Се создава ли „европско НАТО“? - Канал 5

Европа

Се создава ли „европско НАТО“?

Терминот „европско НАТО“ се појавувал во дискусиите на стратезите уште од времето на Шарл де Гол, но секогаш како апстрактна идеја, далечна амбиција, речиси утопија.

Се создава ли „европско НАТО“?

Сепак, денес, како што велат водечките европски политичари, тоа е неопходност.

Со децении формулата беше едноставна - Америка штити, Европа плаќа дел од сметката и не поставува премногу прашања. Тој модел, кој функционираше од крајот на Втората светска војна, почна да се урива минатата година.

Сега се развива идејата европските членки на НАТО да ги градат своите одбранбени капацитети за да не бидат целосно зависни од американскиот воен чадор. Ова не би значело распаѓање на алијансата, туку создавање силен европски „столб“ што може да функционира дури и без американска доминација.

Центарот за европски политики (ЕПЦ) во својата анализа наведува дека „европскиот столб во рамките на НАТО повеќе не е само можна опција. Тоа е единствениот начин Европа да биде мирна и да не следи секојдневно на што е американскиот фокус во тој момент“.

Реармирајте ја Европа

Кризата со Гренланд на почетокот на годината беше катализаторот што ги претвори дискусиите во итни акции. Кога американскиот претседател се закани со воена сила против данска територија, членка и основач на НАТО, европските лидери се соочија со реалност што ја избегнуваа со години.

„За Европејците, САД сега се предаторски режим“, напиша угледното американско списание „Тајм“. „На европското вооружување ќе му требаат најмалку три до пет години за да стане кредибилно, а дотогаш Европа останува во голема мера зависна од американското оружје, разузнавањето и стратешките способности“, се вели во анализата на „Тајм“.

Во времето на кризата со Гренланд, генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, им рече на европските претставници: „Ако некој овде мисли дека Европа како целина може да се одбрани без САД - продолжете да сонува. Не можете. Ние не можеме. Ние сме потребни едни на други.“

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, му возврати на Минхенската безбедносна конференција: „Верувам дека дојде време да се оживее клаузулата за заемна одбрана за Европа. Заемната одбрана не е опција за ЕУ, туку обврска.“

Целата размена ја сумираше аналитичарот Ноа Баркин од Германскиот Маршалов фонд, американски тинк-тенк кој се залага за соработка меѓу САД и Европа: „Шефот на НАТО не може јавно да каже дека Европа мора да се подготви за свет во кој САД повеќе нема да ја заштитуваат. Но, мора - колку побрзо и порешително, толку подобро.“

За идното „европско НАТО“, клучниот план е „ReArm Europe“ или „Readiness 2030“, стратешка иницијатива на Европската комисија започната во март 2025 година како одговор на руската закана и неизвесноста околу американскиот ангажман во НАТО, со цел мобилизирање на речиси 800 милијарди евра за трошоци за одбрана до 2030 година.

Планот се потпира на два столба: фискална флексибилност што им овозможува на земјите-членки да ги надминат буџетските правила за трошоци за одбрана и новиот финансиски инструмент SAFE што нуди заеми од 150 милијарди евра за заедничка набавка на оружје.

Имплементацијата веќе започна, 17 држави ја активираа фискалната клаузула, а усвоен е и детален план за имплементација со конкретни рокови до 2030 година.

Критичарите предупредуваат на демократски дефицит во процесот на донесување одлуки, на ризикот од фрагментација на пазарот за одбрана и на прашањето дали Европа може финансиски да поддржи таков амбициозен план без да ги жртвува социјалните и климатските инвестиции.

Време е Европа да порасне

Еден од најголемите застапници на европската воена независност е францускиот претседател Емануел Макрон. На почетокот на март, во воена база во Бретања, тој објави дека Франција не само што ќе го зголеми бројот на нуклеарни боеви глави, туку и ќе дозволи распоредување на нуклеарни борбени авиони во други делови од континентот.

„За да бидеме слободни, мора да бидеме опасни“, им рече тој на присутните.

Според новиот концепт на „напредно одвраќање“, ненуклеарните сојузници ќе учествуваат во француските нуклеарни вежби, а Париз ќе се координира со Германија, Полска, Холандија, Белгија, Грција, Шведска и Данска.

Аналитичарите во Европскиот совет за надворешни односи го нарекоа „можеби најзначајниот говор за нуклеарната политика од кој било западен лидер од крајот на Студената војна“.

Германскиот канцелар Мерц целосно го поддржа пристапот на Макрон, Германија, откако ги укина повоените ограничувања за трошоците за одбрана, планира да инвестира повеќе од 100 милијарди долари во војската оваа година.

Но, голем дел од проблемот не може да се реши лесно или брзо. Европската одбранбена индустрија забележува критични празнини во ракетите со долг дострел, разузнавачките системи и противракетната одбрана. Земјите-членки управуваат со повеќе од сто различни видови системи на оружје, во споредба со околу триесет во САД.

Белгискиот министер за одбрана Тео Франкен предупреди дека автономната европска одбрана без САД ќе бара „драматично зголемување“ на буџетот, а создавањето само на независен нуклеарен чадор ќе чини стотици милијарди евра.

„Со децении, Европа се однесуваше како возрасно дете кое знае дека секогаш може да се потпре на својот родител. Трамп ја затвори таа врата, не еднаш, туку неколку пати и со закани“, вели експертот за безбедност од Харвард, Крис Кремидас Кортни, и истакнува: „Дојде време Европа да порасне и да го напушти американскиот нуклеарен чадор и да влезе во сопствено, стабилно засолниште“.

Две децении до „европско НАТО“

Европа, која дури во 2020 година се двоумеше да издвои 2 проценти од БДП за одбрана, сега гради нуклеарен управен комитет, испраќа војници во Гренланд, дискутира за свој нуклеарен чадор и го подготвува населението за војна. И не само без Америка, туку во најлош случај, против неа.

НАВИ, здружение на поранешни високи функционери на оваа организација, верува дека „европското НАТО“ е реално можно само за 15-20 години.

„Европа ќе постигне делумна автономија во некои домени - конвенционална територијална одбрана, регионална поморска безбедност и сајбер операции - но ќе остане структурно зависна од САД за нуклеарно одвраќање, стратешки способности како што се извидување и напади со долг дострел и логистика од големи размери“, се вели во нивната анализа. „И ова не може да се промени толку лесно“, заклучува тој.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Судбина

Посетител на зоолошка фрли тригодишно дете во базен полн со крокодили- неколку го нападнаа (ВИДЕО)

Тригодишно момче било нападнато од најмалку еден крокодил откако хендикепиран странец, кој оттогаш е ослободен од полициски притвор, го фрлил во базен за влекачи во британска зоолошка градина.

Посетител на зоолошка фрли тригодишно дете во базен полн со крокодили- неколку го нападнаа (ВИДЕО)

Ужаснатите сведоци опишале како детето се здобило со скршена рака и карлица пред сопругата на сопственикот на зоолошката градина херојски да скокне во оградениот простор и да го извлече детето на безбедно.

Оградениот простор во приватната зоолошка градина во Кембриџшир содржела најмалку 15 крокодили и алигатори, вклучувајќи два големи нилски крокодили по име Ромео и Кадлс. Се вели дека двете животни се долги помеѓу 2,7 и 3,3 метри, а мажјакот Ромео тежел околу 220 килограми.

Момчето наводно било нападнато од најмалку еден крокодил откако паднало на бетонска површина и се стркалало во водата во оградениот простор вчера околу 13:20 часот.

Сопственичката на зоолошката градина Трејси Џонсон брзо влегла и го извлекла детето на безбедно. Тригодишното дете останува во критична, но стабилна состојба по инцидентот.

Осомничениот, 30-годишен маж од Норфолк, кој не ја познавал жртвата, бил уапсен на местото на настанот под сомнение за обид за убиство. Сепак, тој веќе е ослободен со кауција до 18 септември откако бил прогласен за „неспособен за испрашување“, соопшти полицијата денес.

„Напаѓачот бил ментално заостанат маж кој бил во зоолошката градина на организиран излет со неговател“, според локалните жители.

Момчето гледало влекачи кога наводно било фрлено од висина од околу 4,5 метри, од подигната платформа за гледање во тропскиот дел од зоолошката градина „Џонсонс оф Олд Херст“ во близина на Хантингдон.

Еден експерт верува дека момчето веројатно паднало на бетонот, а потоа се стркалало во водата, и потврди дека доколку дете паднало до крокодил, животното веднаш би го каснало.

„Ако дете паднело до крокодил, апсолутно би очекувал животното да реагира и да го касне“, рече Крис Њутн, директор на Националниот центар за благосостојба на влекачи, кој претходно чувал крокодили во зоолошката градина и во рамките на оградениот простор.

Тој рече дека крокодилите се „исклучително добро нахранети“, па затоа не би очекувал да го изедат детето, но дека каснувањето би било неизбежно и катастрофално поради силата на нивните вилици.

„Дури и случајно каснување би било катастрофално“, рече тој.

Додаде дека верува оти повредите се предизвикани од пад од висина на бетонот, по што детето се стркалало во водата. Осврнувајќи се на сопственичката Трејси Џонсон, која скокнала во оградениот простор за да го спаси детето, тој рече дека не е изненаден.

„Ја познавам Трејси, и токму тоа би го направила - таа е многу храбра жена. Беше исклучително храбра“, рече Њутн.

Додаде дека било исклучително тежок и храбар чин да се спушти во оградениот простор, кој е висок околу 15 стапки, и брзо да се спаси детето. Тој рече дека станува збор за приватна зоолошка градина, управувана од семејство - мајка и татко, два сина и снаа.

Тој рече дека оградениот простор бил толку безбеден што детето можело да заврши во него само ако било намерно фрлено внатре.

„Тоа е голем тропски објект со подигната патека. Крокодилите се долу на приземјето, а посетителите одат околу работ со вертикални и хоризонтални безбедносни бариери“, рече Њутн, кој го опиша местото како „фантастична зоолошка градина“ каде што „јавната безбедност е многу важен дел од работата“.

Тој исто така рече дека според него единствениот начин детето да заврши во оградениот простор е ако биде фрлено внатре.

„Не можете само да паднете или случајно да паднете, ќе мора да бидете фрлени“, рече тој.

Полицијата одби да коментира како детето завршило во оградениот простор и рече дека ги истражуваат околностите.

Истрагата е во тек.

Тагови: зоолошката крокодили

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Во ДР Конго и Уганда со ебола се заразени 75 здравствени работници, 17 починале

Светската здравствена организација (СЗО) денеска извести дека 75 здравствени работници се заразени со опасниот вирус ебола во Демократска Република Конго и Уганда. 

Во ДР Конго и Уганда со ебола се заразени 75 здравствени работници, 17 починале

Седумнаесет од нив починаа, изјави за новинарите во Женева Мари-Розелин Белизер, претставник на СЗО во Бунија, главниот град на провинцијата Итури во ДР Конго.

Белизер рече дека не е јасно дали во сите случаи инфекцијата се случила на работа или во приватниот живот. СЗО прави напори дури и на малите клиники да им обезбеди опрема како што се ракавици и заштитна облека и да го обучи персоналот за да спречи ширење на болеста, рече таа.

Од 177 анкетирани клиники, само четири првично имаа капацитет и опрема соодветно да ги заштитат сите свои вработени. Предизвикувачки е што во оваа епидемија, само 10 отсто од заразените покажале симптоми типични за ебола, особено крварење, рече Белизер.

Ситуацијата е се уште сериозна

Поради ова, многу луѓе останаа дома премногу долго, верувајќи дека имаат, на пример, маларија, наместо да одат во специјализирани центри за лекување на ебола.

Ова го зголеми ризикот од пренос на инфекција меѓу членовите на семејството и во малите клиники, додаде таа.

Таа рече дека досега се потврдени 896 случаи, вклучително и 232 смртни случаи. Еден месец по прогласувањето на епидемијата, ситуацијата е се уште сериозна, додаде претставникот на СЗО.

Тагови: ДР Конго ебола

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Забава

Гола навивачка од Мексико ги запали мрежите (ВИДЕО)

Победата на Мексико од 1-0 над Јужна Кореја на Светското првенство, покрај спортската возбуда, донесе и еден од највиралните моменти на првенството.

Гола навивачка од Мексико ги запали мрежите (ВИДЕО)

Во центарот на вниманието беше популарната инфлуенсерка позната како Thehtowngirl, чија дива прослава на голот стана вистински хит на интернет.

Видеото ги преплави социјалните мрежи

Социјалните мрежи беа преплавени со видео од реакцијата на навивачката кога Мексико постигна гол. Инфлуенсерката го прослави победничкиот гол со гласен извик „МЕКСИКООООО!“, а видеото брзо собра стотици илјади прегледи и лавина од коментари на различни платформи.

Многу корисници ја пофалија нејзината „енергија“ и „емоционална реакција“ за време на прославата, но бројни коментари се однесуваа и на нејзиниот изглед. Токму нејзината облека привлече дополнително внимание, поради што видеото стана една од најсподелуваните објави по натпреварот.

Важна победа за Мексико

Додека навивачите го споделуваа видеото на социјалните мрежи, мексиканските играчи прославија исклучително важна победа на теренот. Со тесна победа против Јужна Кореја, тие се квалификуваа во нокаут фазата на Светското првенство како победници во групата.

Тагови: Мексико навивачка

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер