Сексуалната ориентација е повеќедимензионален спектар - Канал 5

Живот

Сексуалната ориентација е повеќедимензионален спектар

Според еволуциските правила, особините кои ја намалуваат способноста за размножување би требало да исчезнат од популацијата.

Сексуалната ориентација е повеќедимензионален спектар

Хомосексуалноста, или трајната склоност кон ист пол, кај добар дел од хомосексуалците не води до биолошка репродукција, сепак таа постои во сите култури и епохи, што значи дека мора да е поврзана со некаква еволуциска корист.

Хомосексуалноста не е бинарна

Истражувањата покажале дека хомосексуалноста не е едноставна особина и не е строго бинарна, за разлика од полот, кој најчесто е. Сексуалната ориентација е повеќедимензионален спектар, во кој луѓето во различен степен може да чувствуваат привлечност кон истиот пол, кон спротивниот пол или кон двата пола.

Во 1948 година, Алфред Кинси, американскиот биолог и пионер на сексологијата, врз основа на своите истражувања претставил скала од 0 до 6, во која повеќето луѓе спаѓаат некаде помеѓу „исклучиво хетеросексуални“ (0) и „исклучиво хомосексуални“ (6). Кај мажите, таа е повеќе концентрирана во три точки - хомо, хетеро и би, додека кај жените е малку попроменлива.

Оваа идеја дека сексуалноста не е „црно-бела“ подоцна беше потврдена преку бројни студии, па дури и беше прифатена од Католичката црква во нејзиниот катихизис: „Хомосексуалноста означува врски помеѓу мажи или жени кои чувствуваат сексуална привлечност, исклучиво или најчесто, кон лица од ист пол. Се манифестира во многу различни форми низ вековите и во различни култури.“

Биолошки основи на сексуалната ориентација

Науката покажа дека хомосексуалноста е силно биолошки условена, особено кај мажите. Студиите овде обично разгледуваат комбинации од повеќе фактори: генетски варијанти, хормонални влијанија за време на пренаталниот развој, епигенетика, па дури и имунолошки механизми.

Научниците долго време трагаа по т.н. „геј гени“, со идеја дека постои еден или неколку гени со големо влијание кои одредуваат дали некој е хомосексуалец. Сепак, неодамнешните истражувања не ја поддржуваат оваа едноставна слика.

Една голема геномска студија објавена во 2019 година, која анализирала податоци од речиси половина милион луѓе, открила пет локуси на геномот кои статистички се значајно поврзани со хомосексуалноста.

Студија од 2017 година покажала дека генетските фактори играат вкупна улога од 30 до 40% во обликувањето на машката сексуална ориентација.

Студиите за близнаци, исто така, ја поддржуваат биолошката природа на хомосексуалноста. Тие покажале дека кај идентичните близнаци, веројатноста и другиот да биде хомосексуалец ако едниот веќе е, е значително поголема отколку кај двојајчаните близнаци, што укажува на генетската врска, без оглед на околината - родителите и условите се исти во двата случаи.

Хормоните и пренаталниот развој

Истражувањата, исто така, покажуваат дека разликите во нивоата на полови хормони (на пр. тестостерон, естроген) во пренаталниот развој влијаат на развојот на мозокот, а со тоа и на сексуалната ориентација. Ова е дел од „организациско-активациската“ теза, според која хормоните во клучната фаза од развојот на една личност ги организираат мозочните структури кои подоцна се активираат за време на пубертетот и зрелоста.

Постои и теза за т.н. влијание на редоследот на раѓање. Забележано е дека мажите имаат поголема веројатност да бидат хомосексуалци ако имаат повеќе постари браќа - околу 33% за секој постар брат. Ова се објаснува со имунолошкиот одговор на мајката на машките протеини (на пр., протеини од Y хромозомот) кои можат да влијаат на идниот развој на мозокот.

Епигенетиката и регулација на гените

Дел од биолошката условеност на хомосексуалноста може да се објасни и со епигенетиката, која се занимава со генетичка експресија без да се менува самата ДНК. Имено, бројни гени можат да се „вклучат“ или „исклучат“ според потребата, а околината за време на развојот, вклучувајќи ги и условите во матката, може да влијае на тоа која верзија на генот ќе се активира.

Научниците денес генерално се согласуваат дека сето ова заедно - генетика + хормони + епигенетика + развојни услови + влијанија од околината - може да играат улога во развојот на сексуалната ориентација во различен степен.

Ако хомосексуалците не се размножуваат, како преживуваат „нивните гени“?

Така, бројни научни студии покажаа дека хомосексуалноста не е некое отстапување во психата, воспитувањето или однесувањето што може да се коригира, третира или смета за патогено, туку е во голема мера биолошки предодредена. Поради оваа причина, „третман на хомосексуалноста“ е забранет во многу западни земји.

Тука доаѓаме до сржта на проблемот: ако хомосексуалноста ја намалува или блокира биолошката репродукција, зошто не се брише од гените? Научниците предложија неколку теории како одговор. Ниту една од нив не дава целосен одговор, но заедно нудат убедливо објаснување.

Теорија за семејна грижа

Оваа хипотеза наведува дека одделни хомосексуалци придонесуваат нивните генетски роднини, браќа, сестри внуци да имаат репродуктивен успех така што им помагаат во одгледување на потомството. Ова индиректно ги зголемува шансите заедничките гени, вклучително и оние за хомосексуалност, да преживеат.

Оваа идеја понекогаш се нарекува „помагачи во гнездото“. Во една студија, беше забележано дека хомосексуалните мажи, кои обично немаат биолошки деца, околу 20% од таа еволуциска загуба ја „надополнуваат“ преку помошта во одгледување на потомството.

Теоријата на „сексуален антагонизам“

Друга истакната хипотеза е дека гените поврзани со хомосексуалноста можат да ја зголемат плодноста кај хетеросексуалните лица од спротивен пол кои имаат гени за хомосексуалност и оттука имаат и селективна предност, дури и да ја „изгубат“ репродуктивната функција кај хомосексуалците. Ова е поткрепено со студии кои покажуваат дека жените во семејства каде има хомосексуални мажи често се поплодни и можеби погрижливи.

Модел на преломна точка

Според овој модел, истите гени или биолошки фактори кои, во блага форма, ја промовираат хетеросексуалната привлечност и дружељубивост, со што ја пoттикнуваат репродукцијата, во посилна форма може „да ја преминат преломната точка“ и да доведат до хомосексуална ориентација.

Научен преглед тврди дека сегашните докази ги поддржуваат моделите „сексуален антагонизам“ и „преломна точка“ повеќе од моделот „помошник во гнездото“.

Просоцијална хипотеза

Некои неодамнешни теории сугерираат дека сексуалната ориентација може да игра улога во социјалната динамика. Во една студија, авторите тврдат дека привлечноста кон истиот пол може да биде дел од збирот особини кои ја поттикнуваат социјалната интеграција, намалувајќи ја агресијата, зајакнувајќи ги меѓучовечките врски и полесно формирајќи социјални мрежи.

Ова е поткрепено со фактот дека хомосексуалноста е најизразена кај социјалните примати блиски до луѓето, кои покажуваат знаци на агресија кон членовите на сопствените групи. Хомосексуалноста овде би можела да ја ублажува агресијата и да делува просоцијално.

Хомосексуалноста не е грешка

Врз основа на бројни научни наоди, може да се заклучи дека хомосексуалноста не е „грешка“ или еволуциски товар, туку една од многуте варијанти на сексуалното и социјалното однесување кои имаат корисна функција во сложените човечки заедници и затоа опстојуваат во човечката популација.

Секако, треба да се има предвид дека во минатото, а и денес, хомосексуалноста најчесто е скриена, па затоа хомосексуалците понекогаш се женат и имаат деца.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Судбина

Драма на 40 метри над земјата: Електричар останал да виси, па снимил последна порака до жена му и децата (ВИДЕО)

Електричар од Чикаго бил заробен шест часа на џиновски билборд на бензинска пумпа во Илиноис откако кранот на кој работел се расипал.

Драма на 40 метри над земјата: Електричар останал да виси, па снимил последна порака до жена му и децата (ВИДЕО)

Додека чекал помош, на висина од околу 40 метри, во еден момент помислил дека можеби нема да преживее и решил да сними последна порака до сопругата и децата.

„Навистина немаше воздух“

Еј Џеј Гоув работел во Вилмингтон на 21 јули кога кранот се расипал. Тој бил заробен во структурата на џиновски рекламен знак.

„Беше жешко. Навистина немаше воздух, па испратив колега долу. Му реков: „Оди да земеш вода и мојот вентилатор на батерии“. Тој се спуштил, а кога повторно се кренал, кранот се расипал и тој не можел да се врати“, рекол тој.

Обидите да се поправи кранот биле неуспешни. До околу 14 часот, Гоув бил заробен на врвот од структурата четири часа. Со текот на времето, неговата состојба почнала да се влошува.

„Се чувствував ужасно. Му реков на колегата: „Викни брза помош. Не ме интересира што треба да направиш, само спушти ме долу“, објасни тој.

Ситуацијата стана многу сериозна во еден момент.

„Немаше скали“

„Бев навистина исплашен и не знаев што ќе се случи. Да, се испаничив“, се присети електричарот.

Плашејќи се дека можеби нема да се извлече од структурата, реши да сними пораки за сопругата и децата, објавува LadBible.

„Не дај Боже нешто да се случи, тоа би биле моите последни зборови. Всушност, збогум без да се каже зборот „збогум““, рече тој.

Спасувачите пристигнаа со пожарникарите од Вилмингтон.

„Немаше скали ниту скалила вградени во знакот, па не можевме да го достигнеме човекот. Нашите скали не беа доволно високи“, рекоа службениците.

Безбедно спуштање на земјата

Спасувачите прво испратија дрон во близина на отворот на знакот за да остварат визуелен контакт со електричарот додека менаџерите на операциите развија план за спасување.

Во меѓувреме, скршениот кран беше спуштен и отстранет. Потоа беше испратен соодветен кран од блиската област Жолиет.

Тој „падна“ на билбордот и Гоу беше безбедно спуштен на земја. Немаше повредени за време на интервенцијата.

YouTube video

Гоу оттогаш се врати на работа и продолжува да поправа знаци високо над земјата. Сепак, едно искуство го научи на важна лекција.

Отсега натаму, вели тој, нема да ја напушти корпата на кранот, за да не се зароби повторно десетици метри над земјата.

Тагови: порака

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Живот

Климатски промени: Земјата е толку загреана, што крокодилите во Франција несат јајца како да се во Африка

Најновиот летен топлотен бран доведе до тоа крокодили од Нил прв пат да се изведат природно на фарма за крокодили во Пјерлат, во југоисточна Франција, без човечка интервенција, соопшти раководството на фармата.

Климатски промени: Земјата е толку загреана, што крокодилите во Франција несат јајца како да се во Африка

Фармата за крокодили соопшти дека десет крокодили, чие природно живеалиште е реката Нил во Африка, се извеле од јајца без човечка интервенција во регионот Дром, и дека нивното природно доаѓање на свет било можно за прв пат, благодарение на топлината акумулирана во почвата за време на жешкото лето, објавува „Ле Фигаро“.

„За прв пат имавме инкубација што се одвиваше 100 проценти во природни услови“, рече Самуел Мартин, ветеринар на фармата.

Тој рече дека фактот што нилските крокодили во Франција почнаа да се ведат од јајца во природни услови е загрижувачки и дека тоа е пред сè „знак на климатските промени“.

Мартин додаде дека сите десет бебиња крокодили се „многу добро“ и внимателно се следат.

За да се развие и изведе нилски крокодил, неговото јајце мора да се чува на константна температура помеѓу 30 и 32 степени Целзиусови во текот на три месеци. Во претходните години, ветеринарниот персонал собираше крокодилски јајца и ги ставаше во инкубатори, но оваа година, повторените топлотни бранови создадоа идеални услови, дозволувајќи им на суптропските видови природно да се размножуваат во песокот, кој ја задржува топлината од денот дури и ноќе.

Тагови: крокодили

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Смрт поради лајкови: Нов опасен тренд ги залуди младите- возат во спротивна насока, сѐ снимаат и објавуваат

Долгиот месец август е обично еден од најфреквентните периоди за полицијата, бидејќи училиштата се затворени за летните одмори, а многу млади луѓе имаат многу слободно време.

Смрт поради лајкови: Нов опасен тренд ги залуди младите- возат во спротивна насока, сѐ снимаат и објавуваат

Од таканаречените „тинејџерски лудории“ на јавни простори во Соединетите Американски Држави, што доведоа до воведување на полициски час, до „предизвикот за затемнување“, за време на кој корисниците намерно се задушуваат, виралните, а понекогаш и опасните предизвици промовирани од социјалните медиуми станаа привлечни за дел од младите.

Меѓутоа, ова лето се појави нов, опасен тренд низ Велика Британија и Ирска. Групи претежно млади мажи се снимаат себеси како возат во погрешна насока, а потоа ги објавуваат снимките на интернет.

Британската влада денеска ги повика компаниите за социјални медиуми да ги отстранат видеата што го величат опасното возење, по серијата фатални сообраќајни несреќи во Велика Британија и Ирска во кои беа вклучени возачи кои возеа во спротивна насока на главните патишта.

Како резултат на тоа, технолошките компании се најдоа под притисок откако на интернет циркулираа извештаи за вирални видеа за ризично возење. Локалните власти предупредија дека на „лајковите“ на социјалните медиуми им се дава приоритет пред безбедноста на невините луѓе.

Властите ги истражуваат точните причини за најновите несреќи.

Еден од инцидентите се случил за време на викендот во близина на Мидлсбро, во северна Англија, кога двајца полицајци и пет млади лица загинаа откако автомобил што се движел на спротивната страна од патот се судрил со обележано полициско возило.

Петте лица во „Фолксваген Пасат“ биле на возраст меѓу 17 и 23 години, соопшти полицијата. На сега избришаниот профил на „ТикТок“, за кој се верува дека му припаѓа на еден од тинејџерите загинати во несреќата, е откриено дека во март 2025 година објавил видео на кое се гледа како тој и уште четири млади лица наводно се бркани од полицијата, објави Би-Би-Си.

Друго видео од истиот профил, според Би-Би-Си, го покажува брзинометарот како покажува 100 милји на час, или околу 160 километри на час.

Брзо се насобраа почести и сочувства за двајцата полицајци кои ги загубија животите. Тоа беа Метју Блејдс, 37, и Том Клаф, 38.

Подоцна во понеделник, полицијата соопшти дека 12 лица се уапсени како дел од истрагата за криминални активности што се случиле пред несреќата. Полицијата претходно доби повеќекратни пријави за две возила кои се возеле исклучително опасно, вклучувајќи едно за кое беше објавено дека „удрило во предмети“.

Предупредување до технолошките компании

Британскиот министер за одбрана Лук Полард во понеделник ги повика социјалните медиуми да отстранат содржини што прикажуваат ризично возење, вклучувајќи автомобили што возат на погрешната страна од патот.

„Има многу содржини на социјалните медиуми каде што луѓето го слават опасното возење, возат нелегално на нашите патишта, возат на погрешната страна од патот и крајно неодговорно однесување“, изјави Полард за Би-Би-Си.

„Веќе разговаравме со овие компании како влада и им кажавме дека ќе ги искористиме овластувањата на Законот за безбедност на интернет за да се осигураме дека опасната содржина ќе биде отстранета“, додаде Полард, осврнувајќи се на британскиот закон што бара од технолошките компании да ги заштитат корисниците од нелегална и штетна содржина.

Британскиот премиер Енди Бернам подоцна рече дека луѓето што објавуваат видеа што го слават опасното возење „прават нешто навистина презриво“.

По најновата несреќа, TikTok соопшти дека внимателно ја следи онлајн содржината поврзана со инцидентот и ги отстранува видеата и сметките што ги прекршуваат правилата на платформата.

Мета, која е сопственик на Фејсбук и Инстаграм, соопшти дека отстранува содржина што промовира „вирални предизвици со висок ризик“, додека видеата од неодговорно возење што може да доведат до сериозни повреди или смрт се ограничени на корисници под 18 години, освен за измислена или професионална содржина.

„Неодговорно и опасно“

Инцидентот во Мидлсбро не е изолиран инцидент. Локалните власти предупредија за опасностите од овој тренд на социјалните медиуми, особено по неколку други смртоносни сообраќајни несреќи.

На почетокот на август, пет тинејџери загинаа во судир на две возила во Ирска откако возеле во погрешна насока на автопат. Три жени и едно момче во другото возило беа однесени во болница со сериозни повреди.

Во тоа време, комесарот на Гарда, Џастин Кели, рече дека инцидентот покажал колку е „неодговорно и опасно возењето на погрешна страна од автопатот“, додавајќи дека неговите мисли се со сите повредени.

„Она што го прави ова неодговорно однесување уште поужасно е фактот дека во некои случаи тоа се прави заради лајкови на социјалните медиуми, без оглед на потенцијално разорното влијание врз невините луѓе и самите нив“, рече Кели.

Исто така, претходно овој месец, ирската полиција апелираше за сведоци откако автомобил во кој се превезуваа осум млади мажи се судри челно со друго возило додека се движеше по северната лента од јужниот коловоз на автопатот во близина на Даблин. Неколку лица беа сериозно повредени во несреќата.

Вистинскиот обем на трендот на социјалните медиуми сè уште не е познат, но ирскиот јавен радиодифузер RTÉ во понеделник објави дека годинава имало 62 случаи на возење во спротивна насока на автопатите во Ирска. Бројките, земени од Ирскиот орган за патишта и јавен превоз, покажуваат дека бројот на инциденти е за 32 проценти поголем од истиот период минатата година.

„Неодговорното возење не е ново, но сега може да се снима и емитува на милиони луѓе за прегледи, лајкови и следбеници. Така, опасноста станува содржина“, рече Мери Ајкен, професорка по киберпсихологија на Технолошкиот универзитет „Капитал“ во Вашингтон.

Ајкен изјави за Би-Би-Си дека верува оти едноставното снимање на ризично возење создава „очигледна дистанца од вистинската опасност“ за возачите.

„Верувам дека она што го прават почнува да се чувствува како игра или настап во живо, додека бројот на лајкови, прегледи и следбеници обезбедува видлива и непосредна социјална награда“, рече таа.

Таа рече дека треба да биде „исклучително едноставно“ за социјалните мрежи да отстрануваат содржина што го величи таквото „криминално и високоризично однесување“.

TikTok соопшти дека отстранува содржина што го величи насилството или промовира криминал користејќи различни методи, вклучувајќи човечка модерација, технологии за автоматско откривање и пријавување од корисници.

Компанијата соопшти дека помеѓу јануари и март оваа година, 99,1 процент од содржината отстранета поради кршење на нејзината политика за насилно и криминално однесување била отстранета пред корисниците да ја пријават.

„Обожаван син и брат“

Мет Стори, полицискиот комесар за областа Кливленд, каде што се случи несреќата во близина на Мидлсбро, рече дека е прерано да се каже што ја предизвикало несреќата. Сепак, тој нагласи дека секое снимање додека возите е „апсолутно смешно и идиотско“.

„Загрижувачки е ако овој вид однесување станува сè почест бидејќи е исклучително опасно“, изјави тој за BBC Radio 4.

Полард додаде дека сака да ги почека резултатите од полициската истрага за да може „да разбере точно што се случило во оваа трагедија“.

Во пораките што полицијата ги објави до загинатите полицајци, семејството на Том Клаф го опиша како „херој кој беше „подготвен да помогне секому, од која било причина“.“

Сопругата на Метју Блејдс го опиша како „грижлив син и брат, совршен зет и најзабавен чичко“.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер