Македонија

Штипскиот архив чувар на раритетна документација

Свидетелства за завршено основно образование на двајца жители од штипско Ново Село потпишани од револуционерот Гоце Делчев, додека учителствувал токму во училиштето, се едни од најстарите документи што се чуваат во депото на штипскиот архив.

Директорот на штипскиот архив Делчо Трајков вели дека во добро заштитени депоа се чува и дипломата напишана со османлиско писмо на штипјанецот Христо Димитриев, првиот хирург на Балканот, како и личната архива на Сергеј Михајлов, творецот на првата опера во Македонија, која се состои од негови нотни записи и тестаментот. Дел од богатата архивска документација се и записите за најстарото занаетчиско здружение.

– Најстар документ имаме од матичната книга на родените, некаде од 1869 година, од штипско Ново Село, од црквата „Света Богородица". Тоа е најстариот, потоа имаме од 1893 до 1904 година свидетелства и тоа на ученици од штипско Ново Село, а на некои од нив е потпишан Гоце Делчев, како учител, имаме и други документи, кои ние сме успеале да ги чуваме и обработиме. Имаме и турски книги, кои дадовме да ги преведат колегите во Скопје, не знаеме дали тие се од османлискиот период, да речеме од 18 век, рече Трајков.

Според евиденцијата во депото, на одредена температура и влажност на воздухот се чуваат 674 фондови, во 10.000 архивски кутии и околу 4.000 книги.

– Тие се сместени во посебни простории, депоа, можам да кажам дека нашите депоа се опремени и тоа солидно, со рафтови, метални рафтови и полици. Сите си имаат место и се чуваат на одредена влажност и се води сметка за температурата и влажноста. Во овој дел немаме никакви проблеми, вели Трајков.

Токму најстарите книги и историски документи годинава се дел од постановката, која е на десет паноа, а секој посетител додека чека да биде услужен може да прочита и да види по што е карактеристичен штипскиот архив, но и да ја види раритетната архивска граѓа. Трајков забележува дека тоа е и нивен мал придонес по повод одбележувањето 70 години од формирањето на Државниот архив.

Работниците заминуваат во пензија со документите во Архивот

Затворањето на големите текстилни комбинати „Македонка" и „Астибо" во Штип, но и приватизацијата и одење во стечаи на рудниците или на други фабрики во источниот регион во деведесеттите години на минатиот век е период на транзиција, но и кога голем број работници мораа да заминат во други фирми, па и во други индустриски гранки. По затворањето на овие големи комбинати и рудници вработените од Архивот влегувале во нив и ја собирале целокупната документација. Токму овие работници за да ги комплетираат документите за пензија, често тропнуваат на вратата и се обраќаат во Државниот архив во Штип, каде има документација од фирмите за работниците. Годишно до штипскиот архив се поднесуваат од 1.200 до 1.400 барања од граѓаните. Документите се зачувани во депоата, а работниците благодарение на нив заминуваат во пензија.

– Ни доаѓаат повеќе странки од целиот источен регион, а повеќето од нив се заинтересирани за документи за имотно правни односи, работен стаж, квалификации. Тие кога доаѓаат тука, им наоѓаме потребни документи, им ги фотокопираме, но доколку нема, им даваме и документ дека не е кај нас документот, вели Трајков.

Посочува дека Архивот во Штип има регионален карактер и кога им доаѓаат поранешни работници или граѓани кои бараат документација од другите градови веднаш и експресно ги опслужуваат, не ги враќаат назад и не им велат дека документот може да го подигнат за неколку дена. Вработените се свесни оти граѓаните за да дојдат до штипскиот архив имале и патни трошоци од своите градови и села. Затоа имаат и простор каде што луѓето можат и да почекаат додека документите се бараат во депоата. Често пати ги посетуваат и истражувачи, универзитетски професори, кои бараат документи за своите трудови и научни истражувања.

– Претежно имаме документација од повоениот период од 1945 година, па до денес. Нешто имаме и од времето на СХС и тоа повеќе црковни документи, книги и од Исламската верска заедница и многу ретко и други документи, бидејќи многу од нив се однесени во Белград и не знам каде. Но, тоа што го имаме си го заштитуваме и е во интерес на граѓаните, додава Трајков.

Оригиналните документи наскоро и во дигитална форма

Документите, свидетелствата, записите од познати граѓани, научници, доктори, музичари се чуваат во оригинал, но наскоро ќе можат да бидат и во дигитална форма. Од Државниот архив во Штип велат дека се работи на обезбедување на апаритете за дигитализација на сите документи.

– Нашиот архив ќе биде трето одделение во состав на Државниот архив што ќе има посебно одделение, кое ќе биде опремено, а ќе важи и за Архивот на Струмица и за целиот источен регион. Тоа се три одделенија на државно ниво, едното е во Градски архив Скопје, второто е во Прилеп и третото е во Штип. Така што целата територија ќе биде покриена за зачувување на документите во дигитална форма, вели Трајков.

Раритетните архивски документи се презентирани со монографија и поставка, секој што ќе влезе во Архивот може и да ги види. Подготвени се годинава, а по повод 70 години од постоењето на Архивот.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Балкан

Во Турција на секои 4 минути умира по еден човек како последица на пушењето

Во Турција, околу 125.000 луѓе умираат од употреба на тутун секоја година, што е во просек едно лице на секои четири минути.

Една петтина од смртните случаи се од „пасивни пушачи“ - луѓе кои не биле пушачи, но често биле изложени на чад од тутун, објавува агенцијата Анадолу.

Го оштетува речиси секој орган во телото

Турција е на прво место во светот по инциденцата на рак на белите дробови кај мажите и смртните случаи поврзани со болеста.

Според ажурираните податоци од Светската здравствена организација (СЗО) на 26 јуни, тутунот може да оштети речиси секој орган во телото, предизвикувајќи рак, срцеви заболувања, мозочен удар и белодробни заболувања, како и намалена плодност, ослабен имунолошки систем и предвремена смрт.

Повеќе од седум милиони луѓе умираат од пушење низ целиот свет секоја година.

Чадот од цигари содржи околу 4.000 хемикалии и токсини, од кои 50 се канцерогени.

Штета врз животната средина

Влијанието на тутунот врз животната средина се протега од производството до отпадот по потрошувачката.

Според податоците на СЗО за влијанието врз животната средина, тутунската индустрија предизвикува загуба на приближно 600 милиони дрвја низ целиот свет секоја година, користи 200.000 хектари земја, троши 22 милијарди тони вода и испушта 84 милиони тони јаглерод диоксид.

Се проценува дека приближно 4,5 трилиони филтри за цигари загадуваат океани, реки, градови, паркови, почва и плажи секоја година.

Тагови: пушење турција

НБА

Док Риверс ја заврши тренерската кариера

Док Риверс, прославениот 64-годишен НБА стратег и неодамнешен член на Кошаркарската сала на славните, ја заврши својата тренерска кариера.

По завршувањето на тренерската кариера, Риверс ќе работи како кошаркарски аналитичар за телевизијата NBC. Последната работа што ја имаше беше во Милвоки, која ја напушти во април оваа година.

„Можам со сигурност да кажам дека ова е крајот. Беше долго патување и сè се врати во круг кога бев примен во Куќата на славните претходно оваа година, што беше врвна награда. Многу сум благодарен што ја работев оваа прекрасна работа толку долго“, рече Риверс, кој има 1.194 победи и 866 порази за време на својата тренерска кариера.

Шампион со Бостон, победник на Купот со Милвоки

Неговиот најголем успех беше титулата шампион на НБА со Бостон во 2008 година. Селтиксите тогаш беа предводени од големата тројка Пол Пирс, Кевин Гарнет и Реј Ален. Пред две години, тој го освои НБА Купот со Милвоки. Во сезоната 1999/2000, како стратег на Орландо, тој беше избран за најдобар тренер во НБА. Покрај овие три клуба, тој работеше и за ЛА Клиперс и Филаделфија.

Како играч, тој беше плејмејкер, а во НБА играше од 1983 до 1996 година за Атланта, ЛА Клиперс, Њујорк и Сан Антонио. Тој беше Ол-стар во 1988 година.

Тагови: Док Риверс

Шоу биз

Синди Крафорд е снимена прв пат по смртта на син ѝ- изгледа неутешно

Синди Крафорд и Ренди Гербер се видени во јавноста за прв пат по смртта на нивниот 27-годишен син Пресли Гербер.

Тие беа фотографирани како го напуштаат неговиот дом во Холивуд со автомобил во понеделник. Пресли Гербер почина во недела од сомневање за предозирање.

Истрага за смртта

Полициски извори потврдија дека Пресли Гербер бил во рехабилитационен центар во времето на неговата смрт. Итните служби беа повикани во центарот во Санта Моника во недела наутро откако Гербер беше пронајден во несвест. Полициските и противпожарните екипи се обидоа да го реанимираат, но набргу потоа беше прогласен за мртов. Полицијата изјави дека нема знаци на насилство и дека смртта во моментов се истражува како случај на предозирање.

По веста за смртта, семејството објави кратко соопштение во кое бара приватност „во ова исклучително тешко и болно време“. Според информациите од повиците до службите за итни случаи, беа споменати срцев удар и предозирање.

„Најлошиот кошмар на секој родител“

Кога го напуштаа домот на нивниот син, Крафорд и Гербер се обидоа да ги избегнат фотографите. Крафорд, на совозачкото седиште, го криеше лицето со темни очила и шапка. Пресли беше нивното единствено машко дете и постар брат на моделот и актерка Каја Гербер.

Извор близок до семејството рече дека Синди Крофорд е неутешна и поминува низ „најлошиот кошмар на секој родител“. Истиот извор додаде: „Тие беа многу блиско семејство, а Каја и Пресли беа повеќе од брат и сестра. Синди е целосно скршена од срце и уништена. Семејството сè уште се обидува да се помири со сè што се случило“.

Години проблеми со зависност

Исто така, имаше извештаи дека Пресли не изгледал трезен кога пристигнал во центарот за рехабилитација. Во годините пред неговата смрт, тој отворено зборуваше за своите проблеми со зависноста и менталното здравје. Во обид да се опорави, тој ја спомена и психоделичната терапија.

Во една од неговите последни објави на социјалните мрежи, неколку недели пред неговата смрт, Пресли напиша дека се „соочил“ со она од што бега и дека „го наоѓа патот назад“. Неговите родители и сестра силно го поддржаа во неговото закрепнување.

Потоа неговата мајка коментираше на објавата: „Ти си воин! Пројде низ оган за да се пронајдеш себеси! Толку сум горда!“. Сестра Каја напиша: „Тоа е мојот брат, толку сум горда.“ Во јули, Синди Крофорд му испрати роденденска честитка на својот син: „Среќен роденден, толку сум горда на човекот во кој порасна, но за мене секогаш ќе бидеш моето мало момче! Те сакам.“

Поранешна семејна трагедија

Семејството Крофорд-Гербер веќе се соочи со голема загуба во минатото. Братот на Синди Крофорд почина од рак кога таа беше дете.

„Имав 8 години, а мојата постара сестра имаше 10. Мојата помлада сестра имаше 4, а Џеф имаше речиси 3 години кога му беше дијагностицирана болеста. Тој беше болен две години“, рече таа во неодамнешно интервју.

„Кога почина, тоа беше катастрофално за целото семејство. Мислам дека мајка ми одлучи да помине низ тагувањето на вистинскиот начин. Одеше на предавања за смртта и умирањето. Имаше многу силна вера, па успеа да преброди сè. Татко ми мораше да се врати на работа три дена подоцна. Тие едноставно се справија со тагата на сосема различни начини“, додаде таа.

Тагови: синди крафорд