Во последниве денови, во регионот се појавија вести за еден 60-годишен Словенец, Урош Дозет, кај кого со иновативна терапија успешно било спречено ширење на редок вид на агресивен канцер на крвта – мултиплекс миелом

За дијагнозата дознал пред 11 години, и прогнозата тогаш била лоша. Во меѓувреме, бил подложен на бројни третмани со хемотерапија и два третмана со трансплантација на матични клетки. Откако класичните терапии престанале да функционираат, неговата единствена надеж била клеточната имунотерапија, т.н. CAR-T терапија, па заминал во Германија по потребните подготовки.

Важен исчекор за Словенците

Словенија неодамна направи важен чекор со лансирање на сопствено производство на CAR-T клетки за третман на Б-клеточни лимфоми и леукемии. Нивната идеја е дека на овој начин би можело да се постигне значителна заштеда, што би овозможило лекување на повеќе пациенти за истите пари.

Комплексна администрација

Пред неколку години експерти од Словенија собрале доволно средства од донации од граѓани за да започнат свој проект за производство на CAR-T клетки, но досега не можеле да го реализираат во пракса. Проблемот, освен во парите, бил и во тоа што овие CAR-T клетки според законите на ЕУ се сметаат за лек и генетски модифициран препарат, па за нивна употреба потребно е исполнување на огромен број административни услови и да се добијат голем број дозволи од различни државни органи.

Што е CAR-T терапија?

CAR-T терапијата (химерична антигенска терапија со Т-клеточни рецептори) е иновативна имунотерапија која користи генетски модифицирани Т-лимфоцити (вид на бели крвни зрнца) од пациенти за борба против одредени видови на рак. Таа е развиена со цел да ја подобри природната способност на имунолошкиот систем да ги препознава и уништува канцерогените клетки, особено хематолошките малигни тумори, како што се леукемијата и лимфомот.

Како функционира CAR-T терапијата?

Терапијата започнува со земање примерок од крвта на пациентот, од кој се изолирани Т-клетки (графички подолу).

Тие генетски се модифицираат во лабораторија, така што би изразувале специјално дизајнирани рецептори кои, пак, овозможуваат да препознаат одредени антигени на површината на клетките на ракот. Ова се прави со помош на вирус кој го внесува генот CAR во нивните клетки.

Овие модифицирани Т-клетки потоа се размножуваат во лабораторија до бројот потребен за терапија.

CAR-T-клетките конечно се враќаат кај пациентот преку инфузија. Кога ќе ги препознаат целните клетки на ракот, тие ги активираат и уништуваат.

На кои тумори делува?

Терапијата CAR-T покажала значителен успех во третманот на одредени хематолошки малигни тумори како што се леукемијата и лимфомот. Сепак, неговата примена на цврсти тумори се соочува со бројни предизвици.

Како прво, цврстите тумори често создаваат заштитна микросредина која го попречува пристапот и дејството на CAR-T клетките. Тие исто така може да имаат променлива антигенска експресија, што значи дека не сите туморски клетки го изразуваат истиот целен антиген, што го отежнува функционирањето на терапијата.

Конечно, CAR-T клетките може да имаат потешкотии да мигрираат и да се инфилтрираат во ткивото на цврстите тумори.

И покрај овие предизвици, се спроведуваат бројни студии со цел да се прилагоди CAR-T терапијата за третман на цврсти тумори. Некои од цврстите тумори кои моментално се предмет на истражување се: глиобластом, рак на дојка, рак на јајници, рак на желудник и хепатоцелуларен карцином на црниот дроб.

Иако резултатите од овие студии се ветувачки, CAR-T терапијата за цврсти тумори сè уште е во фаза на клинички испитувања и не е широко достапна во клиничката пракса.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.