Се очекува дека тоа би можело да биде рекордно и со тоа да даде појасен увид во расположението на гласачите и нивната подготвеност да влијаат врз иднината на земјата, пренесе Индекс.

Политикологот Александар Ивковиќ за порталот Нова изјави дека очекува бројот на граѓани на гласачките места да ги надмине претходните рекорди. Според неговата проценка, излезноста би можела да биде поголема од 61 процент, што е моментален рекорд за парламентарни избори.

Во недела, гласачите во Србија ќе изберат ново свикување на парламентот, а на гласачкото ливче има 18 изборни листи. На полноќ започна изборниот молк, со што заврши повеќенеделната кампања во која учесниците се обидоа да ја обезбедат поддршката од граѓаните.

Едно од главните прашања за време на кампањата беше колку луѓе всушност ќе излезат на гласачките места и како тоа би влијаело на конечниот резултат. Затоа, излезноста се јавува како одлучувачки фактор на овие избори, кои се одржуваат по две години политичка криза и социјални тензии. Резултатите ќе покажат кому граѓаните му веруваат, но и колку партиите успеале да ги мотивираат своите гласачи, што на крајот ќе ја покаже состојбата на српското општество.

Важноста на високата излезност

„На овие избори очекуваме поголема излезност и речиси сум сигурен дека претходниот рекорд од 61 процент за парламентарните избори ќе падне. Рекордот за претседателските избори е 68 проценти, а беше поставен во вториот круг во 2008 година помеѓу Борис Тадиќ и Томислав Николиќ. Можеби е амбициозно да се очекува поголема бројка, но нема да бидам изненаден ако процентот се приближи до неа. Треба да се запомни дека официјалната излезност од 60 проценти во Србија всушност значи „вистинска“ излезност од над 70 проценти, ако го земеме предвид бројот на луѓе кои всушност живеат во земјата“, рече Ивковиќ.

Тој објаснува дека високата излезност обично покажува дека граѓаните ги гледаат изборите како клучни за насоката во која се движи земјата. „Таков беше случајот во 2008 година на претседателските избори или во 2000 година на изборите за претседател на СР Југославија. Верувам дека е така и сега. Перцепцијата дека овие избори се клучни е доста распространета, а за ова придонесува и силната поделба во општеството. Анкетата на ИРИ од мај покажа дека во тоа време дури 68 проценти од граѓаните биле сигурни дека ќе гласаат, иако точниот датум сè уште не бил познат. Дополнителни 15 проценти рекле дека веројатно ќе гласаат“, наведува тој. Ивковиќ.

Со оглед на настаните од изминатите две години, тој верува дека не е изненадување што мнозинството граѓани сакаат да ги искажат своите ставови за ситуацијата во земјата. „Општо земено, високата излезност е секогаш добра за легитимитетот на изборите и идните институции. Сепак, таа легитимност не зависи само од бројот на гласачи, туку и од начинот на кој се спроведуваат изборите. И покрај бројните проблеми во изборниот процес што ги забележаа набљудувачите како што е ОДИХР, овие избори барем ќе го имаат тој важен демократски елемент“, заклучува Ивковиќ.

Рекорден интерес на дијаспората

Важноста на овие избори се докажува со бројот на граѓани од дијаспората кои се регистрирале за гласање, кој е многу пати поголем отколку во 2023 година. Во Германија, бројот на кандидати се зголемил за трипати, додека Австрија, Босна и Херцеговина, САД, Швајцарија, Италија, Шведска и Норвешка исто така забележале значителен раст.

Во Германија се регистрирани повеќе од 18.000 гласачи, но отворени се само осум гласачки места, од кои повеќето имаат повеќе од 2.000 регистрирани гласачи. Во БиХ, бројот на гласачи порасна од 13.000 на речиси 20.000, а отворени се и 10 нови гласачки места.

Зголемување на бројот на кандидати е забележано и во Франција, Словенија, Црна Гора, Обединетото Кралство, Холандија и Шпанија. Во Австралија, за прв пат се отворени две гласачки места, додека нема да има гласање во Бугарија, Романија, Турција и Словачка.

Излезност на последните избори

Вкупно 3.820.746 граѓани гласаа на вонредните парламентарни избори одржани на 17 декември 2023 година, што претставува излезност од малку повеќе од 58 проценти.

За споредба, на федералните избори на 24 септември 2000 година, според официјалните податоци, гласале 4.916.920 гласачи, или 71,55 проценти од вкупниот број регистрирани во регистарот на гласачи.

Во недела, на 25 октомври, гласачите гласаа на гласачкото место означено според нивната адреса на живеење. Гласачките места се отвораат во 7 часот наутро и се затвораат во 20 часот. За гласање е потребна важечка лична карта со фотографија, како што е лична карта или пасош.

Откако изборната комисија ќе го утврди идентитетот и ќе го пронајде гласачот во списокот, гласачот го потпишува и го зема гласачкото ливче. Гласањето се врши тајно зад параван, со заокружување на редниот број пред името на избраната листа. Потоа гласачкото ливче се преклопува и се става во кутијата за гласање. Никој не може да влијае на одлуката на гласачот или да провери за кого гласал.

По затворањето на гласачкото место, започнува броењето на гласовите и составувањето записници, а податоците се доставуваат до изборната комисија. Првите неофицијални резултати се очекуваат во текот на вечерта. Конечните резултати ги објавува надлежната изборна комисија, по што започнуваат роковите за поднесување приговори и формирање нова влада.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.