Здравје

Сиромаштијата и стресот влијаат на гените

Сурово нешто од природата е што децата родени во социјално загрозени семејства имаат поголем ризик од разни болести кога ќе пораснат. Тоа го покажаа истражувањата.

Дојче Веле

Сурово нешто од природата е што децата родени во социјално загрозени семејства имаат поголем ризик од разни болести кога ќе пораснат. Тоа го покажаа истражувањата.

Како растеме, квалитетот на воздухот, исхраната, стресот во семејството - сето тоа влијае на нашите гени и здравје.

Досегашните истражувања покажаа дека децата од социјално ранливите семејства почесто се изложени на неповолни услови за живот, како што се полоша исхрана или поголем стрес во семејството. Тие носат зголемен ризик од дебелина, болести и послаби образовни перформанси.

„Можеме да ја видиме интеракцијата помеѓу околината и гените како основен механизам преку кој социјалната нееднаквост влијае на развојот на децата и води до долгорочни разлики во образованието, здравјето и благосостојбата“, вели развојниот психолог Лорел Рафингтон од Институтот „Макс Планк“ во Берлин.

Социјална нееднаквост во гените

Во нејзините студии, Рафингтон нашла докази дека социјалната нееднаквост може да се „види“ во гените со помош на таканаречените епигенетски профили.

Тие кај деца од социјално загрозени семејства изгледаат полошо, а во споредба со другите студии, тие укажуваат на полошо здравје во возрасниот период. На пример, се зголемува ризикот од развој на дијабетес или побрзо стареење.

„Нашите резултати покажуваат дека раните животни околности, како на пример кога децата се раѓаат во сиромаштија, се особено важни за епигенетските профили“, објаснува Рафингтон.

Теоретски, овие профили на деца би можеле да се искористат за да се направи некаков вид предвидување за нивните здравствени ризици во возрасниот период, но тоа сè уште не е емпириски испитано.

Стресот, болеста или исхраната може да имаат улога

Епигенетиката дава важни информации кои ја одредуваат состојбата на генската активност. Се работи за тоа кои гени се читаат или дури се исклучуваат во клетките. Надворешните фактори како што се стресот, болеста или исхраната може да влијаат на епигенетската програма на клетките.

Пушењето, на пример, го менува епигеномот на клетките на белите дробови, така што гените можат да стекнат својства за предизвикување болест: „На пример, од студиите знаеме дека кога некое лице пуши и престанува да пуши, тоа е исто така видливо во поединечните регулатори на гените“, објаснува Рафингтон. .

За својата студија, оваа психолог не ги разгледала поединечните гени, туку целиот геном на децата, бидејќи влијанијата од околината често влијаат на неколку гени и ефектите можат да бидат повидливи.

За да го направат ова, Рафингтон и другите истражувачи собрале примероци од плунка од повеќе од 3.200 деца и адолесценти на возраст меѓу осум и 18 години и ги користеле за да создадат епигенетски профил за секое дете. За проценка, научникот ги користи и резултатите од претходните студии кои веќе покажале зачудувачки работи.

„Еден заклучок од оваа работа е дека интервенциите за подобрување на здравјето и долговечноста можеби ќе треба да се планираат неколку децении пред почетокот на болестите поврзани со стареењето“, вели таа.

Влијанието на нашите гени

Ова е добрата вест од истражувањето: можете да го промените вашиот епигенетски профил. Затоа што тој не е фиксиран засекогаш - и покрај можеби потешките почетни услови во детството, објаснува истражувачката од Институтот „Макс Планк“.

Сепак, тука останува многу неистражено. Сè уште не е јасно колкава позитивна промена на крајот можете да направите ако, на пример, почнете да се храните поздраво или повеќе вежбате како возрасно лице.

„Некои истражувачи на стареењето, исто така, веруваат дека лековите кои можат да станат достапни во иднина, дизајнирани да го забават или да го сменат биолошкото стареење, можат да бидат во состојба да ги сменат негативните ефекти од раниот живот. Но, во моментов тоа е само желба за размислување“, вели Рафингтон.

Парични подароци за мајките

Во таканаречената интервентна студија во САД, развојниот психолог Рафингтон сега дополнително ќе истражува до кој степен може да се влијае на овие епигенетски профили.

За таа цел, мајките кои живеат на или блиску до прагот на сиромаштија добиваат парични подароци шест години за да ги минимизираат одредените фактори на стрес и да истражат дали и како тоа влијае на епигенетските профили на децата.

Затоа што тоа е главната истражувачка цел на психологот Рафингтон: дека нејзината работа може да резултира и со мерки за социјална политика и на тој начин да придонесе за подобар развој на децата.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Преговорите меѓу Русија и Украина ќе продолжат наскоро, ќе се придружат ли европски претставници?

Има напредок во преговорите меѓу Русија и Украина, нов состанок е веќе закажан, а европски претставници би треало да се вклучат во преговорите веќе од наредниот состанок.

Изјавија двајцата американски медијатори - Стив Виткоф и Џеред Кушнер. Според најавите, следната рунда преговори би можеле да се оддржат во рок од две недели, меѓутоа учество на Европа засега не е потврдено од ниту еден европски претставник.

Вчера, на состанокот на Европската политичка заедница, дел од европските лидери се спротиставија на барањето на Русија безбедносната архитектура на Европа да се дискутира како дел од мировните преговори за Украина.

Францускиот претседател Емануел Макрон порача дека безбедноста на Европа ќе се одлучува во Европа, додека пак, високиот претставник на ЕУ – Каја Калас посочи дека постои редослед на дипломатскиот процес – прво прекин на огнот во Украина па мировно решение, а во последната фаза би можело да се дискутира за пост-воената европска безбедносна архитектура.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Скопје го одбележува Денот на ослободувањето – 13 Ноември

На денешен ден пред 82 години, на 13 ноември 1944 година, Скопје беше ослободено од фашистичката окупација.

По повод празникот, предвидено е положување цвеќе пред Споменикот на ослободителите на Скопје на Партизанските гробишта во Бутел, на Алејата на заслужните граѓани на гробот на генералот Михајло Апостолски на гробиштата во Бутел, како и пред споменикот на Ослободителите на Скопје пред зградата на Владата.

Скопје денеска го одбележува 13 Ноември, Денот на ослободувањето на градот во Втората светска војна .

Од Град Скопје информираат дека вечерва во Македонската опера и балет ќе се одржи свеченото доделување на наградата „13 Ноември“.

На денешен ден пред 82 години, на 13 ноември 1944 година, Скопје беше ослободено од фашистичката окупација. Во ослободителните операции учествувале 42. и 50. Народноослободителна дивизија на македонската војска и 16. Македонска бригада, кои по неколкудневни жестоки борби влегле во градот.

Борбите се воделе на повеќе локации низ Скопје, меѓу кои на улицата „Илинденска“, кај Главната пошта, Офицерскиот дом, Народната банка и Старата железничка станица. Македонските борци ја спасиле хидроцентралата „Матка“ од уништување, додека граѓани учествувале во одбраната на Камениот мост од минирање.

Во борбите за ослободување на Скопје загинале повеќе од 420 борци, а за време на целата Втора светска војна животот го загубиле околу 4.600 скопјани.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Здравје

Бесплатни скрининг тестови за рак на простата денеска во Железничар

Во здравствениот дом Железничар денеска ќе има бесплатни тестирања за рак на простата.

Бесплатниот скрининг е наменет за мажи над 45 години и ќе се спроведува во рамки на кампањата „Мовембер“ односно ноември - месец за подигнување на свеста за машкото здравје. Бесплатните прегледи ќе се одвиваат од 13 часот.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.