Римските броеви на градскиот часовник во Битола - Канал 5

Римските броеви на градскиот часовник во Битола

Градскиот часовник во Битола, најмаркантното архитектонско обележје на градот, културно историски споменик со непроценлива вредност, континуирано е најпривлечната локација за туристите од светот.

Римските броеви на градскиот часовник во Битола

Фотографиран од секаков агол и во секое време од денот од страна на туристите кои се информираат дека е ѕидан од кршен камен пред околу 350 години и дека во малтерот се употребени околу 60.000 јајца собрани од битолските села. Лицата со попреченост може да читаат и со Брајево писмо и тоа е дополнителна вредност на заштитениот објект.

Најголемо внимание предизвикаат римските броеви на часовникот поставени 1927 година, а посебно бројот четири кој е обележан со четири вертикални црти IIII, наместо со правилниот римски број IV, како што е со останатите римски броеви на часовникот.

Римските цифри се броен систем кој потекнува од антички Рим, а секој број е комбинација на букви од латинската азбука. Бројот 4 се пишува како комбинација на знак со поголема вредност, во овој случај V (5) и се одзема еден број, односно точниот број на часовникот треба да биде IV, а не како што часовникот во Битола долги години е обележан со IIII. Но, токму тој сегмент дополнително го привлекува вниманието на туристите од земјава и странство.

Првиот бројчаник на часовникот бил бел со црни броеви и стрелки, но подоцна е извршена промена на арапските со римски броеви. До 1912 година, времето на Градскиот часовник во Битола се мерело според „А, ла турка“, односно часовите се одбројувале од моментот на заоѓање на Сонцето. Новиот бројчаник е поставен во 1927 година, со што завршил ангажманот на лицата задолжени да ги удираат камбаните на врвот од кулата.

Според истражувањата на Мирјана Димовска Чоловиќ, механизмот на часовникот го одржувале поединци, а за тоа сведочи публикуван материјал во кој меѓу другото се посочува дека „Наум Цингара, сајџија (часовничар) е отпуштен од служба со решение на судот, а Стеван Филиповиќ, овдешен сајџија, се поставува за хонорарен сајџија со месечен надоместок од 300 динари“.

Денес, механизмот на Градскиот часовник во Битола го одржува Валентино Јанакиевски, вработен во администрацијата на Општина Битола.

- Со љубов гледам на часовникот. Како да е дел од моето семејство. Редовно ги слушам звуците, мелодијата која одекнува секојдневно, на секои три часа, односно во 6, 9, 12, 15, 18... часот, бидејќи тогаш се слуша песната „Битола мој роден крај“. Звукот доаѓа од камбаните со посебни тонови и се слуша на секои 15 минути со еден тон, на секои 30 минути со два тонови, на секои 45 минути има три тонови, а на секои три часа е химната на градот. Времето што го покажува часовникот е секогаш точно бидејќи е приклучено на електронскиот систем на мерење време. Доколку се случи некоја стрелка да заостане, веднаш се качувам на врвот од часовникот каде што е саатниот механизам и камбаните, и тоа го корегирам. Не знам колку пати сум бил на врвот на Саат-кулата, но во една прилика, во пресрет на новогодишните празници кога поставувавме свечено осветлување, само во еден ден се искачив точно 48 пати, раскажува Јанакиевски.

Според историјатот за часовникот, првиот механизам бил поставен во 1936 година како воена репарација од Првата светска војна од Германија, а воедно и подарок во знак на благодарност за изградбата на германските гробишта во Битола. На врвот од кулата биле поставени петнаесет ѕвона тешки околу 900 килограми. На ѕвоната е напишано: „Благодарност на паднатите. Спомен за живите. Опомена за потомците“.

Во 2009 година, градскиот часовник на кулата е реставриран, а дотогаш емитувањето на песните се одвивало од клавир кој денеска се чува на приземјето. До врвот на Саат кулата водат 100 камени скали, низ тесен ходник кој е идентичен од влезната врата и се до платото од каде се пружа прекрасен панорамски поглед.

Релјеф со птица и змија, но и надгробна ара од вториот век

За туристите има уште една енигма, која е забележлива на левата страна од влезната врата. Имено, непосредно до влезот на вратата вградена е мермерна надгробна ара на која според направената ревизија и датирање на натписот извршени од д-р Наде Проева, станува збор за надгробен епитаф подигнат за синот Никомах во II-III век, од родителите, чии имиња исто така биле напишани, но се оштетени. Натписот е значаен како единствен во, како што се наведува, Горна Македонија, во кој што за покојникот се вели дека е сличен на Бога.

Мермерната ара и релјефниот симбол на еден камен на југо-источниот раб на кулата се недоволно познати за меѓународната јавност.

За сликата на релјефниот камен што се наоѓа на тринаесеттиот ред од второто ниво на кулата, има две легенди.

Првата, дека станува збор за гулаб со маслиново гранче и змија, од која произлегува пораката дека луѓето треба да бидат мудри како змии и незлобни како гулаби. Втората легенда поврзана со тогашните градители е дека врз каменот поставиле борба меѓу орел и змија. Орелот како „крал на небото“, симбол на сила и бесмртност, а во раното христијанство посочуван и како симбол на надеж поврзуван со Исус Христос, а змијата како симбол на уништување, но и на исцелување и преродба. Ако се знае дека времето кога е градена Саат-кулата, односно дека во исламот не биле дозволени вакви илустрации, тогаш може да се претпостави дека релјефот на каменот бил изработен и поставен од градители кои биле од христијански вероисповед.

Саат-кулата е висока 33 метри. На врвот има крст, поставен по осамостојувањето на државата, којшто се наоѓа на местото каде што порано имаше петокрака ѕвезда. Внатрешноста на овој најрепрезентативен маркер во Битола е недостапна за јавноста./МИА

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

СДСМ: За работата на српската машинерија Филипче најави кривична пријава против Трајчевски

Претседателот на СДСМ, д-р Венко Филипче, најави дека СДСМ планира да поднесе кривична пријава против директорот на Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги, Зоран Трајчевски

СДСМ: За работата на српската машинерија Филипче најави кривична пријава против Трајчевски

Претседателот на СДСМ, д-р Венко Филипче, најави дека СДСМ планира да поднесе кривична пријава против директорот на Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги, Зоран Трајчевски, а во однос на начинот на кој е дадена дозвола за емитување на програмата на Арена М и потенцијално оштетување на буџетот.

Филипче посочи дека писмата до претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта и европската комесарка Марта Кос, во кој ќе ги информира за хибридната војна преку медиуми од „српскиот свет“, се подготвени и ќе бидат доставени во текот на денот или најдоцна утре, заедно со кривичната пријава.

„Да, писмата се подготвени и во текот на денот, најдоцна утре, ќе ги испратиме. Јасно е наведено кои се нашите забелешки, а против Зоран Трајчевски планираме да поднесеме кривична пријава“, рече Филипче.

Тој додаде причината кривичната пријава е јасна и конкретна - како на медиумот Арена М му е дадена дозвола како за странски канал.

„Многу конкретно. Затоа што на македонски медиуми овде, кои овде функционираат, конкретно Арена М, која што е сместена во просториите на Градскиот стадион, тука им се канцелариите од каде што се емитува програмата, гледаме фудбалски пренос од тие канцеларии, таму од тие простории на Градскиот стадион, им дал дозвола како за странски канал. Значи, дадена е дозвола на медиум кој овде продуцира програма, како да е странски, а во тие регистри во странство го нема. И тоа е противзаконски и тоа е оштетување на буџетот. Но, тоа не се прави без поддршка на власта од највисоките кругови на власта“, рече Филипче.

Во одговорот на новинарско прашање, Филипче порача дека за овие постапки мора да има одговорност.

„Нека се мислат и Трајчевски и тој од државна Лотарија на кој му кажуваат што треба да работи, да троши народни пари и да го оштетува буџетот за интересите на власта. Што прават луѓето? Им упатив јавно предупредување до тие луѓе да не го слушаат Христијан што им зборува, затоа што ќе одговараат. Нема да има милост за никого и ќе ги вратат парите“, рече Филипче.

YouTube video

СДСМ

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Хакери се закануваат со објава на документи од агенти на ФБИ

Хакери му дадоа на ФБИ една недела. Потоа, се закануваат дека ќе објават сè.

Хакери се закануваат со објава на документи од агенти на ФБИ

ФБИ истражува тврдења на хакерска група која објави дека украла чувствителни информации за илјадници вработени.

Хакери од колективот „ShinyHunters“ тврдат дека ги поседуваат приватните податоци на сите 38.000 вработени во Бирото, како и податоците на кандидатите кои аплицирале за работа, пренесува Би-Би-Си.

Според нивните тврдења, базата на податоци ги содржи имињата на агентите, нивните функции, службените броеви и личните податоци, вклучувајќи домашни адреси, телефонски броеви и информации за брачните другари. Дел од податоците наводно содржат детали за работни задачи, вклучувајќи и доверливи операции против кинески шпиони, руски разузнавачки служби и нарко-картели. Достапните примероци од податоците изгледаат автентично.

ФБИ објави на платформата „X“ дека е запознаено со наводите и дека агенцијата „активно и темелно го истражува овој случај“. Хакерите тврдат дека упаднале во серверите на ФБИ во понеделникот вечерта, а веќе во вторникот почнале да контактираат со новинари и да им испраќаат примероци од украдените податоци.

„ShinyHunters“ е меѓународна хакерска група за која се верува дека потекнува од Франција. Групата е одговорна за низа големи напади, вклучително и нападот врз Rockstar Games во април и врз образовната платформа Canvas во мај, кои предизвикаа значителни пречки во работењето.

Хакерите тврдат дека откриле безбедносен пропуст во системот за складирање податоци во облак на Oracle, кој го користи ФБИ. Според нив, овој пропуст им овозможил да упаднат во повеќе системи, вклучувајќи ги FBIJOBS, FBI BEAST (за проверка на вработени и кандидати), FBI MedLink (со здравствени досиеја на агентите) и FBI BICS (кој содржи информации за истраги).

Групата на „дарк веб“ (dark web) објави дека не го хакирала системот на ФБИ поради пари.

Наместо тоа, тие бараат од агенцијата да го повлече официјалното предупредување што го издаде за нив. Велат дека се навредени од начинот на кој биле опишани.

Во таа изјава, ФБИ ги опиша ShinyHunters како опасни актери кои често „користат вистински или преувеличени тврдења за пристап до чувствителни или лични информации за да изнудат пари од жртвите“.

„Тие се насочени кон големи технолошки, финансиски и малопродажни компании, честопати крадејќи милиони кориснички записи одеднаш“, се наведува во предупредувањето. ShinyHunters му даде на бирото рок од една недела да ги исправи или отстрани она што го тврдат како лажни обвинувања.

Во спротивно, се закануваат дека ќе ја објават целата база на податоци.

Во објава на платформата X, агенцијата изјави дека се обидува да утврди дали хакерите директно ги пробиле нејзините системи или компромитирале систем на трета страна. „Активно и интензивно го истражуваме ова прашање и тесно соработуваме со надворешните даватели на услуги кои ја поддржуваат страницата FBIJobs.gov за да ги ублажиме сите ризици“, се вели во објавата. Аналитичар за сајбер безбедност го опиша инцидентот како одмазднички напад, истакнувајќи дека тоа покажува дека „ниту една организација не е безбедна од оваа група“.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

МЗ: Стручната комисија утврди: нема лекарска грешка во лекувањето на родилката од Струмица

Комисијата за надзор над стручната работа, формирана од министерот за здравство го заврши надзорот над лекувањето на родилката од Струмица и едногласно заклучи дека нејзината невролошка состојба не е последица на спиналната анестезија .

МЗ: Стручната комисија утврди: нема лекарска грешка во лекувањето на родилката од Струмица

Комисијата за надзор над стручната работа, формирана од министерот за здравство го заврши надзорот над лекувањето на родилката од Струмица и едногласно заклучи дека нејзината невролошка состојба не е последица на спиналната анестезија применета при породувањето, ниту на лекарска грешка во која било од здравствените установи во кои била лекувана.

Комисијата беше формирана на 19 август 2026 година, по предлог на Државниот санитарен и здравствен инспекторат, со цел независна стручна проценка на работата на здравствените работници во ЈЗУ Општа болница Струмица, ЈЗУ Клиничка болница Штип и ЈЗУ Универзитетска клиника за неврологија Скопје. Во неа учествуваа пет експерти од различни специјалности, од кои двајца од странство: д-р Игор Самарџиски, гинеколог-акушер, ЈЗУ Универзитетска клиника за гинекологија и акушерство Скопје (претседател); д-р Горан Рондовиќ, анестезиолог, началник на Клиника за анестезиологија на Воено-медицинска академија Белград; д-р Дејан Георгиев, невролог, раководител на оддел за неврологија на Универзитетски клинички центар Љубљана; д-р Миќун Миќуновиќ, неврохирург, ЈЗУ Специјална болница „Св. Еразмо“ Охрид; и д-р Дејан Даскалов, радиолог, ЈЗУ Универзитетски институт за радиологија Скопје.

Комисијата ја разгледа целокупната медицинска документација од трите установи, снимките од магнетната резонанца и дополнителните појаснувања побарани од болниците. Секој член се изјасни поединечно за својата област, а заклучоците се донесени со согласност на сите членови.

Според наодите на Комисијата, грижата за време на бременоста, упатувањето во Клиничката болница Штип, породувањето со царски рез, анестезијата и следењето по операцијата се спроведени според важечките протоколи и добрата клиничка пракса. Спиналната анестезија е дадена во лумбалниот (долниот) дел на ’рбетот, со стандарден лек и доза, додека промената во ’рбетниот мозок е утврдена значително повисоко, во градниот дел. Постоперативниот тек бил уреден, пациентката е отпуштена без невролошки симптоми, а тие се појавиле неколку дена подоцна. Според Комисијата, најверојатна причина е спонтано крварење од ретка малформација на крвните садови во ’рбетниот мозок, која не може да се открие со ангиографија. Причината сè уште не е дефинитивно утврдена.

Комисијата препорачува, кога состојбата на пациентката ќе дозволи, да се заврши дијагностиката за конечно утврдување на причината, како и да продолжи рехабилитацијата со редовно невролошко следење.

„Кога една млада мајка по породување се соочува со вакви последици, должни сме на неа, на нејзиното семејство и на јавноста да дадеме јасен и стручен одговор. Затоа формиравме комисија со експерти од земјата и од странство. Нивниот заклучок е едногласен – нема лекарска грешка. Тоа не ја намалува тежината на она низ што минува таа. Министерството ќе продолжи да ѝ обезбедува сета потребна поддршка во лекувањето и рехабилитацијата“, изјави министерот за здравство Сашо Клековски.

Извештајот е доставен до министерот за здравство, а за неговите заклучоци се известени пациентката и нејзиното семејство, како и засегнатите здравствени установи. Поради заштита на личните и здравствените податоци на пациентката, целосниот извештај не се објавува.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер