Шафранот и менталното здравје: Најскапиот зачин на светот може да има дејство споредливо со некои антидепресиви - Канал 5

Шафранот и менталното здравје: Најскапиот зачин на светот може да има дејство споредливо со некои антидепресиви

Како овој зачин може да го подобри расположението, сонот и психичкото здравје? Еве што вели науката.

Шафранот и менталното здравје: Најскапиот зачин на светот може да има дејство споредливо со некои антидепресиви

Шафранот е познат како еден од најскапите зачини во светот, препознатлив е по својата интензивна црвена боја и препознатливиот, малку сладок и земјен вкус. Се добива од цветот Crocus sativus, при што деликатните нишки (стигми) се берат рачно и се сушат - процес што ја објаснува неговата висока цена. Иако се користи со векови во готвењето, медицината, па дури и како природна боја, денес сè повеќе привлекува внимание поради неговите потенцијални ефекти врз менталното здравје.

Што вели науката?

Во последниве години, научните истражувања сè повеќе укажуваат дека шафранот може да има позитивен ефект врз расположението, особено кај депресијата и анксиозноста. Покажано е дека во одредени дози (обично околу 30 мг дневно во форма на стандардизиран екстракт) може да има ефект споредлив со некои антидепресиви, а може да се користи и како додаток на постоечката терапија.

Интересно е што може да помогне и кај симптоми како што се анхедонија, губење на чувството на задоволство, кое често останува дури и по третманот.

Како шафранот влијае на мозокот?

Механизмот на дејство на шафранот е доста сложен и разновиден. Се верува дека ја зголемува достапноста на серотонин во мозокот (кој е неопходен за регулирање на расположението), го стимулира дејството на GABA (невротрансмитер кој го смирува нервниот систем), а исто така влијае и на допаминот и норадреналинот.

Исто така, делува како моќна антиоксиданс и противвоспалително, штитејќи го мозокот и нервниот систем.

Некои студии дури сугерираат зголемување на BDNF, протеин важен за раст и обнова на мозочните клетки.

Може ли шафранот да помогне при стрес и проблеми со сонот?

Покрај неговите ефекти врз расположението, шафранот покажува потенцијал и во други области. Постојат индикации дека може да помогне во намалувањето на стресот (на пример, со намалување на нивото на кортизол), подобрување на квалитетот на сонот (со зголемување на мелатонинот), па дури и при контрола на апетитот и тежината, така што ја намалува потребата за грицкање. Сепак, важно е да се напомене дека многу од овие резултати сè уште се во фаза на истражување.

Кога станува збор за примена, треба да се направи разлика помеѓу кулинарската и терапевтската употреба. Додавањето шафран во јадења како што се рижото или сосовите секако го збогатува вкусот, но количините што се консумираат на овој начин не се доволни за да имаат значаен ефект врз здравјето. За таа цел најчесто се користат стандардизирани додатоци во исхраната. Шафранот генерално добро се поднесува, а најчестите несакани ефекти се благи и минливи, како што се дигестивни тегоби, главоболка или поспаност.

Кој не треба да го консумира?

Сепак, неопходна е претпазливост за одредени групи:

бремени жени,

доилки,

лица со низок крвен притисок или шеќер,

како и луѓе со биполарно растројство

или зголемен ризик од крварење.

Исто така, иако може да се комбинира со антидепресиви, се препорачува постепено воведување и консултација со лекар.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

СДСМ: Клековски ги празни базените што ги отвори Мицкоски, а единствениот ПЕТ-скенер стои без суровини

Единствениот државен ПЕТ-скенер не работи повеќе од еден месец.

СДСМ: Клековски ги празни базените што ги отвори Мицкоски, а единствениот ПЕТ-скенер стои без суровини

Онколошките пациенти повторно чекаат, повторно се праќаат на приватно, повторно плаќаат илјадници евра за дијагностика без која не може да се води терапија.

Министерот Клековски вечерва објаснува дека скенерот „не е расипан“, туку дека за време на редовен сервис откриле проблем со циклотронот, дека нема суровини, дека маслото е во рестриктивен режим, дека треба дозволи од Белгија и Америка, дека Муцунски лично се јавува во Брисел.

Ова не е објаснување туку признание за аматерски пристап кон единствената јавна дијагностика од овој тип во државата.

Циклотронот и ПЕТ-скенерот се еден систем. Без радиофармацевтик скенерот е мртва машина.

Проблемот да се открие дури кога апаратот веќе е во сервис значи дека нема постојано следење, нема залиха на критични материјали, нема план Б.

Кога станува збор за нуклеарна медицина и за пациенти со рак, таквото „ќе видиме кога ќе дојде сервисерот“ е неодговорност.

Пациентите не можат да чекаат извозни дозволи. Полуживотот на материјалот е краток. Тоа го знае секој што се занимавал сериозно со оваа област.

Во исто време Владата сече ленти на базени. Премиерот ги отвора. Потоа министерот за здравство ги повикува граѓаните да ги испразнат базените и коритата поради западнонилската треска.

Слика на целосен циркус: пари и камери за објекти кои потоа се празнат, а за единствениот ПЕТ-систем во земјата нема ни основна залиха и превентива.

Сериозен пристап изгледа поинаку.

Прво, договорот за одржување не е формалност. Мора да опфаќа и циклотрон и скенер, со задолжителна залиха на критични потрошни материјали и со рокови што не зависат од „ќе се јавиме во Брисел“.

Второ, алтернативното снабдување со радиофармацевтик од соседните земји се активира веднаш, не по еден месец застој.

Трето, јавноста и пациентите добиваат точен датум и број на чекање, а не изјави дека „многу скоро ќе објавиме кога ќе почнеме“.

Сериозна влада планира, а не се фали со бројки од минатата година додека оваа година системот стои.

Ова не е технички инцидент туку начин на управување. Пациентите со малигни заболувања не се ставка што се решава кога ќе се сети министерот.

Тие имаат право на дијагностика во јавното здравство, на време, без да продаваат имот за приватен преглед.

Додека трае овој застој, одговорноста е јасна. Не кај сервисерот. Кај оние кои две години управуваат со системот и повторно дознаваат за проблемот дури кога машината веќе не работи.

Скопје, 19.08.2026

СДСМ

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Г. Скопје: 115 средношколци од Скопје заминаа во Охрид на бесплатен наставно-научен едукативен камп

Денес започнува бесплатниот наставно-научен едукативен камп во Охрид, наменет за ученици од средните училишта во Скопје.

Г. Скопје: 115 средношколци од Скопје заминаа во Охрид на бесплатен наставно-научен едукативен камп

Првата смена, составена од 115 ученици, утрово замина за Охрид, каде во текот на престојот ќе имаат можност да стекнат нови знаења и вештини, да истражуваат, да развиваат нови интереси и да создаваат нови пријателства.

Целта на кампот е младите да го поминат летниот период на креативен и едукативен начин, преку активности кои ги поттикнуваат нивната љубопитност, критичкото размислување, тимската работа и личниот развој.

Во рамки на програмата се предвидени научно-истражувачки работилници, едукативни предавања, интерактивни дискусии, тимски проекти, културни и креативни активности, како и спорт и рекреација.

Особено внимание ќе биде посветено на развојот на лидерските, комуникациските и презентациските вештини. Учениците ќе имаат можност да работат во тимови, да разменуваат идеи, да ги претвораат своите замисли во конкретни проекти и да стекнуваат поголема самодоверба.

Покрај едукативната програма, учесниците ќе имаат можност да го запознаат богатото културно и историско наследство на Охрид, да разменуваат искуства со своите врсници и да создадат нови пријателства и спомени.

Од 25 до 31 август, во Охрид ќе престојува и втората смена, составена од дополнителни 115 ученици.

Инвестицијата во младите е инвестиција во иднината на целото општество. Затоа, создавањето можности за квалитетно образование, развој на вештини и поттикнување на младите да ги препознаат и развиваат своите потенцијали останува еден од клучните приоритети.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Почна првиот уписен рок на УКИМ: Идните бруцоши ги предадоа документите на факултетите

И денеска продолжува уписниот рок на државните факултети.

Почна првиот уписен рок на УКИМ: Идните бруцоши ги предадоа документите на факултетите

Дел од идните бруцоши вчера ги поднесоа документите на факултетите во рамките на првиот уписен рок на државниот универзитет „св. Кирил и Методиј“.

На располагање се вкупно 8.851 слободно место на 23 факултети, при што намалувањето на квотите е направено врз основа на потребите на пазарот на трудот.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер