Култура

Со два концерти вечерва завршува музичката програма на годинешното „Охридско лето“

Со два концерти за претпоследниот ден на 37. фестивалско издание вечерва завршува музичката програма на годинешното „Охридско лето“.

Двата концерти ќе се одржат на сцената на катедралната црква „Света Софија“ со почеток од 20:30, односно 22 часот.

Првиот термин од концертот е резервиран настапот на нашите уметници Блерим Груби и Марија Вршкова кои на вљубениците во класичната музика ќе и понудат вечер на роматнична музика за виола.

На програмата се дела на Шуман и Шуберт, избрани за виола и пијано.

Блерим Груби е дипломец на Факултетот за музичка уметност во Скопје каде и магистрира во класата на проф. Љ. Господинов. Се усовршува на мајсторски курсеви кај познатиот виртуоз на виола Јуриј Башмет на Академијата „Чигана“ во Сиена. По завршувањето на студиите започнува да работи во Македонската филхармонија. Паралелно, тој континуирано ја развива и солистичката дејност, како рецитален и камерен уметник, земајќи учество во реномирани состави и настапувајќи на фестивали во земјите на поранешна Југославија, Италија, Германија, Австрија, Шпанија, Португалија, Норвешка, Јапонија и САД.

Блерим Груби бил водач на група виоли на камерниот оркестар на Музичката младина на Македонија, работел со ансамблите „Купрен“, „Вивенди“ и гудачкото трио „Косова“, студиото „Бахус“, а како солист настапува со Македонската филхармонија, оркестарот Скопски солисти, Камерниот оркестар на М.Ф., Камерниот оркестар на РТС, Симфонискиот оркестар на Радио телевизија Тирана, Оркестарот на операта и балетот од Тирана, Камерниот оркестар „Приштина“, Косовската филхармонија... Актуелно е професор на Државниот универзитет во Тетово и на Приштинскиот универзитет.

Марија Вршкова е родена во Битола каде го завршува основното и средното музичко образование. Дипломирала на Факултетот за музичка уметност – Скопје со највисоката оцена cum laude, во класата на проф. Т. Светиев каде ги завршува и магистерските студии по пијано. Во текот на образованието е добитник на повеќе награди во рамките на поранешна Југославија, а нејзината најзначајна меѓународна награда е Трета награда на Меѓународниот натпревар за млади пијанисти во Рим – Италија. Учествувала на бројни семинари по пијано и камерна музика, а неколку пати е единствениот претставник на Македонија во Светскиот младински оркестар каде соработува со врвни диригенти и солисти. Покрај неколкуте снимени ЦД-а со истакнатите македонски уметници, Ана и Олег Кондратенко, Блерим Груби, Страшо Темков, во 2010 година, таа го снима и своето прво солистичко ЦД со македонска музика за пијано. Како солист и камерен музичар настапува во Турција, Хрватска, Холандија, Германија, Полска, Велика Британија, Украина, Италија, Бугарија, Русија, Америка, Србија, Австрија, Грција… Во моментот Марија Вршкова работи како доцент при ФМУ- Скопје.

Во вториот дел од концертот ќе настапат Искандар и Норман Виџаја, уметниците на виолина и пијано, додека за ритам секцијатае задолжен Ајкут Коселери.

Искандар Виџаја е роден во Берлин, започнува да учи виолина на четиригодишна возраст, а дипломира виолина на Универзитетот во Берлин во 2010 година. Соработува со некои од најпознатите диригенти и музичари на денешницата како Зубин Мехта, Кристоф Ешенбах, Роландо Вилазон, Фазил Сај и др., настапувајќи со престижни оркестри меѓу кои: оркестрите во Берлин, Минхенската филхармонија, оркестарот „Тонхале“ во Цирих, Варшавската филхармонија, Радио –симфонискиот оркестар во Виена, како и оркестрите во Франкфурт, Валенсија, Осло, Базел, Хонг Конг, Џакарта и др. Настапите го водат на пет континенти во концертните сали меѓу кои: „Концертхаус“ во Берлин, „Тонхале“ во Цирих, Филхармонијата во Луксембург, операта во Тел Авив и многу други. Во 2013 година Исканадар настапува на отворањето на Самитот АПЕК, а е претставник на Индонезија на Светскиот настан ЕКСПО во Милано во 2015 година.

Искандар Виџаја свири на виолина изработена од Жан-Баптист Вијом во 1875 година, а поседува и инструмент Страдивари од 1734 година, кој му е даден на користење од страна на реставраторот на виолини Флоријан Леонард.

Норман Виџаја е роден во музичко семејство, а неговиот талент дошол до израз кога на само 11 годишна возраст диригирал хорски концерт во чест на претседателот Сукарно во Џакарта (Индонезија). Студирал пијано, диригирање и композиција на Колеџот за музика во Берлин, а првиот ангажман го носи во Нирнберг каде во периодот од 1982 до 1990 година диригира преку 400 различни изведби. Диригентските ангажмани го носат во Шангај каде е гостин-диригент и шеф-диригент од 1990 до 1995 година, а во истиот период е диригент на јапонската опера „Метрополитен“ и го предводи Рускиот филхармониски оркестар на голема азиска турнеја. Во Европа, диригентската кариера го води во Берлин, Дрезден, Хановер, Визбаден, Олденбург, Бремен, Нирнберг, Москва и Верона, додека пак во Азија е активен со оркестрите во Пекинг, Шангај, Јокохама, Токио, Тајпеј и Хонг Конг. Од 2002 година е шеф-диригент на филхармонискиот оркестар „Сето“ и редовно настапува како пијанист во Азија и Европа. Од 2009 година Норман Виџаја е постојан гостин-диригент на Симфонискиот оркестар во Дубровник.

Ајкут Коселери е роден во 1985 година во Анкара каде дипломира на Универзитетот „Билкент“ во 2003 година, во класата на Ајдин Мечид. За време на студиите настапува со Младинскиот оркестар „Билкент“, а потоа и со Симфонискиот оркестар. Во 2004 година станува член на Анатолискиот младински оркестар, основан од страна на пијанистот и композитор Фазил Сај. Често настапува со повеќе европски оркестри во Германија, Франција, Швајцарија, Јапонија и Турција. Oд 2013 година е постојано вработен како перкусионист во Државната опера и балет во Самсун, а постојано е ангажиран во премиерните изведби на делата на Фазил Сај.

На програмата се авторски дела на Виџаја, како и на композиторите Ли Зили, Куи, Сај, Масне.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Живот

Хранителка го менувала детето за мајмун, судијата ја ослободи од вина

Жена од Мисури, обвинета за замена на згрижено дете за мајмун, доби шанса да избегне затвор откако судијата ја суспендираше нејзината седумгодишна казна за загрозување на дете.

Во четврток, 3 септември, судијата на округот Линколн, Томас Фроли, ја осуди Бренда Дојч на седум години затвор, но ја суспендираше казната, објавија FOX 2 и Lincoln County Journal. Наместо тоа, Дојч беше ставена на три години условна казна и мора да заврши советување, објави Journal.

Фроли, исто така, ја одзеде лиценцата за згрижувачко семејство на Дојч, ги нарече нејзините постапки „одвратни“ и им се извини на луѓето кои беа сведоци на наводната злоупотреба, објави медиумот.

Дојч се изјасни за виновна на 15 јуни за загрозување на благосостојбата на дете од прв степен. Две точки од обвинението за злоупотреба или занемарување на деца беа отфрлени како дел од договорот за признавање на вина, покажуваат онлајн судските записи, како што претходно објави списанието People.

Обвинението за кое Дојч се изјасни за виновна ја обвинуваше дека свесно создала сериозен ризик по здравјето на девојчето со тоа што ја испратила да живее без надзор во дом во Тексас во нехигиенски услови и со несоодветен надзор, според судските документи добиени од People. Службата за заштита на децата во Тексас на крајот интервенираше и го отстрани девојчето од домот, се наведува во документите.

За време на изрекувањето на пресудата, Фроли нагласи дека пресудата на Дојч била специфична за тоа сместување.

„Таа не злоупотребила никого, не се вклучила во шема на насилно однесување, не го заменила детето за мајмун или за било што друго што било наведено“, рече Фроли, според „Линколн Каунти Џурнал“.

Биолошката ќерка на Дојч, Брина Џонсон, и поранешната згрижувачка мајка зборуваа за наводната злоупотреба за време на изрекувањето на пресудата, објави „Фокс 2“. Окружниот обвинител на округот Линколн, Мајк Вуд, му рече на судот дека неговата канцеларија добила бројни обвинувања против Дојч, но повеќето од нив се однесувале на однесување кое било предолго време за да биде обвинето според важечкиот закон за застареност, објави „Џурнал“.

Џонсон рече дека исходот не е онаков каков што таа и другите се надевале.

„Малку сум без зборови бидејќи ова не е крајот на кој се надевавме“, изјави таа за „Фокс 2“.

Џонсон рече дека згриженото дете во центарот на случајот присуствувало на изрекувањето на пресудата. Таа, исто така, тврдела дека им покажала на истражителите разговор за наводната размена и фотографија од нејзината мајка со мајмунот. Според Џонсон, Дојч имал најмалку седум мајмуни.

На 26 ноември 2024 година, Одделот за социјални услуги на Мисури, или Одделот за деца, добил анонимна жалба во која се тврди дека Дојч физички и емоционално го злоставувал девојчето, според изјава за веројатна причина добиена од People.

За време на форензичко интервју следниот месец, девојчето тврдело дека Дојч ја удирал со предмети, вклучувајќи чевли, дрвени летвички и лопатка. Таа, исто така, тврдела дека Дојч не ѝ давал доволно храна и дека понекогаш ја донирала својата облека на Goodwill, се наведува во изјавата.

На 6 февруари 2025 година, службеник за обезбедување на училиштето кој го истражувал отсуството на девојчето дознал дека таа е во Тексас. За време на истрагата, на службеникот му било соопштено за гласина дека девојчето било заменето за егзотично животно, според изјавата за веројатна причина.

Жената од Тексас која се грижела за девојчето наводно им рекла на истражителите дека ѝ помага на Дојч затоа што Дојч и девојчето не се сложувале. Жената подоцна изјавила дека повеќе не сака да се грижи за девојчето, но Дојч првично одбил да ѝ ги врати авионските билети, се наведува во изјавата под заклетва.

Дојч подоцна им кажала на истражителите дека купила авионска карта за девојчето, но жената од Тексас наводно не можела да ја однесе на аеродромот, што резултирало со тоа што картата не била искористена. Потоа жената го оставила девојчето кај друго лице додека патувало надвор од градот, се наведува во изјавата под заклетва.

На 21 февруари, тоа лице го однело девојчето во канцеларијата на шерифот на округот Истленд, каде што Службата за заштита на децата од Тексас го презела старателството над неа, според судски документ.

Девојката им кажала на истражителите дека жената од Тексас понекогаш ја оставала сама во куќата со денови, за време на кои девојчето се грижело за егзотични животни.

Адвокатот на Дојч, Џозеф Флис, во изрекувањето на пресудата тврдел дека интензивното медиумско внимание и јавните критики го оштетиле угледот на неговата клиентка и дека таа не е личноста за која била прикажана во извештаите за случајот, објави „Линколн Каунти Џурнал“. Дојч се соочува со три одделни обвиненија за фалсификување и едно обвинение за кражба, според судските документи добиени од „Пипл“ и „Фрст алерт 4“. Во изјава за основано сомневање, истражител од Одделот за социјални услуги на Мисури изјави дека Дојч добил 962,50 долари од државата со поднесување лажни фактури за услуги за одмена на старатели кои не биле обезбедени.

Старателката на девојчето споделил кампања на GoFundMe, чија цел е да ѝ помогне да купи сигурен автомобил за да може да патува до училиште и на работа додека го обновува својот живот, според Fox 2.

Свет

Синот на Болсонаро сериозно му се заканува на бразилскиот претседател- изедначени се пред изборите

Опозицијата во Бразил вчера излезе на улиците на Денот на независноста за да покаже поддршка за десничарскиот претседателски кандидат, сенаторот Флавио Болсонаро.

Опозицијата во Бразил вчера излезе на улиците на Денот на независноста за да покаже поддршка за десничарскиот претседателски кандидат, сенаторот Флавио Болсонаро, кој се обидува да ја искористи кризата со Врховниот суд за да води кампања против левичарскиот претседател Луиз Инасио Лула да Силва пред изборите следниот месец.

Околу 28.500 луѓе се собраа на авенијата Паулиста во Сао Паоло на митинг на конзервативците, проценуваат истражувачите од Универзитетот во Сао Паоло. Организаторите го претставија протестот како митинг против владата на Лула и судијата на Врховниот суд, Александар де Мораес, пред првиот круг гласање на 4 октомври.

Судијата агресивно го гонеше поранешниот претседател Жаир Болсонаро, таткото на сенаторот, за заговор за државен удар во 2023 година и ја доби пресудата во 2025 година, додека самиот Мораес стана една од најраздорните личности во Бразил. „На овој конзорциум од Лула и Мораес ќе му дојде крајот“, им рече Флавио Болсонаро на поддржувачите. „Секој што гласа за Лулу, гласа за Александар де Мораес.“

Судир во Врховниот суд

Митингот се случи откако Врховниот суд се вмеша во расправија откако судијата Андре Мендонка, назначен од Болсонаро, објави извештај во кој се покренаа прашања за наводните контакти меѓу Мораес и банкар обвинет за измама од повеќе милијарди долари. Мораес одговори со барање за истрага против Мендонка за наводна злоупотреба на моќ.

Болсонаро тврдеше дека неговиот татко, кој моментално е во домашен притвор и му е забрането да се кандидира за функција, е жртва на политички прогон од страна на Мораес. Зборувајќи од камион заедно со други конзервативни политичари, Болсонаро се обиде да ги оживее масовните улични демонстрации кои беа белег на кампањата на неговиот татко, иако одѕивот беше помал отколку на митинзите на постариот Болсонаро.

Сличен настан минатата година привлече околу 42.000 луѓе, додека митингот организиран од Жаир Болсонаро на почетокот на 2024 година привлече околу 185.000 поддржувачи. Балон на кој се прикажуваше американскиот претседател Доналд Трамп, долгогодишен сојузник на Болсонаро, како држи затворена фигура на Лула, лебдеше над толпата. Многу демонстранти мавтаа со бразилски знамиња, додека други носеа американски и израелски знамиња.

Болсонаро и Лула изедначени на анкетите

Левичарскиот претседател Луиз Инасио Лула да Силва и десничарскиот противкандидат Флавио Болсонаро се изедначени за евентуален втор круг на 25 октомври, според анкета објавена вчера нарачана од бразилската телевизија „Глобо“.

Во симулиран втор круг, Лула би освоил 41 процент од гласовите, а најстариот син на поранешниот претседател Жаир Болсонаро би освоил ист број гласови. Анкетата има маргина на грешка од два процентни поени.

Тагови: Болсонаро

Наука

Јапонија испраќа летало на мистериозната месечина на Марс- треба да донесе материја од Фобос

Јапонија подготвува мисија што би можела да го донесе првиот примерок од Месечината што орбитира околу Марс.

Вселенското летало MMX е закажано да биде лансирано на 20 октомври од Вселенскиот центар Танегашима, да пристигне на Марс околу една година подоцна и на крајот да донесе најмалку 10 грама материјал од Фобос на Земјата.

Се очекува примерокот да се врати во 2031 година, што значи дека целата мисија ќе трае околу пет години.

Најголемиот предизвик нема да биде само пристигнувањето на Марс. Јапонската вселенска агенција JAXA мора да направи исклучително прецизно слетување на Фобос, мала месечина со радиус од само околу 11 километри.

Фобос има премалку гравитација за конвенционални техники на слетување како оние што се користат на Месечината на Земјата, но доволно за да го направи пристапот што се користи на астероидот Рјугу непрактичен поради неговата голема потрошувачка на гориво.

Затоа, MMX ќе мора многу да се потпре на сопствената автономија. Сигналот помеѓу Земјата и вселенското летало може да се одложи до 20 минути, па затоа контролата на земјата нема да може да го контролира секој момент од слетувањето.

Како што се приближува кон површината, вселенското летало ќе го спореди теренот под него со постојните мапи на кратери и релјеф. На надморска височина помала од 300 метри, дополнително ќе провери за неочекувани промени на теренот што би можеле да го загрозат слетувањето.

Доколку детектира проблем, MMX може да го откаже обидот и повторно да полета.

Примерокот би можел да реши голема мистерија

Пред главниот обид за слетување, мал ровер, IDEFIX, развиен од француската и германската вселенска агенција, ќе биде фрлен на Фобос. Се очекува да ја истражува површината околу 100 дена и да им помогне на научниците да ги проценат условите на земјата.

Потоа MMX ќе користи роботска рака за да зема материјал од земјата. Исто така, има уред што користи азотен гас за собирање фина прашина од површината.

Научниците сакаат да утврдат од каде всушност потекнуваат Фобос и Деимос, две мали месечини што орбитираат околу Марс.

Една теорија е дека тие се формирани од материјал фрлен во вселената по огромен удар врз Марс. Друга можност е дека некогаш биле астероиди што биле заробени од гравитацијата на Марс.

Нивните темни површини личат на оние на астероидите богати со вода и јаглерод, што ја поддржува теоријата за астероиди. Од друга страна, нивните речиси кружни орбити и движење во рамнината на екваторот на Марс се поконзистентни со сценариото во кое се формирани од материјал исфрлен од планетата.

Примерокот би можел да обезбеди уште една важна индикација. Научниците очекуваат дека Фобос содржи и материјал од самиот Марс, кој бил исфрлен од удари на астероиди во текот на милиони години.

Проценките сугерираат дека околу 0,1 процент од собраниот материјал би можел да потекнува од Марс.

Се очекува мисијата да чини околу 345 милиони долари и е прв обид на Јапонија да испрати сонда на Марс за 28 години. Покрај самиот примерок, MMX ќе тестира автономна навигација, слетување и враќање на материјал, технологии кои еден ден би можеле да бидат клучни за многу поамбициозни мисии на самиот Марс.

Тагови: марс летало