„Не мора да се согласувате со тактиките на активистите за климата за да ја разберете важноста на одбраната на нивните права на протести и на слободата на говорот“, рече Адамс. „Наместо да ги затвораат демонстрантите за климата и да ги поткопуваат граѓанските слободи, владите треба да го послушаат нивниот повик да преземат итна акција за справување со климатската криза“.

Авторите на извештајот истакнаа неколку примери на развиени земји кои ја фалат важноста на правото на протести на меѓународната сцена а во исто време преземаат остри и казнени мерки дома.

Поздравувајќи го извештајот на ОН во јули оваа година, владата на Велика Британија соопшти: „Овие права (на мирно собирање и протести) се од суштинско значење за функционирањето на општеството, обезбедувајќи платформа за граѓаните да се залагаат за позитивни промени. Сепак, граѓанскиот простор се повеќе се оспорува бидејќи авторитарните влади и актери, кои се чувствуваат ранливи на контрола и одговорност, се обидуваат да го замолчат несогласувањето“.

Извештајот од вчера исто така откри:

Рекордни затворски казни за ненасилни протести во неколку земји, вклучувајќи ги Велика Британија, Германија и САД.

Превентивни апсења и притвори за осомничени дека планирале мирни протести.

Усвоени драконски нови закони за да го направат огромното мнозинство мирни протести незаконски.

Мерки за спречување на поротата да слуша за мотивацијата на луѓето за учество во протести за време на судски случаи, што критичарите велат дека суштински го поткопува правото на правично судење.

Climate Rights International ги повика демократските влади ширум светот да престанат со авторитарната акција и да ги заштитат правата на луѓето на протести.

„Владите треба да гледаат на демонстрантите и активистите за климата како сојузници во борбата против климатските промени, а не како криминалци“, рече Адамс. „Задушувањето на мирните протести не е само кршење на нивните основни права, туку може да се користи и од репресивните влади како зелено светло за да тргнат по бранителите на климата, животната средина и човековите права во нивните земји“.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Метео

Утре променливо облачно време со температура до 21 степен, заладување од сабота

Времето утре ќе биде променливо облачно и релативно топло, информираат од УХМР.

МАКСИМАЛНА ТЕМПЕРАТУРА (во оС)

11 Попова Шапка, 12 Крива Паланка, Тетово, Лазарополе, 14 Виница, Крушево, 15 Скопје-Зајчев Рид, Маврови Анови, 16 Скопје-Петровец, Велес, Демир Капија, Струмица, Гевгелија, 17 Штип, Берово, Претор, Кавадарци, 18 Охрид, Битола, 19 Прилеп.

КОЛИЧИНА НА ВРНЕЖИ за изминатите 9 часа до 16 часот во (l/m2)

2 Лазарополе, 1 Крива Паланка, Охрид, Маврови Анови, Попова Шапка.

ВРЕМЕТО ДЕНЕСКА И ДО КРАЈОТ НА ДЕНОТ

Времето денеска беше променливо облачно со сончеви периоди. Во утринските часови по одделни котлини имаше појава на слаба магла. Во западните и северните делови имаше повремен слаб дожд. Дуваше слаб до умерен ветер од јужен правец.

До крајот на денот ќе се задржи променливо облачно со услови за слаб локален дожд во крајните западни региони. Ќе дува слаб до умерен ветер од јужен правец.

ВРЕМЕТО УТРЕ

Променливо облачно и релативно топло. По одделни котлини ќе има појава на утринска магла. Ќе дува умерен, наместа повремено засилен ветер од јужен правец.

Минималната температура ќе биде во интервал од 6 до 12, а максималната ќе достигне од 17 до 21 степен.

Во Скопје, претежно облачно, во делови од котлината ќе има појава на утринска магла. Ќе дува умерен ветер од јужен правец. Минималната температура ќе се спушти до 8, а максималната ќе достигне до 17 степени.

ВРЕМЕТО ВО НАРЕДНИТЕ ДЕНОВИ

Следува период на променливо облачно време со повремени локални врнежи од дожд со слаб до умерен интензитет. По одделни котлини ќе има услови за појава на утринска магла. Во петок ќе преовладува релативно топло време со температури кои ќе бидат значително над просекот за овој период од годината и ќе дува засилен до силен ветер од јужен правец (наместа со брзина над 80 km/h). Од сабота поради продор на постудена воздушна маса од север температурите ќе бидат во опаѓање.

Македонија

Сиљановска-Давкова на COP31: Климатската амбиција мора да се претвори во конкретно дејствување

Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, денеска се обрати на Самитот за климатски промени (COP31) во Анталија.

Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, денеска се обрати на Самитот за климатски промени (COP31) во Анталија, каде што ги потврди македонските заложби за климатска акција и ја нагласи потребата од праведна транзиција кон чиста енергија.

Таа укажа дека со третиот Национално утврден придонес(NDC 3.0), државата се обврзува да ги намали нето емисиите на стакленички гасови за најмалку 80% до 2035 година, со цел постигнување климатска неутралност до 2050 година.

Амбициите се преточуваат во политики преку претстојниот Закон за климатска акција, ажурираниот Национален план за енергетика и клима и Патоказот за праведна транзиција, усогласени со Реформската агенда на ЕУ и Националната развојна стратегија 2024–2044.

За Сиљановска-Давкова енергетската транзиција мора да биде праведна и прифатлива, без дополнително оптоварување на семејствата погодени од енергетската сиромаштија и загадувањето. Притоа, посебно внимание треба да се посвети на жените, децата и младите.

Претседателката посочи дека за остварување на климатските цели неопходно е предвидливо меѓународно финансирање, достапен капитал, технологија, градење капацитети и силни партнерства.

Според Сиљановска-Давкова, за климатските амбиции да странат остварливи, солидарноста треба да се потврди преку конкретни инвестиции, коишто ќе им овозможат на државите подготвеност за дејствување.

„Да си заминеме од Анталија откако амбицијата ќе ја претворивме во имплементација, а солидарноста во вистинска инвестиција. Нашите деца заслужуваат безбеден, здрав свет и шанса не само да преживеат, туку и да напредуваат“, порача претседателката на лидерскиот самит.

Во продолжение е интегралното обраќање на претседателката Сиљановска-Давкова:

Почитуван претседател, екселенции, дами и господа,

Дозволете ми да им се заблагодарам на Република Турција и на претседателот Ердоган за организирањето на овој самит посветен на климатските промени.

Десет години откако мојата земја го потпиша Парискиот договор, остануваме убедени дека климатската криза не се сведува само на управување со емисиите. Станува збор за светот што ќе им го оставиме на идните генерации. Ние сме првата генерација којашто целосно ги разбира последиците од своите избори, а можеби и последната којашто има време да го промени правецот. Идните генерации ќе живеат со последиците од нашите одлуки.

Оттука, доаѓаме на COP31 со јасно чувство за одговорност. Ние сме мала земја без излез на море, лоцирана во поширокиот медитерански регион – еден од регионите што се најизложени на климатските промени. Сепак, подготвени сме да преземеме товар поголем од нашиот сопствен удел.

Водени од убедувањето дека климата е заедничко добро на човештвото, климатските активности ги поставив не само како личен, туку и како политички приоритет. Ова убедување ме поттикна да иницирам национален дијалог во македонското општество, обединувајќи експерти, креатори на политики и практичари за заедничко обликување на нашата климатска агенда.

Оваа колективна заложба е делумно одразена во нашиот трет Национално утврден придонес (NDC 3.0),каде е поставена амбициозна цел: намалување на нето-емисиите на стакленички гасови за најмалку 80% до 2035 година, со очекување да се искачи и до 82% со меѓународна финансиска поддршка. Ова нè става на кредибилен пат кон климатска неутралност до 2050 година, што ќе претставува и правно обврзувачка цел.

Амбициите ги преточуваме во политики преку претстојниот Закон за климатски акции, ажурираниот Национален план за енергетика и клима и Патоказот за праведна транзиција, коишто се усогласени со Реформската агенда на ЕУ и Националната развојна стратегија 2024–2044. Овие напори се исто така составен дел од нашиот европски пат, приближувајќи ги нашите политики во областите на климата, енергетиката и животната средина до највисоките европски стандарди.

Сепак, не можеме да ја заштитиме иднината на сметка на оние коишто се соочуваат со тешкотии денес. Мораме да преминеме од јаглен на чиста обновлива енергија без да го зголемиме товарот на македонските семејства коишто веќе се соочуваат со енергетска сиромаштија, несоодветно греење и загаден воздух. Вооружените конфликти и тешката енергетска криза ја прават и онака тешката транзиција уште попредизвикувачка. Таа мора да биде фер и достапна, со посебно внимание на жените, децата и младите. Транзицијата којашто ги остава луѓето зад себе, ја поништува својата цел.

Оттука, ја поддржуваме Глобалната заложба за електрификација 35 на 35, Договорот од Анталија за енергетски ефикасни згради, Договорот од Анталија за зелена индустријализација и Рио Синергиите.

Сепак, мојата земја не може сама да ја финансира оваа трансформација. Извештајот на Светската банка за клима и развој на земјата ги идентификува инвестициските потреби од милијарди долари за декарбонизација и адаптација. Нашата амбиција мора да биде усогласена со предвидливо меѓународно финансирање, достапен капитал, технологија, градење капацитети и силни партнерства. Солидарноста мора да се мери не само со зборови, туку и со инвестиции што им овозможуваат на земјите подготвени да дејствуваат. Ова не е повик да ја намалиме нашата амбиција, туку истата да ја направиме остварлива.

Кога ќе се пишува историјата на оваа деценија, да не се каже дека ја согледавме опасноста, ги разбравме последиците, а сепак немавме храброст да дејствуваме. Да си заминеме од Анталија откако амбицијата ќе ја претворивме во имплементација, а солидарноста во вистинска инвестиција. Нашите деца заслужуваат безбеден, здрав свет и шанса не само да преживеат, туку и да напредуваат.

Македонија

Петровска до Агенцијата за разузнавање: Дали лица од политиката, бизнисот и медиумите контактирале со Мацура за Алта банка?

Пратеничката Славјанка Петровска во Собранието ја праша директорката на Агенцијата за разузнавање дали Агенцијата имала сознанија за можни безбедносни ризици поврзани со Алта банка.

Пратеничката Славјанка Петровска во Собранието на денешната надзорна расправа за причините за воведувањето администрација во Алта банка АД Битола, улогата и постапувањето на Народната банка и институционалната одговорност, ја праша директорката на Агенцијата за разузнавање дали Агенцијата имала сознанија за можни безбедносни ризици поврзани со Алта банка пред случајот да стане предмет на јавна дебата и дали за тоа биле известени Владата или други надлежни институции.

Петровска го заснова прашањето на надлежностите утврдени во членовите 2, 3 и 4 од Законот за Агенција за разузнавање. Притоа посочи дека Агенцијата нема регулаторна улога во банкарскиот систем.

„Дали Агенцијата имала сознанија за можни ризици по безбедноста во смисла на нарушување на политичката и економската стабилност, но и за можни трансакции кон земји кон кои имаме воведено санкции, пред случајот со Алта банка да стане предмет на дебата во јавноста? Дали за тоа беа известени Владата или други надлежни институции?“, праша Петровска.

Во дополнителното прашање, Петровска побара одговор дали Агенцијата располага со потврдени или непотврдени сознанија за евентуални контакти со Давор Мацура во врска со Алта банка. Прашањето се однесуваше на можни контакти во текот на 2026 година, директно или преку посредници, со лица од политички партии во земјава или лица поврзани со нив, како и со лица од бизнис или медиумските кругови.