Балкан

Резултати од приемот на Хрватска во Еврозоната: Раст на цените и инфлацијата, но и на БДП и платите

Приклучувањето на Хрватска во Еврозоната на 1 јануари 2023 година резултираше со раст на цените и повисока стапката на инфлација споредено со претходниот период.

Приклучувањето на Хрватска во Еврозоната на 1 јануари 2023 година резултираше со раст на цените и повисока стапката на инфлација споредено со претходниот период, но сепак, според експертите, економските податоци сугерираат дека замената на куната со еврото во голема мера е успешна приказна.

Така, Хрватска лани беше меѓу земјите од ЕУ со највисока стапка на економски раст од 3,8 проценти, пред се благодарение на позитивните резултати во туристичкиот сектор во услови на забавување на индустријата ширум Европа, додека невработеноста беше на најниско ниво од воведувањето на новата статистичка методологија за пресметување на стапката на невработени во земјата во 1996 година. Дополнително, од воведувањето на еврото платите во Хрватска се зголемија за над 30 проценти.

Ваквите резултати се припишуваат и на високото ниво на искористеност на средствата од Механизмот за закрепнување и отпорност, па така според проценките на рејтинг агенцијата „Фич“ до истекот на неговата важност кон средината на следната година Хрватска најверојатно ќе ги искористи сите 4,5 милијарди евра од средствата предвидени за неа со овој инструмент на ЕУ наменет за справување со последиците од Ковид-19.

Хрватска уште во поголемиот дел од претходната деценија имаше стапка на инфлација на ниво нешто под просекот во Еврозоната, но Ковид пандемијата во 2020 година предизвика нејзин неколкукратен раст достигнувајќи до над 13 проценти.

И денес Хрватска е меѓу земјите од Еврозоната со највисока стапка на инфлација, но според експертите првичните за тоа во голема мера не се поврзани со воведувањето на еврото.

Според професорот од Факултетот за економија и бизнис на Универзитетот во Загреб, Петар Сориќ, Хрватска се приклучи кон Еврозоната во услови на сериозни инфлаторни притисоци предизвикани од Ковид пандемијата, кога стапката на инфлацијата во 2022 и 2023 година беше на највисоко ниво од почетокот на 90-тите години на минатиот век во време на распадот на поранешна Југославија.

Во такви услови, според Сориќ, перцепцијата на граѓаните била дека високата инфлација и растот на цените се резултат на влезот на земјата во Еврозоната.

Сепак, според професорот од истиот Факултет, рече Фран Галетиќ не треба да се занемари и влијанието на воведувањето на еврото врз растот на цените, посочувајќи го и примерот на Словенија каде во рок од 18 месеци од влезот на земјата во Еврозоната во јануари 2007 година, цените се зголемиле во просек за девет проценти.

Галетиќ потсетува дека со цел да ги смири стравувањата од растот на цените, хрватската Влада издаде препорака до трговците да ги изразуваат цените и во евра и во куни во периодот од четири месеци пред влезот на земјата во Еврозоната, па се до јануари 2024.

Сепак, според него, многу хрватски трговци ги зголемиле цените уште пред воведувањето на нивното двојно прикажување. Галетиќ посочува дека потрошувачките цени пораснале многу повеќе во 18-те месеци пред замената на куната со еврото, отколку по влезот на Хрватска во Еврозоната.

За да се справи со ваквиот проблем Владата во Загреб текот на 2022 и 2023 година воведе ограничувања на цените на некои основни стоки, но тоа не ги спречи поскапувањата, па така, на почетокот на годинава и Хрватите се приклучија на акцијата за бојкот на супермаркетите што се организираше во повеќе земји од балканскиот регион поради растот на цените.

Сориќ потенцира дека овие владини мерки пред се беа одговор на енергетската криза поттикната од руската агресија врз Украина, но многумина хрватски граѓани ги перципираа како реакција за амортизирање на последиците од воведувањето на еврото.

Според него, тешко е главните поттикнувачи на инфлацијата да се поврзат со воведувањето на еврото, па дури и индиректно.

Паралелно со растот на цените и инфлацијата, по влезот во Еврозоната, Хрватска забележа и економски раст, што во голема мерка се должи на зголемените приходи од туристичкиот сектор кој придонесува со околу една петтина во вкупниот БДП на земјата.

Но, овој раст во туризмот првенствено се должи на укинувањето на рестрикциите за патување во странство воведени за време на Ковид пандемијата, но и на растот на цените на туристичките услуги. Така, во последните три години цените за туристичките услуги во Хрватска се зголемија за околу 50 проценти, што е далеку повеќе отколку во Шпанија или Грција, каде тие бележат раст за 15 до 20 отсто.

Сепак, според експертите, генерално преминот на заедничка европска валута на Хрватска и донел многу повеќе придобивки, отколку штети.

Директорката на Одделот за европски прашања при Хрватската народна банка, Ана Шабиќ, смета дека замената на куната со еврото претставувала „целосно успешна приказна“. Според неа, само благодарение на намалените трошоци за финансиска размена и трансакции по влезот во Еврозоната, Хрватска заштедува по околу 160 милиони евра годишно.

- Хрватска ги почувствува сите очекувани придобивки од членството во Еврозоната и покрај фактот што и се приклучи во многу предизвикувачки времиња, вели Шабиќ, додавајќи дека суштинска заслуга за тоа имаат и „деталното и навремено планирање“, како и „јасната поделба на задачите и одговорностите меѓу вклучените институции“.

Тагови: Хрватска

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Шоу биз

Никол Кидман за тешкиот момент по Оскарот: „Бев неверојатно осамена“

Освојувањето на Оскар е врв на кариерите на многу актери, но Никол Кидман ја поврзува својата прва победа и со чувство на голема осаменост.

Таа го освои Оскарот во 2003 година за улогата на Вирџинија Вулф во филмот „Часовите“, откако беше номинирана за прв пат претходната година за „Мулен Руж!“. Иако постигна еден од своите најголеми професионални успеси во тоа време, таа се чувствуваше сосема поинаку приватно.

Кидман се присети на тој период за време на гостувањето со Сандра Булок во подкастот „Терапус“ на Џејк Шејн. Зборувајќи за вечерта на доделувањето на наградите, таа рече дека по сè, останала со чувството дека нема партнер со кого да го сподели тој момент. „Бев неверојатно осамена“, се присети таа. „Го достигнав врвот на мојот успех, се вратив дома и бев сосема сама. Неверојатен сплет на околности“, додаде таа.

Големиот успех беше проследен со чувство на осаменост

Иако нејзините родители беа покрај неа, Кидман се сеќава дека се прашала: „Каде е мојот партнер, некој со кого да го споделам ова?“ Во времето на освојувањето на Оскарот, таа веќе беше разведена од Том Круз. „Тоа беше еден од оние длабоки моменти кога си помислив: „Треба да си го средам животот“, рече таа.

Актерката објасни дека благодарноста за наградата не може да го избрише чувството на осаменост. „Ја држам таа златна статуетка и си мислам: „Ова е тоа, ова е најголемата награда во нашата индустрија“. Бев толку благодарна и толку осамена во исто време.“ Таа додаде дека целото искуство било чудно за неа и дека во тој момент само сакала некој да ја прегрне и да ја врати во реалноста.

Неколку месеци по доделувањето на наградата, Кидман започнала врска со Лени Кравиц, со кого исто така била верена, но нивната врска завршила. Во 2005 година, таа го запознала Кит Урбан, а се венчале една година подоцна и добиле две ќерки, Сандеј и Фејт. Двојката се разделила во 2025 година, а нивниот развод бил финализиран на почетокот на 2026 година.

Извор: Индекс.хр

Тагови: никол кидман

Свет

Трамп ги поврзува нападите од 11 септември со војната во Иран: „Немаме избор, мора да победиме“

Доналд Трамп вети во Вашингтон дека САД никогаш нема да ги заборават терористичките напади од 11 септември 2001 година и дека денес продолжуваат да се борат во име на 2.977 лица кои загинаа.

„Денес ја обновуваме светата заклетва што првпат ја дадовме во нивно име пред четврт век. Никогаш нема да заборавиме. Затоа се бориме денес“, рече американскиот претседател во говорот во Пентагон. „Немаме избор. Само победата е можна“, тврдеше тој.

Министерството за одбрана на САД, кое се наоѓа во близина на Вашингтон, исто така беше цел на џихадистите на Ал Каеда на 11 септември: киднапиран авион се урна во зградата, при што загинаа 184 лица.

Трамп ги поврза нападите од 11 септември со војната против Иран

За време на комеморацијата, Трамп ја поврза борбата против Ал Каеда, предводена од неговиот републикански претходник Џорџ В. Буш по нападите, со војната што ја води со Израел против Иран веќе седум месеци.

„Денес, им оддаваме почит на сите припадници на војската на Соединетите Американски Држави кои служеле во „војната против теророт“. (...) И им оддаваме почит на воениот и одбранбениот персонал кои работат токму сега за да се осигураат дека водечкиот државен спонзор на тероризмот во светот, Исламската Република Иран, никогаш нема да добие нуклеарно оружје“, рече тој.

Зборувајќи на комеморацијата, министерот за одбрана Пит Хегсет се согласи: „Нашите воини се борат против исламската теократија која посакува да бидеме мртви речиси половина век“.

За време на републиканската конвенција во среда и четврток, пред среднорочните избори, Доналд Трамп и неговиот потпретседател, Џ. Д. Венс, остро ги нападнаа своите демократски противници, обвинувајќи ги за договарање со сторителите на нападите.

Извор: Индекс.хр

Тагови: Доналд Трамп

Свет

Моди го повикува Путин да ја прекине војната во Украина

Индискиот премиер Нарендра Моди го повика рускиот претседател Владимир Путин да одржи разговори за прекин на војната во Украина, додека двајцата лидери се сретнаа во Њу Делхи пред самитот на БРИКС.

Моди го повикува Путин да ја прекине војната во Украина

Дијалогот и дипломатијата се вистинскиот начин за решавање на конфликтот, му рекол Моди на Путин, според соопштението од индиското Министерство за надворешни работи.

Индија е подготвена да ги поддржи мировните напори, рече Моди.

Билатералните разговори се одржаа пред дводневниот самит на БРИКС што започнува во сабота.

Војната во Украина е на дневен ред, а формулацијата на индиското Министерство за надворешни работи се однесува на конфликтите „во регионот на Црното Море“.

Индија е голем купувач на руска нафта и жито. Таа е погодена од тешкотии во превозот во Црното Море предизвикани од руските и украинските напади, а индиските морнари беа жртви на напади со беспилотни летала.

Самит во Њу Делхи

Њу Делхи, кој одржува блиски врски и со западните партнери и со Москва, има во голема мера прагматичен пристап кон конфликтот откако започна руската инвазија на Украина во февруари 2022 година.

Сепак, Моди ја засили својата реторика на состанокот во Киргистан кон крајот на август, повикувајќи го Путин пред камера да ги прекине борбите. „Треба да преминеме од бесконечна војна кон крај“, рече Моди, а Путин одговори дека Русија е на тој пат.

Не е познато колку директен бил Моди на состанокот во Њу Делхи. Во индиското соопштение се вели дека Моди и Путин се согласиле да го зајакнат посебното стратешко партнерство меѓу двете земји. БРИКС е акроним формиран од иницијалите на имињата на првите пет членки: Бразил, Русија, Индија, Кина и Јужна Африка.

Организацијата е создадена како противтежа на Западот и оттогаш се прошири за да ги вклучи Иран, Египет, Етиопија, Обединетите Арапски Емирати и Индонезија. Фокусот на самитот во Њу Делхи ќе биде на трговијата, технологијата и регионалните конфликти. Кинескиот претседател Си Џинпинг е меѓу лидерите што учествуваат на состанокот.

Извор: Индекс.хр

Тагови: Владимир Путин Моди