Слабее темната енергија: „Универзумот може да заврши со контракција“ - Канал 5

Живот

Слабее темната енергија: „Универзумот може да заврши со контракција“

Темната енергија, мистериозната сила што го поттикнува ширењето на универзумот, се чини дека слабее, според истражувањето кое би можело од корен да го промени сегашното научно разбирање на судбината на универзумот.

Вселена

Доколку се потврдат резултатите од тимот што користи спектроскопски истражувачки инструмент за темна енергија (DESI) во Националната опсерваторија Кит Пик во Аризона, тоа би можеле да има долгорочни последици на теориите за еволуцијата на универзумот. Тие ја зголемуваат можноста дека сегашното ширење на универзумот би можело да тргне во спротивна насока, во процес познат како Големата контракција, пишува Гардијан.

„Она што го откриваме е крајно интригантно. Возбудливо е да се мисли дека можеби сме на работ на големо откритие за темната енергија и фундаменталната природа на нашиот универзум“, изјавила професорката Алекси Леото-Харнет, портпарол на тимот DESI и космолог на Универзитетот во Калифорнија во Санта Круз.

Новите откритија ја доведуваат во прашање судбината на универзумот

Темната енергија за прв пат беше откриена во доцните 1990-ти, кога астрономите ги проучуваа експлозиите на далечни супернови за да истражат како стапката на проширување на универзумот се менува со текот на времето. Се очекуваше гравитацијата да го забави ширењето кое трае од Големата експлозија, но наместо тоа, податоците покажаа дека вселената всушност се шири побрзо, што значи дека таа е управувана од некоја непозната сила, наречена темна енергија.

Темната енергија до сега се сметаше за константна, што би значело дека универзумот би завршил во сценарио познато како Големото замрзнување, кога галаксиите би се оддалечиле толку многу што дури ни светлината повеќе нема да може да го премости јазот. Новите податоци, презентирани на Глобалниот самит за физика, ја доведуваат таа теорија во прашање.

Спектроскопскиот истражувачки инструмент за темна енергија (DESI), кој користи 5.000 оптички влакна за мапирање на универзумот со невидена прецизност, во своето последното истражување вклучило 15 милиони галаксии, покривајќи период од 11 милијарди години космолошка историја. Овие податоци им овозможија на научниците да ја создадат досега најдеталната тродимензионална мапа на универзумот.

Темната енергија губи сила - што значи тоа?

Резултатите сугерираат дека темната енергија била најсилна кога универзумот бил на околу 70% од неговата сегашна возраст, но дека оттогаш ослабела за околу 10%. Со други зборови, универзумот сè уште се шири со забрзана брзина, но темната енергија постепено слабее.

„Она што го откриваме е дека навистина има нешто што ги оддалечува галаксиите една од друга, но таа сила не е константна. Таа слабее“, вели професорот Карлос Френк, космолог на Универзитетот во Дурам и член на тимот DESI.

Податоците сè уште не го исполнуваат прагот од пет сигма на статистичка доверба, што е златен стандард во физиката за потврдување откритија. Но, многу научници од тимот DESI се префрлија од првичниот скептицизам кон верувањето во точноста на податоците во последните месеци. „Немам повеќе сомнежи“, рече Френк. „Детално ги проучував податоците. Ова е солиден резултат. Сведочиме рушење на старата парадигма и појава на нова.

Професорот Џон Пикок, космолог на Универзитетот во Единбург, минатата година беше скептичен во врска со теоријата дека темната енергија се менува, но сега признава дека се премислил. „Екстремните тврдења бараат екстремни докази“, рече Пикок. „Речиси ништо во науката не е доволно сигурно за да се обложувам, но не би имал проблем да вложам 1.000 фунти за овој резултат.

Сепак, другите се повнимателни. Професорот Џорџ Ефстатиу од Универзитетот во Кембриџ, кој не беше вклучен во истражувањето, рече: „Мојот заклучок од оваа анализа е дека мерењата сè уште не даваат убедлив доказ за променливата темна енергија. Можеби тоа ќе го направат кога DESI ќе собере уште повеќе податоци“.

Дали универзумот ќе заврши во Голема контракција?

Ако темната енергија продолжи да слабее до точка каде што станува негативна, универзумот би можел да заврши со обратно сценарио од Големата експлозија (Биг Бенг), сценарио познато како Голема контракција. Во тој случај, проширувањето на универзумот не само што би се забавило, туку би почнало да се враќа назад, сè додека не се сруши во себе, пишува Гардијан.

Научниците сè уште не знаат зошто темната енергија слабее. Генерално се проценува дека сочинува околу 70% од универзумот, а остатокот е темна материја и обична материја. Можно е ова откритие да укажува на фундаментални промени во законите на физиката или да сугерира дека клучен дел од сложувалката сè уште недостасува во нашето разбирање за универзумот.

„Праведно е да се каже дека немаме поим што е темна материја или темна енергија. Теоријата за постојана темна енергија веќе е доволно предизвикувачка. Како работите да не се доволно комплицирани“, вели професорот Офер Лахав, астроном од Универзитетскиот колеџ во Лондон и член на тимот DESI. „Но, има и позитивна страна на ова. Дваесет години сме заглавени со темната енергија. Сега физичарите конечно имаат нови прашања“, заклучува тој.

Тагови: универзум

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Хорор во САД: Од библиотеката се слушале звуци од огнено оружје и вресоци на луѓе, има мртви (ВИДЕО)

Најмалку две лица загинаа во пукотница што се случила во библиотека во Калифорнија, соопшти локалната полиција.

Хорор во САД: Од библиотеката се слушале звуци од огнено оружје и вресоци на луѓе, има мртви (ВИДЕО)

Пукањето се случило во градот Чико на северот од оваа американска држава, а еден осомничен е во притвор, јавува Асошиејтед Прес.

Полицијата соопшти дека одговорила на повик во кој се слушале звуци од огнено оружје и вресоци на луѓе од библиотеката.

„Кога полицајците влегле во библиотеката, осомничениот избегал низ задната врата. Дополнителни сили за спроведување на законот зад библиотеката го привеле осомничениот“, изјави началникот на полицијата Били Олдриџ.

Според него, инцидентот е многу тажен и трауматичен за многу луѓе.

Улиците околу библиотеката биле привремено затворени, а за луѓето што биле во зградата бил отворен центар за семејно обединување.

Едно дете е однесено во болница со полесни повреди.

Полицијата не го објави името на осомничениот ниту детали за тоа што го предизвикало пукањето, но рече дека верува дека стрелецот дејствувал сам.

АП додаде дека полицијата изјавила дека нема да ги објави имињата на убиените додека не бидат известени најблиските роднини.

Локалните власти ги повикаа луѓето да ја избегнуваат областа.

Извор: Б92

Тагови: пукање САД

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Герасимовски: Времеплов низ срцето на Скопје, запознајте ја историјата, културата и архитектурата на Центар

Општина Центар ги поканува сите заинтересирани граѓани на  бесплатна тематската прошетка  „Времеплов низ Центар,  историја, култура и архитектура“, која ќе се одржи на 24 јуни (среда),  од  18:00 до 20:00 часот.

Герасимовски: Времеплов низ срцето на Скопје, запознајте ја историјата, културата и архитектурата на Центар

Собирно место е на улица „Македонија“, пред Спомен-куќата на Мајка Тереза, од каде ќе започне прошетката низ богатото историско, културно и архитектонско наследство на централното градско подрачје.

Водичи на турата ќе бидат Димитар Таневски и Антонио Павловски , а посетителите преку интересни факти и приказни ќе се запознаат со минатото на Центар од еден нов агол.

„Придружете ни се на уште една прошетка низ повеќе локации кои се наше секодневие, но толку малку знаеме за нив. Ова е прилика да откриете што е тоа што го прави нашиот град единствен и уникатен“, порача градоначалникот на Општина Центар Горан Герасимовски.

Маршутата опфаќа препознатливи обележја , меѓу кои Градскиот трговски центар, Камениот мост, Кејот на Вардар, Даут Пашин Амам и многу други значајни историски и архитектонски знаменитости.

Посетителите ќе имаат можност да слушнат за личности, настани и објекти кои оставиле траен белег врз развојот на градот, како и да откријат детали што често остануваат незабележани во секојдневниот урбан ритам.

Турата е бесплатна и е дел од Програмата за култура на Општина Центар за 2026 година.

Општина Центар - Скопје

Тагови: Горан Герасимовски

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Општина Карпош: Засилена динамика на реновирање и реконструкција на оштетените урбани игралишта и урбани елементи

Од општината апелираат до граѓаните да не ја вандализираат урбаната опрема и урбаните елементи, бидејќи истите служат за нивна рекреација, дружење и одмор на сите генерации на карпошани, особено во летните месеци.

Општина Карпош: Засилена динамика на реновирање и реконструкција на оштетените урбани игралишта и урбани елементи

Целосно се реновирани и реконструирани, оштетените урбани елементи на детските игралишта, во дворот на ООУ „Јан Амос Коменски“, во урбаната заедница Тафталиџе 1, на „Фонтана“ во у.з Карпош 3, кај Адреналински парк во Карпош 3, како и на ул. „Никола Парапунов“, во населбата Карпош 4. Во рамки на ова игралиште, беа реновирани клупите, беа поставени нови лулашки, и се санираше другата урбана опрема. Се поставија и нови влезни врати, се детските лизгалки и клацкалки. На детското игралиште во ООУ „Јан Амос Коменски“, се поставија нови даски со качувалки за платформата на лизгалиштето, нов лимен покрив на куполата и се фиксираше лизгалката. Исто така се постави и клацкалка, како и две сосема нови лулашки. Се бојадисаа железните делови на игралиштето и се постави даска на клупа во училишниот двор.

Во оваа фаза на реновирање, реконструкција и поправка на оштетените детски игралишта и урбани елементи на територијата на општина Карпош, се постави и нов обрач и мрежа за кош на игралиштето за баскет кај студентскиот дом „Гоце Делчев“, нова табла и мрежа за кошот на локацијата позади ресторанот „Македонска куќа“ во населбата Козле, како и нова стаклена табла и мрежа на игралиштето во населбата Влае 2. Во рамки на училишниот двор на основното училиште „Аврам Писевски“, во населбата Бардовци, беа поставени и пет нови клупи, а беше средено средено детското спортско игралиште со што се подобри амбиенталниот простор на училиштето, односно училишниот двор доби модерен и функционален изглед. На улицата Варшавска бр.7 се заменија оштетени и стари даски на две клупи , додека на ул. Варшавска бр. 9 се пребојадисаа клупите за седење. Општина Карпош и во иднина, ќе инвестира во реновирање на постојните над педесет и пет урбани (детски) игралишта кои се наоѓаат на нејзината територија, ќе ги реконструира оштетените клупи и корпи за отпадоци, како и ќе поставува нови, по барање на граѓаните, на однапред утврдени локации, онаму каде што има потреба. Затоа, повторно апелираме до граѓаните, да не ја вандализираат урбаната опрема и урбаните елементи, бидејќи истите служат за нивна рекреација, дружење и одмор на сите генерации на карпошани, особено во летните месеци.

Општина Карпош

Тагови: Општина Карпош

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер