Скупи – Римскиот град под Зајчев Рид, археолошки бисер кој во себе крие неистражени тајни - Канал 5

Култура

Скупи – Римскиот град под Зајчев Рид, археолошки бисер кој во себе крие неистражени тајни

На падините на Зајчев Рид, во близина на скопската населба Злокуќани, се наоѓа едно од најзначајните археолошки места во Македонија – римскиот град Скупи. 

Скупи – Римскиот град под Зајчев Рид, археолошки бисер кој во себе крие неистражени тајни

Денес, оваа локација е тивка, но нејзините камени остатоци зборуваат за еден свет кој некогаш бил жив, моќен и културно богат.

Скупи, познат по своето римско име Colonia Flavia Scupinorum, бил вистински метрополис во своето време. Основан на преминот меѓу I век пр.н.е. и I век н.е., градот се развил од воен логор во просперитетна колонија, каде што се вкрстувале патиштата на римските легии, локалните староседелци и христијанските свештеници.

Археологот Игор Кузмановски вели дека Скупи бил најголемиот римски град на територијата на денешна Македонија.

-Скупи е многу значаен римски град, тој е најголемиот римски град во Република Македонија и единствен со статус на колонија. Тоа е највисок самоуправен ранг што еден римски град може да го добие, вели Кузмановски, кустос археолог од Музејот на Град Скопје, во разговор за МИА.

Според достапните информации на МАРХ, Скупи започнал да се формира во I век п.н.е., кога римските легии го преминале фронтот на Скопската Котлина и поставиле воен логор (каструм) на стратегиски важната локација кај Зајчев Рид. По завршувањето на воените кампањи, логорот постепено се трансформирал во цивилна населба, а во II век н.е. територии од регионот биле доделувани на ветерани од римската војска, што придонело за развојот на Скупи во самоуправна римска колонија.

За време на владеењето на Диоклецијан, кон крајот на III век, Скупи станал главен град на новоформираната провинција Дарданија, достигнувајќи врв на урбан и економски развој. Сепак, неговиот напредок бил прекинуван од варварски напади, а конечното разурнување било предизвикано од катастрофален земјотрес во 518 година, по што населението го напуштило градот. На неговите руини се развиле помали населби, а главната градска активност се префрлила кон локацијата на денешното Скопско Кале, каде што Скопје продолжило да се развива од средниот век па сè до денес.

Локалитетот за прв пат се заштитува како културно наследство по земјотресот во 1963 година.

-Скупи систематски се истражува од 1967 година и најголем дел е истражен во централното градско подрачје каде што се откриени неколку јавни објекти. Во текот на овие истражувања собрана е колекција од околу 70 илјади предмети со кои располага Музејот на град Скопје, дел се изложени во постојаната поставка, дел се работи на нивна конзервација, вели Кузмановски.

Од империјалниот период, како еден од најзначајните објекти тој го издвојува римскиот театар со капацитет од околу 9000 гледачи – еден од најраскошно украсените театри во Македонија.

- За жал, од четирите театри што ги имаме, тука е најмалку сочуван затоа што дел од неговите камења и ѕидови биле подоцна искористени за изградба на други градби, вели Кузмановски.

Како особено значајна, Кузмановски ја издвојува и скулптурата Венера Пудика, откриена во римската терма – ремек-дело од бел ситнозрнест мермер, кое плени со својата убавина.

Во IV век, Скупи станува духовен центар, седиште на епископија, а подоцна и архиепископија. Градот бил посетен од царот Теодосиј I, кој издал два царски указа токму од тука. Изградени се христијански базилики, градски палати, бањи и улици, кои сведочат за високо развиена урбанистичка структура.

Цивилната базилика, со својата апсидна сала и мозаичен под, била центар на јавниот живот – тука се решавале судски спорови и се склучувале трговски договори. Христијанската базилика, пак, со својата тробродна структура и крстилница, сведочи за духовниот подем на градот во доцната антика.

-Скупи е огромен локалитет, еден од најголемите и најзначајни римски градови не само во Македонија туку и на Балканот. Скупи е римска колонија во која заслужните римски ветерани добивале земја и се населувале. Доаѓале од различни делови на империјата – од Сицилија, Италија, Грција, па дури и од Блискиот Исток. Станува збор за мултикултурно место, вели Панче Велков, директор на Музејот на Град Скопје во разговор со МИА.

Тој нагласува дека е неопходно понатамошно истражување за да се дефинираат повеќе аспекти од неговата историја.

Денес, Скупи не е само археолошко наоѓалиште – тој е мост меѓу минатото и сегашноста, потсетник на богатата историја на Скопје и Македонија. За љубителите на историјата, археологијата и културното наследство, ова место е вистинска ризница што чека да биде откриена – повторно и повторно.

Тагови: скупи

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Живот

Јапонија бележи рекордно ниска стапка на наталитет, падот доаѓа многу порано од очекуваното

Јапонија бележи рекордно ниски стапки на наталитет и плодност, што дополнително ја продлабочува демографската криза бидејќи помалку луѓе стапуваат во брак и основаат семејства.

Јапонија бележи рекордно ниска стапка на наталитет, падот доаѓа многу порано од очекуваното

Според владини податоци, во 2025 година се родени нешто повеќе од 671.000 деца, околу 15.000 помалку од претходната година и најниска бројка откако почна да се води статистика во 1899 година.

Пад побрзо од предвиденото

Стапката на плодност, која претставува просечен број деца по жена, падна на рекордно ниско ниво од 1,14.

Ова е десетта година по ред на пад на бројот на новороденчиња, а експертите се загрижени бидејќи падот се случува многу побрзо од очекуваното. Имено, владините истражувачки институти претходно проценија дека толку ниски стапки нема да се достигнат пред 2040-тите.

Помалку бракови, помалку деца

Клучен фактор во овој тренд е драстичниот пад на бројот на бракови.

На почетокот на векот, во Јапонија се склучувале 800.000 бракови секоја година, додека денес таа бројка падна на околу 500.000.

Со оглед на тоа што огромното мнозинство деца во Јапонија се раѓаат во брак, намалувањето на бројот на свадби директно влијаеше на намалувањето на стапката на наталитет.

Општествени промени и потрага по партнер

И покрај овие трендови, анкетите покажуваат дека околу 80 проценти од самците во Јапонија сè уште сакаат да се венчаат. Сепак, експертите истакнуваат дека промените во општествените модели им го отежнале на луѓето пронаоѓањето партнер.

Паровите сè поретко се среќаваат на традиционални начини, како што се на работа, училиште или преку заеднички пријатели, делумно поради порастот на работата од далечина и поголемата свест за приватноста и вознемирувањето на работа. Како резултат на тоа, агенциите за спојување повторно стануваат популарни, особено кај помладите генерации кои бараат структурирани и ефикасни начини за пронаоѓање долгорочен партнер.

Стареењето и намалувањето на населението на Јапонија останува еден од најголемите економски и социјални предизвици со кои се соочува земјата.

Извор: Индекс.хр

Тагови: јапонија

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Шоу биз

Џесика Симпсон: На ​​17 години ми рекоа дека морам да ослабам

Џесика Симпсон во последните години се враќа на музиката и настапува почесто, а на неодамнешниот концерт во Пенсилванија се потсети на тешките почетоци на својата кариера.

Џесика Симпсон: На ​​17 години ми рекоа дека морам да ослабам

Пејачката и претприемачка зборуваше за притисокот на кој била изложена како тинејџерка откако станала позната. Таа откри дека од неа било побарано да ослабе и да го промени својот изглед за да се вклопи во очекувањата на музичката индустрија. Денес, таа вели дека повторно се чувствува како своја и дека враќањето на сцената ѝ помогнало да ја пронајде својата самодоверба.

Симпсон изјави дека на почетокот на нејзината кариера често ја споредувале со Бритни Спирс и Кристина Агилера. „Мислев дека потпишав договор исклучиво за мојот глас, а потоа одеднаш дојде барањето: „Добро, мора да ослабеш околу седум килограми“, рече таа. Додаде дека во тоа време тежела околу 52 килограми и дека таков коментар бил многу тежок за 17-годишната девојка.

Со години се чувствувала неадекватно

Пејачката откри дека подоцна од неа било побарано да има стомачни мускули, иако, како што вели, едноставно нема таква градба. „Имаше толку многу што морав да покажам за да бидам „Џесика Симпсон“. Постојано се чувствував како неуспешна, како никогаш да не сум била доволно добра“, сподели таа.

Во последниве години, Симпсон отворено зборуваше за тоа како се прифаќа себеси. За време на гостувањето во „Шоуто на Џенифер Хадсон“ минатата година, таа го опиша своето враќање во музиката како процес во кој научила да се сака себеси, да биде ранлива и да најде сила во тоа. Таа го преточи тоа искуство и во „Nashville Canyon: Part 1“, нејзината прва збирка нови песни од 2008 година.

Покрај притисокот да изгледа добро, Симпсон неодамна зборуваше и за нејзината борба со зависноста од алкохол. Таа сè повеќе споделува детали од нејзиниот приватен живот на концертите, објаснувајќи дека токму соочувањето со нејзините минати искуства ѝ помогнало да ја врати самодовербата во себе и во својата работа.

Извор: Индекс.хр

Тагови: Џесика Симпсон

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Технологија

„Apple“ тврди: Новата „Siri“ нема да ви ласка

„Siri“ наскоро добива големо освежување, но компанијата сака да биде јасна за едно - нема да биде ваш емотивен партнер.

„Apple“ тврди: Новата „Siri“ нема да ви ласка

Крег Федериги, потпретседател на „Apple“ за софтверско инженерство, откри дека подобрената верзија на „Siri“ за „iOS 27“ активно ќе ги отфрла обидите на корисниците да се вклучат во романтични разговори со неа.

Во интервју за подкастот „Mostly Human“, во кој учествуваше и шефот за маркетинг на „Apple“, Грег Јозвиак, Федериги објасни дека новата „Siri“ нема да се обидува да им ласка на корисниците на начин на кој го прават тоа другите тековни ботови со вештачка интелигенција.

Според Федериги, многу од денешните чет-ботови се премногу фокусирани на привлекување внимание и одржување на ангажманот на корисниците преку еден вид потценувачко однесување.

Тој додава дека другите вештачки интелигенции честопати ги охрабруваат луѓето да откриваат премногу за себе за да создадат илузија за длабока емоционална врска со нив.

„Apple“ зеде сосема поинаков курс, дизајнирајќи ја „Siri“ за да постави и строго да одржува професионални граници.

Целта е да и биде јасно на „Siri“ во секое време дека е таму единствено како асистентка што му овозможува на корисникот полесно и побрзо да ги извршува секојдневните задачи, а не да го замени човечкиот контакт.

Извор: Б92

Тагови: Apple

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер