Автоматизираната хирургија би можела да се тестира на луѓе во рок од една деценија, велат истражувачите, откако робот опремен со вештачка интелигенција и вооружен со алатки за сечење, засекување и фаќање на меко ткиво успешно отстранил жолчни меури од свињи, целосно без човечка интервенција.

Роботските хирурзи биле обучени со помош на видеа од човечки лекари кои изведуваат операции користејќи органи земени од мртви свињи. Во големиот пробив во истражувањето за автоматизирана хирургија, осум операции биле извршени на свински органи. Тимот, предводен од експерти од Универзитетот Џонс Хопкинс во Балтимор, САД, имал 100% стапка на успех, објави РТС.

Кралскиот колеџ на хирурзи во Велика Британија го нарекол „возбудлив и ветувачки развој“, додека Џон Мекграт, водечки експерт за роботска хирургија во Велика Британија, ги нарекол резултатите „импресивни“ и „иновативни“ и рекол дека тие „нè носат подалеку во светот на автономијата“.

Пробивот отвора можност за масовно реплицирање на вештините на најдобрите хирурзи во светот.

Чекор поблиску до автономна хирургија

Технологијата што им овозможува на роботите да манипулираат со меко ткиво во сложени структури како што е жолчното кесе е базирана на ист вид компјутеризирани невронски мрежи што лежат во основата на широко користените алатки за вештачка интелигенција како Chat GPT или Gemini на Google.

Роботските хирурзи беа малку побавни од луѓето, но имаа помалку грчеви и пократки патеки помеѓу задачите. Роботите исто така можеа да ги поправаат грешките за време на операцијата повеќе пати, да бараат различни алатки и да се прилагодат на анатомските варијации, според рецензиран труд објавен во списанието Science Robotics.

Авторите, од универзитетите Џонс Хопкинс, Стенфорд и Колумбија, го нарекоа ова „пресвртница кон клиничкото распоредување на автономни хируршки системи“.

Скоро сите 70.000 роботски процедури што се изведуваат годишно во Националната здравствена служба (NHS) на Англија беа целосно контролирани од луѓе, при што само сечењето коски во операциите на колк и колено беше полуавтономно, рече Мекграт.

Минатиот месец, британскиот министер за здравство Вес Стритинг рече дека зголемувањето на обемот на роботска хирургија е во срцето на 10-годишниот план за реформа на здравствениот систем и намалување на листите на чекање.

Националната здравствена служба на Велика Британија (NHS) соопшти дека во рок од една деценија, девет од 10 лапароскопски операции ќе бидат извршени од роботи, во споредба со само една од пет што ги извршуваат роботите денес.

Во една студија на Универзитетот Џонс Хопкинс, на роботите им требале нешто повеќе од пет минути за да ја извршат операцијата, која барала 17 чекори, вклучувајќи одвојување на жолчното кесе од црниот дроб, поставување шест клипси по одреден редослед и отстранување на органот. Роботите ги корегирале своите чекори без никаква човечка помош во просек шест пати за време на секоја операција, објавува RTS, цитирајќи го Гардијан.

„Успеавме да извршиме хируршка процедура со навистина високо ниво на автономија. Во претходната работа, бевме во можност да извршиме некои хируршки задачи како што е шиење. Она што го направивме овде е всушност целосна процедура. Го направивме ова на осум жолчни кеси, каде што роботот беше во можност прецизно да ги изврши чекорите на клипинг и сечење за отстранување на жолчното кесе без никаква човечка интервенција“, рече Аксел Кригер, вонреден професор по машински инженеринг на Универзитетот Џонс Хопкинс, додавајќи дека верува оти оваа студија претставува голема пресвртница во обидите за автономно извршување на толку тешка операција на меки ткива.

Поголема прецизност, помалку штета, побрзи интервенции

Џон Мекграт, кој исто така претседава со Управниот комитет за роботика на NHS England, рече дека автономната хирургија, иако е сè уште оддалечена години, еден ден би можела да види човечки хирург кој ќе надгледува неколку автономни роботски операции истовремено, извршувајќи едноставни интервенции како што се операции на хернија или отстранување на жолчно кесе побрзо, со поголема прецизност од луѓето и со помала штета на околните телесни структури.

Сепак, тој предупреди дека автономната хирургија е сè уште далеку од клиничка примена, бидејќи тестовите на мртви свински органи не ја тестираат способноста на роботите да реагираат на движењето и дишењето на пациентот, истекување на крв во хируршкото поле, ненамерна повреда, чад од катеризација или течност на објективот на камерата.

Нуха Јасин, кој го води секторот за роботска хирургија на Кралскиот колеџ на хирурзи на Англија, рече дека следниот чекор мора да вклучува внимателно истражување на нијансите на оваа брзо развивачка област за да се процени како овие наоди можат безбедно и ефикасно да се преведат во човечки пилот.

„Само тогаш овој пристап може да се движи кон тоа да стане одржлив модел за иднината“, рече Јасин, нагласувајќи дека обуката, образованието и безбедноста на пациентите мора да останат во преден план.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.